ASEAN đang nổi lên với tư cách là mảnh đất hấp dẫn các nhà đầu tư quốc tế trong cuộc cạnh tranh địa chính trị về đầu tư và thương mại.
Hai tuần liên tiếp trong tháng 11 này, các nhà lãnh đạo toàn cầu đã bị thu hút tới Đông Nam Á cho ba sự kiện quốc tế lớn: hội nghị thượng đỉnh G20 ở Indonesia, hội nghị cấp cao ASEAN ở Campuchia và Tuần lễ cấp cao APEC ở Thái Lan. Các vấn đề toàn cầu cấp bách như biến đổi khí hậu và lạm phát nằm trong chương trình nghị sự với ASEAN là trung tâm trong các cấu trúc khu vực. Điều này không chỉ nhằm đa dạng hóa chuỗi cung ứng mà còn để tìm kiếm cơ hội tăng trưởng khi các rào cản từ thuế quan đến hạn chế đầu tư ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh giữa Mỹ và Trung Quốc. ASEAN với 680 triệu người dân, chiếm 3,4% tổng sản phẩm quốc nội toàn cầu và 7,7% thị phần xuất khẩu toàn cầu.
Sáu nền kinh tế lớn nhất ASEAN - Indonesia, Thái Lan, Philippines, Singapore, Malaysia và Việt Nam - không dễ bị tổn thương trước những cú sốc như khủng hoảng năng lượng toàn cầu, đồng USD tăng giá và nhu cầu của Trung Quốc suy yếu. Các nước đang chứng kiến sự tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ và dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đang gia tăng trong một môi trường toàn cầu khó khăn.
Singapore đang giành được vị thế trong lĩnh vực dịch vụ tài chính và công nghệ cao, Việt Nam và Malaysia đang nhận được nhiều dòng vốn FDI hơn vào sản xuất và Indonesia đang nhận được các khoản đầu tư cao kỷ lục để khai thác tài nguyên khoáng sản, đặc biệt là niken. Ngoài đầu tư vào lĩnh vực xanh, Đông Nam Á là khu vực nhận được nhiều thương vụ sáp nhập và mua lại đã hoàn thành nhất ở châu Á trong nửa đầu năm 2022, nhận 56% tổng dòng vốn đầu tư vào. Chỉ riêng các giao dịch trong nước ở Indonesia đã lớn gấp hai lần so với Trung Quốc đại lục. Không chỉ phương Tây đang triển khai nhiều vốn hơn vào ASEAN, mà cả Trung Quốc, quốc gia đã giảm các thương vụ M&A ra nước ngoài ở những nơi khác.
Với GDP bình quân đầu người của Campuchia thấp ở mức 1.612 USD vào năm 2021 và của Singapore cao ở mức 64.840 USD, sự đa dạng của khu vực không chỉ trong phát triển kinh tế và thị trường vốn mà còn cả quản trị, ngôn ngữ, văn hóa và tài nguyên thiên nhiên. Nhưng ASEAN trong các vấn đề toàn cầu đã trở thành một lợi thế trong thời đại cạnh tranh quyền lực toàn cầu. ASEAN cũng đang nhận được hỗ trợ địa chính trị để mở rộng tiếp cận thị trường. Việc Việt Nam ký kết hiệp định thương mại tự do với EU vào năm 2019 đã nâng cao sức hấp dẫn của Việt Nam hơn nữa — không chỉ đối với các công ty EU mà cả các tập đoàn Trung Quốc muốn được giảm thuế. Singapore cũng có FTA với EU và các FTA khác đang được đàm phán với các nước như Thái Lan. Nhưng không chỉ là EU mà còn từ Hàn Quốc đến Nhật Bản và Mỹ đến Trung Quốc, các quốc gia đang tăng cường tiếp xúc với ASEAN.
Khả năng phục hồi của khu vực đang được cải thiện. Cuộc khủng hoảng tài chính châu Á và sự hỗn loạn của thị trường do việc Mỹ tăng lãi suất vào năm 2013 đã giúp ASEAN tăng cường khả năng phòng thủ của mình. Tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong danh mục đầu tư phần lớn đã giảm, đặc biệt là ở Indonesia. Đất nước này hiện đang nổi lên như một nền kinh tế kiên cường nhất ở châu Á-Thái Bình Dương, đối mặt với những cú sốc toàn cầu với một trong những hoạt động tiền tệ và vốn chủ sở hữu tốt nhất trong năm cho đến nay.
Các nền kinh tế lớn của ASEAN hiện được dẫn dắt bởi các nhà kỹ trị có năng lực hơn, giúp khu vực này vượt qua cuộc khủng hoảng hiện nay tốt hơn so với các thị trường mới nổi khác. Tuy nhiên, bất chấp khả năng phục hồi mới này, dư chấn của lãi suất cao hơn, nhu cầu toàn cầu yếu hơn và khủng hoảng năng lượng vẫn sẽ đẩy tốc độ tăng trưởng năm 2023 xuống từ mức cao hơn vào năm 2022. Tuy nhiên, ngay cả khi dự kiến sẽ xảy ra suy thoái theo chu kỳ vào năm 2023, Đông Nam Á đang nổi lên với tư cách là mảnh đất hấp dẫn các nhà đầu tư quốc tế trong cuộc cạnh tranh địa chính trị về đầu tư và thương mại.
Duy Hưng (tổng hợp)
Nguồn Báo Công Thương