Lần đầu tiên sau hơn hai thập kỷ, Toyota mất ngôi doanh nghiệp giá trị nhất Nhật Bản vào tay ông lớn viễn thông Softbank trong bối cảnh nguồn vốn đầu tư dồn vào các nền tảng phục vụ AI.
Toyota với thế mạnh chủ lực là các phương tiện di chuyển trong nhiều thập kỷ luôn dẫn dắt nền kinh tế Nhật Bản. Ảnh: Hoàng Linh
Ngày 1-6, SoftBank chính thức vượt Toyota để trở thành doanh nghiệp niêm yết có giá trị vốn hóa lớn nhất Nhật Bản, đánh dấu một trong những thay đổi mang tính biểu tượng nhất của kinh tế Nhật trong nhiều năm qua. Theo các nguồn tin, vốn hóa của SoftBank đã tăng lên khoảng 48.800 tỷ yên (hơn 300 tỷ USD), vượt mức khoảng 45.900 tỷ yên của Toyota.
Đây là lần đầu tiên sau hơn 20 năm Toyota đánh mất vị trí số một trên thị trường chứng khoán Nhật Bản. Nếu Toyota từng đại diện cho sức mạnh công nghiệp, sản xuất và xuất khẩu của Nhật trong thế kỷ XX, thì việc SoftBank vươn lên dẫn đầu cho thấy giới đầu tư đang đặt cược ngày càng lớn vào làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI).
Động lực trực tiếp đến từ đợt tăng giá mạnh của cổ phiếu SoftBank. Chỉ trong một phiên giao dịch, cổ phiếu tập đoàn này tăng hơn 14%, đóng góp phần lớn vào mức tăng kỷ lục của chỉ số Nikkei. Đà tăng xuất hiện sau khi SoftBank công bố kế hoạch đầu tư tới 75 tỷ euro vào hạ tầng AI tại Pháp, tiếp tục mở rộng tham vọng trở thành một trong những trung tâm quyền lực lớn nhất của ngành công nghệ toàn cầu.
Việc SoftBank vượt lên dẫn đầu về vốn hóa thị trường không chỉ là một cột mốc tài chính, mà còn phản ánh sự thay đổi sâu sắc trong cách giới đầu tư nhìn nhận tương lai của nền kinh tế Nhật Bản: từ ô tô, sản xuất truyền thống sang trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và hạ tầng số.
Trong mắt thị trường, tập đoàn của tỷ phú Masayoshi Son đang trở thành một “quỹ AI khổng lồ” hơn là một công ty viễn thông như trước đây.
SoftBank hiện nắm cổ phần lớn tại Arm Holdings. Doanh nghiệp thiết kế chip này được xem là một trong những đơn vị hưởng lợi lớn nhất từ nhu cầu chip AI toàn cầu. Đồng thời, Softbank cũng là một trong những cổ đông lớn của OpenAI, công ty đứng sau ChatGPT. Theo một số ước tính, riêng giá trị khoản đầu tư vào OpenAI đã chiếm tỷ trọng rất lớn trong tổng tài sản của SoftBank.
Chính hai tài sản này đang khiến giới đầu tư đánh giá lại hoàn toàn giá trị của SoftBank.
Ở chiều ngược lại, Toyota vẫn là tập đoàn sản xuất ô tô lớn nhất thế giới, sở hữu nền tảng tài chính cực kỳ vững chắc và lợi nhuận khổng lồ. Tuy nhiên, ngành ô tô hiện không còn tạo ra mức độ hưng phấn như AI đối với giới đầu tư. Ngay cả khi Toyota đang đẩy mạnh xe điện, hybrid và phần mềm xe hơi, tốc độ tăng trưởng của ngành này vẫn bị đánh giá thấp hơn nhiều so với lĩnh vực AI và bán dẫn.
Sự kiện SoftBank vượt Toyota vì thế mang ý nghĩa lớn hơn một cuộc đổi ngôi trên sàn chứng khoán. Nó phản ánh sự dịch chuyển của dòng vốn toàn cầu. Nếu trước đây Nhật Bản được nhận diện qua những cái tên như Toyota, Honda hay Sony, thì hiện nay các nhà đầu tư quốc tế đang tìm kiếm cơ hội từ Arm, OpenAI, trung tâm dữ liệu và hạ tầng AI.
Tuy nhiên, câu hỏi lớn nhất là liệu SoftBank có thể giữ được vị trí này lâu dài hay không. Lịch sử của tập đoàn này vốn gắn liền với những khoản đầu tư cực kỳ táo bạo.
Ông Masayoshi Son từng được ca ngợi như thiên tài đầu tư nhờ thương vụ Alibaba, nhưng cũng từng hứng chịu chỉ trích nặng nề sau thất bại của WeWork hay nhiều khoản đầu tư thua lỗ trong Vision Fund.
Chính vì vậy, một bộ phận giới phân tích vẫn cho rằng mức tăng hiện nay phản ánh kỳ vọng rất lớn vào AI, trong khi hiệu quả tài chính dài hạn của các dự án này vẫn cần thời gian kiểm chứng.
Sau Softbank và Toyota, những cái tên tiếp theo trong bảng xếp hạng doanh nghiệp lớn nhất Nhật BẢn hiện nay là Mitsubishi UFJ Financial Group, Fast Retailing (công ty mẹ của Uniqlo), Hitachi...
Nguyễn Thúc Hoàng Linh /HNMO