Chỉ trong những ngày đầu tháng 3/2026, thị trường xăng dầu trong nước ghi nhận các đợt điều chỉnh tăng liên tiếp, đưa giá xăng RON95-III vượt ngưỡng 27.000 đồng/lít, mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây. Diễn biến này xuất hiện trong bối cảnh ngành thực phẩm và đồ uống (F&B) tại Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều áp lực chi phí từ nguyên liệu, vận chuyển đến nhân công. Sự biến động của giá nhiên liệu vì thế không chỉ tác động đến hoạt động logistics, mà còn đặt ra bài toán mới về kiểm soát chi phí và duy trì ổn định giá bán trên thị trường.
Thị trường xăng dầu Việt Nam bước vào tháng 3/2026 với những biến động dữ dội. Ngày 5/3, liên Bộ Công Thương – Tài chính thực hiện đợt điều chỉnh đầu tiên sau một loạt tín hiệu cảnh báo từ thị trường thế giới. Ngay sau đó, ngày 6/3, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 36/NQ-CP, cho phép điều chỉnh giá xăng dầu ngoài chu kỳ khi giá cơ sở tăng từ 7% trở lên so với kỳ điều hành liền trước.
Lúc 15h ngày 7/3/2026, liên Bộ Công Thương – Tài chính công bố điều chỉnh giá bán lẻ với mức tăng cao kỷ lục từ 3.700 đến hơn 8.400 đồng/lít tuỳ loại. Cụ thể: xăng E5RON92 không cao hơn 25.226 đồng/lít (tăng 3.777 đồng/lít); xăng RON95-III không cao hơn 27.047 đồng/lít (tăng 4.707 đồng/lít); dầu điêzen lên trên 30.239 đồng/lít; dầu hỏa vọt lên 35.091 đồng/lít. Tính gộp cả hai đợt trong tuần, giá xăng dầu đã tăng liên tiếp ba phiên kể từ sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, với tổng mức tăng cao nhất gần 11.000 đồng/lít chỉ trong chưa đầy một tuần, một kỷ lục chưa từng có trong lịch sử điều hành xăng dầu gần đây.
Giá xăng dầu tăng tác động thế nào đến ngành F&B Việt Nam?
Nguyên nhân cốt lõi đến từ xung đột quân sự tại Trung Đông tiếp tục leo thang, gây gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu. Xung đột tại Iran đã đẩy giá dầu Brent và WTI tăng 5–8% chỉ trong phiên 5/3, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn vận tải dầu qua eo biển Hormuz. Chính phủ lập Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng, Bộ Công Thương phát văn bản hỏa tốc yêu cầu tăng cường kiểm soát, đồng thời khuyến nghị người dân không tích trữ xăng dầu và ưu tiên phương tiện công cộng. Một số cửa hàng xăng tại Hà Nội, TP.HCM và An Giang đã treo biển hết hàng hoặc hạn chế lượng đổ, tạo thêm áp lực tâm lý trên thị trường.
Để đánh giá đúng mức độ tổn thương của ngành F&B trước đợt tăng giá xăng này, cần đặt nó vào đúng bối cảnh sức khỏe hiện tại của ngành. Theo Báo cáo thị trường Kinh doanh Ẩm thực của iPOS.vn và Nestlé Professional, doanh thu ngành F&B năm 2024 đạt khoảng 688.800 tỷ đồng, tăng 16,6% so với năm 2023 nhưng ẩn sau con số đó là hàng loạt mảng tối về biên lợi nhuận và sự bền vững kinh doanh.
Bước sang nửa đầu năm 2025, bức tranh trở nên u ám hơn hẳn. Doanh thu toàn ngành đạt 406.100 tỷ đồng, chỉ nhỉnh hơn nhẹ so với cùng kỳ mức tăng trưởng chưa đầy 1%, thấp xa so với kỳ vọng tăng trên 10% mà giới chuyên gia từng đặt ra. Đây là giai đoạn “hồi phục thận trọng” theo đánh giá của chính iPOS.vn. Trong nửa năm đó, hơn 50.000 cửa hàng F&B đã rời thị trường. Người tiêu dùng siết chặt hầu bao: 54,4% giữ nguyên ngân sách ăn uống, 37,9% cắt giảm, và chỉ 7,7% có kế hoạch chi thêm. Báo cáo của FiinGroup còn ghi nhận doanh thu nội địa ngành F&B giảm tới 15,4% trong quý 1/2025 so với quý trước, cho thấy nhu cầu tiêu dùng thực sự sụt giảm đáng kể sau Tết.
