Chính quyền Mỹ thu hẹp phạm vi áp thuế từ 2/4, nhắm vào 15 quốc gia thâm hụt thương mại lớn, đẩy căng thẳng thương mại lên cao.
Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang điều chỉnh kế hoạch áp thuế dự kiến có hiệu lực từ ngày 2/4, nhiều khả năng sẽ loại bỏ một số loại thuế ngành cụ thể và thay vào đó tập trung vào các biện pháp thuế đối ứng nhằm vào nhóm quốc gia chiếm phần lớn kim ngạch thương mại với Mỹ.
Hình minh họa thuế quan của Mỹ lên hàng hóa. Ảnh: Getty
Tổng thống Donald Trump gọi ngày 2/4 là "Ngày Giải phóng" của Mỹ, thời điểm ông triển khai chính sách thuế đối ứng nhằm cân bằng thuế nhập khẩu của Mỹ với mức thuế mà các đối tác thương mại đang áp dụng.
Ban đầu, kế hoạch bao gồm thuế đối với nhiều lĩnh vực như ô tô, dược phẩm và chất bán dẫn. Tuy nhiên, một quan chức Nhà Trắng cho biết các loại thuế ngành này có thể sẽ không được công bố vào ngày 2/4 như dự kiến. Trong khi đó, biện pháp thuế đối ứng vẫn sẽ được triển khai, dù kế hoạch có thể còn thay đổi. Thông tin này được Bloomberg đưa tin đầu tiên.
Vẫn chưa rõ số phận của các loại thuế nhắm vào Canada và Mexico, mà trước đó Tổng thống Trump cho rằng có liên quan đến tình trạng buôn bán fentanyl. Nhà Trắng hiện chưa đưa ra bình luận về việc liệu các mức thuế này có còn trong kế hoạch hay không.
Trọng tâm là nhóm quốc gia có thâm hụt thương mại với Mỹ
Theo các nguồn tin nắm rõ kế hoạch, chính quyền Mỹ hiện đang thu hẹp phạm vi áp thuế so với dự đoán ban đầu, nhưng vẫn nhắm vào những quốc gia chiếm phần lớn hàng nhập khẩu vào Mỹ.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent gần đây đề cập đến một nhóm khoảng 15 quốc gia có thâm hụt thương mại kéo dài với Mỹ, gọi đây là "Dirty 15" (tạm dịch: "Danh sách 15 quốc gia thâm hụt lớn"). Các quốc gia này, chiếm phần lớn kim ngạch thương mại với Mỹ, sẽ chịu mức thuế cao hơn đáng kể, trong khi một số quốc gia khác có thể chỉ bị áp mức thuế thấp hơn.
Danh sách các nước bị ảnh hưởng nhiều khả năng tương tự với danh sách do Đại diện Thương mại Mỹ công bố trước đó, bao gồm nhóm G20 và các nước như Australia, Brazil, Canada, Trung Quốc, Liên minh châu Âu, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Mexico, Nga, Việt Nam và một số quốc gia khác.
Mặc dù chính sách này ảnh hưởng đến hầu hết hàng nhập khẩu vào Mỹ, cách tiếp cận mới của chính quyền ông Trump vẫn hẹp hơn so với dự đoán ban đầu. Trước đó, Nhà Trắng từng xem xét phân loại các đối tác thương mại thành ba nhóm với mức thuế cao, trung bình và thấp.
Tuy nhiên, kế hoạch này đã bị loại bỏ để tập trung áp mức thuế riêng cho từng quốc gia. Dù vậy, mức thuế dự kiến áp dụng từ ngày 2/4 có thể khiến hàng rào thuế quan đối với các đối tác thương mại lớn của Mỹ đạt mức cao nhất trong nhiều thập kỷ.
Nhà Trắng cân nhắc phương án triển khai ngay lập tức
Theo các nguồn tin am hiểu nội tình, chính quyền Tổng thống Trump có thể kích hoạt lệnh áp thuế ngay từ ngày 2/4 bằng quyền hạn khẩn cấp của Tổng thống. Đây sẽ là một thay đổi đáng kể so với kế hoạch hồi tháng 2, khi một quan chức Nhà Trắng từng cho biết một báo cáo về thuế đối ứng có thể được công bố vào ngày đó nhưng chưa chắc đã được thực thi ngay lập tức.
