Sự gia tăng các đợt phát hành trái phiếu xanh, bền vững cho thấy xu hướng dịch chuyển dòng vốn của hệ thống ngân hàng theo hướng dài hạn và phát triển bền vững.
Ngân hàng chọn vốn xanh
Trong bối cảnh yêu cầu phát triển bền vững ngày càng trở thành chuẩn mực, thị trường vốn Việt Nam đang chứng kiến sự dịch chuyển rõ nét về cấu trúc và chất lượng dòng tiền. Trái phiếu xanh và trái phiếu phát triển bền vững, từ chỗ là công cụ tài chính mang tính thử nghiệm, đang từng bước khẳng định vai trò như một kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng, đặc biệt đối với hệ thống ngân hàng, khu vực nắm giữ vai trò dẫn dắt dòng vốn của nền kinh tế.
Sự gia tăng các đợt phát hành trái phiếu gắn với mục tiêu môi trường, xã hội và quản trị (ESG) không chỉ phản ánh nhu cầu vốn cho quá trình chuyển đổi xanh, mà còn cho thấy sự thay đổi trong tư duy huy động vốn của các tổ chức tài chính. Thay vì chỉ dựa vào tiền gửi truyền thống, các ngân hàng đang chủ động tìm kiếm những nguồn vốn dài hạn, ổn định hơn, đồng thời đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của nhà đầu tư về minh bạch, trách nhiệm xã hội và phát triển bền vững.
Mới đây, Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) thông báo đã phát hành thành công 2.000 tỷ đồng trái phiếu bền vững. Trước đó, trong năm 2024, nhà băng này cũng đã phát hành thành công 2.000 tỷ đồng trái phiếu xanh theo quy định pháp luật Việt Nam và theo tiêu chuẩn quốc tế. Chuỗi phát hành liên tiếp này cho thấy định hướng nhất quán của Vietcombank trong việc gắn hoạt động huy động vốn với các mục tiêu ESG, đồng thời tạo nền tảng nguồn lực cho chiến lược tăng trưởng trung và dài hạn.
Theo Khung Trái phiếu bền vững của Vietcombank, nguồn vốn huy động được ưu tiên phân bổ cho các dự án mang lại tác động tích cực về môi trường và xã hội, bao gồm: năng lượng tái tạo, giao thông bền vững, công trình và hạ tầng xanh, quản lý tài nguyên nước, xử lý chất thải, nông nghiệp bền vững, bảo tồn đa dạng sinh học, cũng như các lĩnh vực y tế, giáo dục, đào tạo nghề và nhà ở xã hội. Thông qua đó, ngân hàng hướng tới gia tăng tỷ trọng tín dụng bền vững, đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình giảm phát thải và nâng cao chất lượng tăng trưởng.
Khung Trái phiếu bền vững của Vietcombank được Sustainable Fitch đánh giá ở mức “Tốt”, trong đó quy trình đánh giá, lựa chọn dự án và báo cáo tác động được xếp hạng “Xuất sắc”, đáp ứng thông lệ quốc tế. Cùng với đó, uy tín tín dụng của Vietcombank tiếp tục được khẳng định khi FiinRatings xếp hạng tín nhiệm “AAA” cho cả ngân hàng và trái phiếu bền vững do ngân hàng phát hành, dù không có bảo lãnh thanh toán hay tài sản bảo đảm.
Ở một hướng tiếp cận khác, Ngân hàng TMCP Phát triển TP. Hồ Chí Minh (HDBank) lựa chọn mở rộng kênh huy động vốn xanh ra thị trường quốc tế. Trong năm 2025, HDBank đã hoàn tất Chương trình Trái phiếu xanh quốc tế trị giá 100 triệu USD, với sự tham gia của các tổ chức tài chính phát triển như Tổ chức Tài chính quốc tế (IFC), Ngân hàng Phát triển doanh nghiệp Hà Lan (FMO) và Tổ chức Đầu tư quốc tế Anh (BII). Riêng đợt 2, ngân hàng phát hành thành công 50 triệu USD trái phiếu xanh cho FMO và BII, có thời hạn 3 năm.
Nguồn vốn từ chương trình này được HDBank sử dụng để tài trợ cho các dự án năng lượng mặt trời, xe điện, công trình xanh và các giải pháp tiết kiệm năng lượng, đáp ứng các tiêu chí quản lý rủi ro môi trường, xã hội theo khung tài chính bền vững của ngân hàng. Dự kiến, các dự án được tài trợ sẽ góp phần giảm khoảng 102.000 tấn CO₂ trong vòng 10 năm, đồng thời tạo điều kiện để HDBank tiếp tục thu hút các dòng vốn quốc tế cho các sáng kiến tài chính xanh và phát triển bền vững tại Việt Nam.
