Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ vẫn loay hoay ở công nghệ thấp, gia công rẻ; muốn bứt phá phải cải tiến quản lý, áp dụng tiêu chuẩn và đào tạo nhân lực.
Công nghệ lạc hậu và quản lý chưa chuẩn hóa
Hiện nay, trong gần 7.000 doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ cả nước, chỉ khoảng 300 đơn vị đủ năng lực cung ứng cho các tập đoàn lớn như Samsung, Toyota, Honda hay LG. Tỷ lệ nội địa hóa mới đạt 30-40%, thấp hơn nhiều so với mục tiêu đề ra. Nguyên nhân chính là nhiều doanh nghiệp vẫn vận hành bằng máy móc bán tự động, thiếu hệ thống giám sát và phần mềm quản trị chất lượng, khiến năng suất và chất lượng sản phẩm chưa ổn định. Chuyển đổi số, vốn là yếu tố then chốt để nâng năng suất chất lượng và giảm sai lỗi, diễn ra chậm do nhiều doanh nghiệp thiếu vốn hoặc e ngại rủi ro.
Nguồn nhân lực chất lượng cao cũng là thách thức lớn. Nhiều doanh nghiệp chưa có kỹ sư vận hành hiện đại, chuyên viên R&D hay đội ngũ kiểm soát chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế. Thiếu nhân lực như vậy khiến họ khó đáp ứng yêu cầu khắt khe về chất lượng, kỹ thuật và tốc độ giao hàng từ các tập đoàn toàn cầu. Thêm vào đó, liên kết nội ngành và hợp tác với doanh nghiệp FDI còn hạn chế, làm giảm cơ hội tiếp cận công nghệ, tiêu chuẩn quốc tế và kinh nghiệm quản lý tiên tiến.
Các doanh nghiệp tiên phong áp dụng giải pháp năng suất chất lượng đã cho thấy kết quả rõ ràng. Công ty TNHH Nhựa An Lập (Bắc Ninh) được hỗ trợ triển khai hệ thống toàn diện kết nối sản xuất - kho - chất lượng - thiết bị, giúp mức độ thông minh của nhà máy tăng từ 1,7 lên 2,8. Các cải tiến dây chuyền sản xuất đã nâng tỷ lệ hoàn thành kế hoạch từ 80% lên 92%, đồng thời giảm lỗi từ 12% xuống chỉ còn 0,5%.
Hay như công ty CP Nhựa Kỹ Thuật Vân Long (Hải Phòng) xây dựng hệ thống quản lý toàn bộ hoạt động sản xuất từ kho nguyên liệu, xưởng ép nhựa, lắp ráp đến xuất hàng. Nhờ tối ưu layout, tự động hóa đóng gói, auto cut gate và quản lý mã code, năng suất và độ chính xác của quy trình tăng đáng kể, góp phần nâng cao năng lực quản lý tổng thể.
Tại Thái Nguyên, Công ty CP Vina Technology nâng cấp phòng sạch từ chuẩn 10,000 lên 1,000 class, giảm tỷ lệ lỗi dị vật tới 68,7%. Doanh nghiệp cũng hoàn thành 26 khóa đào tạo nội bộ cho hơn 300 lượt nhân viên và cải tiến phương pháp quản lý kho vật liệu theo hệ thống rack, giúp thời gian tìm kiếm vật liệu giảm từ 60 giây xuống còn 10 giây.
Công ty TNHH Đồng Kỹ Thuật Korea Việt Nam - KCT (Ninh Bình) áp dụng hệ thống IoT thu thập và phân tích dữ liệu thời gian thực, giảm 30% lỗi công đoạn. Cải tiến layout khu vực đóng gói giúp giảm 50% quãng đường vận chuyển, đồng thời rút ngắn thời gian giao hàng từ 5 ngày xuống 4 ngày. Kho thành phẩm được chuẩn hóa, tăng 30% sức chứa, tạo nền tảng cho việc triển khai hệ thống ERP trong tương lai.
Công ty CP Đầu tư AMA Holdings (Bắc Ninh) triển khai hệ thống hiển thị dữ liệu sản xuất theo thời gian thực, giúp lãnh đạo giám sát tiến độ và ra quyết định kịp thời. Nhờ ứng dụng thiết bị đo tự động và checklist điện tử, hiệu suất thiết bị tăng từ 90% lên 95%, và tỷ lệ lỗi chất lượng giảm tới 75%.
.jpg)
Số lượng doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong nước tăng nhanh với gần 7.000 đơn vị
Áp dụng tiêu chuẩn, hệ thống quản lý và công cụ cải tiến: Chìa khóa bứt phá
Theo ông Chu Việt Cường, Giám đốc IDC- Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương), để công nghiệp hỗ trợ bứt phá, doanh nghiệp phải triển khai hệ thống quản lý chất lượng bài bản, áp dụng tiêu chuẩn quốc tế và công cụ cải tiến liên tục. Đầu tư tự động hóa, nâng cấp dây chuyền, tiêu chuẩn hóa quy trình giúp giảm lỗi, nâng năng suất và ổn định chất lượng. Đồng thời, ứng dụng các phần mềm quản trị chất lượng (QMS), ERP, IoT, robot tự động và dữ liệu lớn giúp tối ưu hóa sản xuất, rút ngắn thời gian giao hàng, đáp ứng yêu cầu nghiêm ngặt của chuỗi cung ứng toàn cầu.
Song song với đổi mới công nghệ, đào tạo nhân lực chất lượng cao và xây dựng văn hóa cải tiến liên tục là yếu tố then chốt. Doanh nghiệp phối hợp với các trường đại học, viện nghiên cứu và trung tâm kỹ thuật để hình thành đội ngũ kỹ sư, kỹ thuật viên và chuyên gia R&D đạt chuẩn quốc tế. Áp dụng các công cụ cải tiến năng suất chất lượng như 5S, Kaizen, Lean, TQM hay Six Sigma giúp tinh gọn quy trình, giảm lãng phí và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Tăng cường liên kết doanh nghiệp nội địa với các tập đoàn lớn qua các chương trình kết nối cung - cầu giúp tiếp cận tiêu chuẩn kỹ thuật, quy trình sản xuất hiện đại, nâng tỷ lệ nội địa hóa và năng lực cạnh tranh. Các trung tâm kỹ thuật địa phương đóng vai trò hỗ trợ kiểm nghiệm, tiêu chuẩn hóa và tư vấn cải tiến, góp phần nâng cao năng suất chất lượng.
Theo các chuyên gia, nếu tiếp tục duy trì công nghệ thấp và quản lý lỏng lẻo, công nghiệp hỗ trợ Việt Nam sẽ khó thoát khỏi “vòng xoáy giá rẻ”. Nhưng với chính sách hỗ trợ đồng bộ, đầu tư công nghệ bài bản, nâng chuẩn nhân lực và mở rộng liên kết chuỗi, doanh nghiệp có thể nâng năng suất chất lượng và giá trị gia tăng, từ đó trở thành nền tảng vững chắc cho công nghiệp hiện đại và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Diệu Linh /Báo Công Thương