Kanban là công cụ để vận hành hệ thống JIT, dạng nhãn hoặc thẻ theo dõi và đặt hàng cho nguyên vật liệu để tránh sản xuất thừa. Bán thành phẩm được lấy đi hay sử dụng cho sản xuất phải đúng thời điểm khi cần và đúng số lượng. Vậy nên, Kanban có tác động tích cực đến năng suất của doanh nghiệp.
Một hệ thống Kanban cơ bản dựa trên ý tưỏng như sau: trong một xưởng sản xuất, bước làm việc thứ N chỉ sản xuất khi bước làm việc thứ N+1 yêu cầu. Theo đó, bước làm việc này cũng chỉ sản xuất khi bước làm việc thứ N+2 yêu cầu và làm việc cuối cùng chỉ sản xuất theo đúng yêu cầu của khách hàng.
Phương pháp này cần một hệ thống truyền tải nhanh thông tin nhu cầu từ hạ nguồn chỗ làm việc cuối cùng về thượng nguồn. Hệ thống thông tin này tồn tại và được gọi là phương pháp Kanban.
Dòng thông tin của phương pháp Kanban đi ngược so với dòng vật chất và là tín hiệu để bắt đầu dòng vật chất theo các thông tin mà Kanban quy định.
.jpg)
Có ba loại Kanban được dùng. Kanban sản xuất (in-process Kanban), chứa thông tin trực quan đặt ở nguyên công dưới đơn đặt hàng cho nguyên công trên một khối lượng sản phẩm tương ứng một nhịp dây chuyền.
Kanban một thẻ (single-card Kanban) là phương pháp đặt hàng giữa hai công đoạn cùng sản xuất một loại sản phẩm. Ví dụ phương pháp “hai thùng” cung cấp vật tư: dùng hai thùng chứa có sức chứa như nhau, đủ cung cấp trong một nhịp dây chuyền. Khi thùng thứ nhất sử dụng hết gửi tín hiệu đặt hàng nguyên công trên bắt đầu sản xuất một lượng bằng sức chứa của thùng, khi đó thùng thứ 2 đang được sử dụng cho nguyên công dưới.
Kanban nhiều thẻ (multiple-card Kanban) là phương pháp đặt hàng vật tư sử dụng nhiều thông tin riêng biệt như vận chuyển, sản xuất, dự trữ... trong các trung tâm sản xuất nhiều sản phẩm, độc lập có thời gian chuẩn bị sản xuất lớn, khoảng cách xa, thời gian sản xuất một lô vận chuyển dài.
Ngoài ra, Kanban còn được phân loại theo mục đích sử dụng: Kanban vận chuyển (Transport Kanban) là loại được dùng để thông báo cho công đoạn trước cần chuyển chi tiết, sản phẩm cho công đoạn sau. Kanban sản xuất (Production Kanban) là loại dùng để báo cho dây chuyền sản xuất cần sản xuất chi tiết, sản phẩm để bù vào lượng hàng đã giao đi.
Kanban tín hiệu (Signal Kanban) là loại dùng để thông báo kế hoạch cho các công đoạn sản xuất theo lô. Đối với Kanban sản xuất IPK (In-process Kanban) là hệ thống mà Kanban chỉ di chuyển được giữa hai bước công việc, ghi rõ tên (địa chỉ) của điểm làm việc trên và điểm làm việc dưới. Kanban sản xuất được sử dụng trong các dây chuyền sản xuất báo hiệu thời gian bắt đầu sản xuất lô hàng tiếp theo, tương ứng với nhịp dây chuyền.
Dùng IPK cho mục đích: điều chỉnh sự mất cân bằng nhỏ trên dây chuyền; Đảm bảo sản xuất của dây chuyền phù hợp với yêu cầu của khách hàng; Báo cho công nhân biết thời gian làm việc để duy trì nhịp sản xuất của nguyên công tiếp theo.
Phương Nam /Chất lượng Việt Nam