Việc điều chỉnh kế hoạch diễn ra sau nhiều tuần đàm phán căng thẳng với các đối tác thương mại và các ngành công nghiệp Mỹ.
Giới chức Canada và Mexico cho biết họ đã được thông báo rằng không có cách nào để tránh các biện pháp thuế đối ứng trước ngày 2/4, dù vẫn hy vọng có thể đàm phán giảm thuế sau thời điểm này. Một quan chức nước ngoài nhận định rằng Mỹ tin rằng họ sẽ có lợi thế đàm phán lớn nhất nếu đưa tất cả các đối tác vào thế bị "dồn vào chân tường".
Các doanh nghiệp Mỹ cũng đang tìm cách vận động hành lang để tránh bị áp thuế. Những người tham gia đối thoại với Nhà Trắng về thuế ngành tỏ ra bi quan, cho rằng cơ hội được miễn trừ là rất thấp.
Một nguồn tin cho biết Tổng thống Trump đã nói với các lãnh đạo ngành dầu khí trong cuộc họp tại Nhà Trắng tuần trước rằng ông không muốn cấp bất kỳ ngoại lệ nào về thuế, nhưng có thể cân nhắc trong một số trường hợp đặc biệt.
Khi một lãnh đạo doanh nghiệp đặt câu hỏi về khả năng miễn trừ thuế đối với thép và nhôm, Tổng thống Trump không đưa ra cam kết nào. Đại diện Thương mại Mỹ Jameson Greer cũng cho biết chính quyền không có ý định cấp miễn trừ, với lý do trong nhiệm kỳ đầu tiên đã có quá nhiều ngoại lệ được ban hành.
Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick cũng khẳng định điều tương tự trong cuộc họp với lãnh đạo ngành dầu khí.
Tuy nhiên, một quan chức Nhà Trắng sau đó đã phủ nhận thông tin này, cho rằng vấn đề thuế quan không được đề cập trong cuộc họp. Một lãnh đạo doanh nghiệp khác, người đã trực tiếp vận động chính quyền ông Trump về vấn đề thuế trong những ngày qua, tiết lộ rằng Tổng thống Trump tin rằng cuối cùng giới doanh nghiệp Mỹ sẽ "hài lòng" với chính sách thuế mới.
Doanh nghiệp Mỹ tìm cách xin miễn trừ
Nhiều công ty trong danh sách Fortune 500 đã liên hệ với Nhà Trắng để tìm kiếm cơ hội được miễn trừ, nhưng chưa có dấu hiệu nào cho thấy chính quyền sẽ chấp nhận.
Một số chuyên gia vận động hành lang khuyến nghị doanh nghiệp nên trực tiếp làm việc với các quan chức cấp cao của Nhà Trắng hoặc Bộ Thương mại, đồng thời cam kết sẽ đưa hoạt động sản xuất trở lại Mỹ trong vòng sáu tháng để có cơ hội được miễn trừ.
Các doanh nghiệp cũng đang mong muốn có sự rõ ràng về chính sách này. Một CEO thuộc danh sách Fortune 500 cho biết ngày 2/4 "không thể đến sớm hơn", thể hiện sự sốt ruột về quyết định cuối cùng của chính quyền.
Tổng thống Trump từng tạm hoãn áp thuế đối với ô tô nhập khẩu từ Canada và Mexico, cũng như ngừng triển khai các mức thuế khác đối với những sản phẩm tuân thủ Hiệp định thương mại Mỹ - Mexico - Canada (USMCA).
Tuy nhiên, vào cuối tuần trước, ông than phiền rằng mình đã bị chỉ trích vì quyết định này và ám chỉ rằng chính sách thuế có thể tiếp tục thay đổi trong những ngày và tuần tới.
"Từ 'linh hoạt' là một từ quan trọng," ông Trump nói và nhấn mạnh: "Đôi khi có sự linh hoạt, sẽ có sự linh hoạt".
Việt Hà (The Wall Street Journal)
Nhà báo và Công luận