Những bước đi của Vietcombank hay HDBank cho thấy, trái phiếu xanh và trái phiếu bền vững không còn là lựa chọn mang tính bổ trợ, mà đang dần trở thành một cấu phần quan trọng trong chiến lược huy động vốn của các ngân hàng thương mại.
Tính đến tháng 10/2025, quy mô dư nợ trái phiếu doanh nghiệp xanh đã đạt xấp xỉ 1 tỷ USD. Ảnh minh họa
Chính sách tiếp sức cho thị trường
Từ góc độ quản lý, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính đều nhìn nhận trái phiếu xanh là một trong những kênh nhiều tiềm năng để huy động nguồn lực cho phát triển bền vững, bên cạnh tín dụng ngân hàng truyền thống.
Chia sẻ tại hội thảo “Đa dạng vốn cho phát triển bền vững” được tổ chức mới đây, bà Phạm Thị Thanh Tùng, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (Ngân hàng Nhà nước), cho biết, ngành Ngân hàng đã triển khai tín dụng xanh từ rất sớm. Khi Việt Nam ban hành Chiến lược tăng trưởng xanh quốc gia, Ngân hàng Nhà nước đã nghiên cứu và ban hành các chỉ thị yêu cầu tổ chức tín dụng đẩy mạnh cho vay phát triển bền vững, đồng thời lồng ghép yêu cầu tăng tỷ trọng tín dụng xanh trong các đề án chiến lược của ngành.
Trong những năm qua, Ngân hàng Nhà nước đã phối hợp với các bộ, ngành hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, xây dựng các sổ tay đánh giá rủi ro môi trường, xã hội và tiếp tục phối hợp với IFC để hoàn thiện quy trình quản lý rủi ro môi trường. Nhờ đó, tín dụng xanh đã ghi nhận mức tăng trưởng nhanh, với dư nợ tăng bình quân 21%/năm trong 5 năm qua, cao hơn tốc độ tăng trưởng tín dụng chung của nền kinh tế. Số tổ chức tín dụng có dư nợ tín dụng xanh cũng tăng từ 15 lên 58 đơn vị.
Tuy nhiên, theo bà Tùng, so với tổng dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế hơn 18,58 triệu tỷ đồng năm 2025, quy mô tín dụng xanh vẫn còn khiêm tốn. Do đó, việc mở rộng các kênh huy động vốn khác như thị trường trái phiếu, đặc biệt là trái phiếu xanh và trái phiếu bền vững, là yêu cầu tất yếu.
Ở góc độ Bộ Tài chính, bà Phạm Thị Thanh Tâm, Phó Vụ trưởng Vụ Các định chế tài chính, cho biết, khuôn khổ pháp lý cho trái phiếu xanh đã được quan tâm xây dựng từ sớm. Sau khi Quyết định số 21/2025/QĐ-TTg ban hành với danh mục dự án xanh theo tiêu chuẩn quốc tế, thị trường trái phiếu xanh đã có sự tăng trưởng rõ rệt. Doanh nghiệp và tổ chức phát hành có thể công bố theo tiêu chuẩn Việt Nam, thay vì chỉ dựa vào các chuẩn mực quốc tế như trước.
Tuy vậy, bà Tâm cũng chỉ ra một số điểm nghẽn của thị trường trái phiếu hiện nay, trong đó có cơ sở nhà đầu tư còn mỏng, thiếu vắng các nhà đầu tư dài hạn có tiềm lực tài chính mạnh. Việc thu hút nhà đầu tư nước ngoài cũng gặp thách thức do thiếu các công cụ phòng ngừa rủi ro về tỷ giá và lãi suất. Theo bà, để thị trường trái phiếu xanh phát triển bền vững, cần sự phối hợp đồng bộ về chính sách vĩ mô và phát triển cơ cấu nhà đầu tư theo hướng dài hạn.
Trong bối cảnh chuyển đổi xanh là xu thế không thể đảo ngược, sự vào cuộc đồng thời của các ngân hàng thương mại và cơ quan quản lý đang tạo nền tảng quan trọng để trái phiếu xanh, trái phiếu bền vững từng bước trở thành trụ cột huy động vốn mới, góp phần dẫn dắt dòng tiền phục vụ mục tiêu phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam.
Theo thống kê của Bộ Tài chính, tính đến tháng 10/2025, quy mô dư nợ trái phiếu doanh nghiệp xanh đã đạt xấp xỉ 1 tỷ USD.
Ngân Thương /Báo Công Thương