Bao trùm lên đó là gánh nặng chi phí vận hành không ngừng leo thang: chi phí mặt bằng ở nhiều khu trung tâm chiếm 25–55% doanh thu; giá nguyên vật liệu tăng chóng mặt; lương nhân sự và chi phí điện nước tăng 12–15% so với năm 2024. Một ngành đang “hồi phục thận trọng” trong trạng thái mong manh như vậy, giờ phải đón nhận cú sốc nhiên liệu lịch sử.
Giá xăng dầu làm F&B ảnh hưởng như thế nào
Kênh thứ nhất - Chi phí logistics và nguyên liệu đầu vào tăng vọt. Đây là kênh tác động trực tiếp và tức thời nhất. Toàn bộ chuỗi cung ứng của ngành F&B, từ nông sản, thịt cá tươi sống, gia vị đến bao bì đóng gói, đều được vận chuyển bằng xe tải chạy dầu diesel. Khi diesel vọt lên trên 30.000 đồng/lít, chi phí từ vùng sản xuất đến kho hàng, từ nhà phân phối đến bàn khách, đều bị đẩy lên ngay lập tức. Với đặc thù nhập hàng tươi sống hằng ngày của đa số cơ sở F&B nhỏ lẻ, không có thời gian đàm phán lại hợp đồng, chi phí tăng và họ phải gánh. Đáng chú ý, chi phí xăng dầu chiếm đến 35–40% tổng chi phí của doanh nghiệp vận tải, ngành phục vụ trực tiếp cho chuỗi cung ứng F&B, một con số phản ánh sự lệ thuộc khổng lồ vào biến động nhiên liệu.
Kênh thứ hai - Phí giao hàng delivery leo thang. Dịch vụ giao đồ ăn trực tuyến đã trở thành một trụ cột doanh thu cho phần lớn các nhà hàng, quán cà phê trong những năm gần đây. Tuy nhiên, khi giá xăng tăng mạnh, các shipper sẽ sớm yêu cầu tăng phụ phí nhiên liệu hoặc các nền tảng sẽ điều chỉnh phí giao hàng. Khi chi phí giao hàng đến tay người dùng tăng lên, tần suất đặt đồ ăn online sẽ giảm — đúng vào lúc nhiều nhà hàng đang lệ thuộc vào kênh này để bù đắp lượng khách ngồi tại chỗ vẫn còn thận trọng.
Kênh thứ ba - Hiệu ứng lạm phát lan toả toàn chuỗi. Xăng dầu tăng không chỉ tác động trực tiếp đến xe chở hàng. Trong các tuần tiếp theo, giá điện, gas, nước và hàng loạt nguyên liệu thực phẩm sẽ bị kéo theo. Đây là hiệu ứng “domino” mà ngành F&B đã nhiều lần chứng kiến và với mức tăng giá xăng dầu cao kỷ lục lần này, tốc độ và biên độ lan toả có thể nghiêm trọng hơn bất kỳ lần nào trước đây.
Thực tế thị trường đã phản ánh rất nhanh. Sau Tết Bính Ngọ 2026, xu hướng điều chỉnh giá tại nhiều nhà hàng và quán ăn tại Hà Nội và TP.HCM ghi nhận mức tăng phổ biến từ 8–10%. Bát phở từ 45.000 đồng được đẩy lên 50.000–55.000 đồng; suất cơm văn phòng từ 27.000 đồng lên 30.000–35.000 đồng; bánh mì và cà phê sáng cũng âm thầm được ghi lại bảng giá mới trên khắp các tuyến phố.
Với đợt xăng tăng gần 11.000 đồng/lít chỉ trong một tuần đầu tháng 3/2026, gần như chắc chắn sẽ có thêm một làn sóng điều chỉnh giá thực đơn nữa, lần này có thể mạnh và rộng hơn. Bài toán nan giải của chủ nhà hàng là: tăng giá bao nhiêu để bù chi phí mà vẫn giữ được khách, trong khi người tiêu dùng ngày càng nhạy cảm về giá và dễ dàng chuyển sang lựa chọn rẻ hơn?
Bị kẹp giữa chi phí tăng và sức mua thận trọng, các doanh nghiệp F&B đang lựa chọn nhiều hướng đi khác nhau. Kiểm soát food cost trở thành ưu tiên hàng đầu: tối ưu lại thực đơn, cắt bỏ những món tiêu hao nhiều nguyên liệu đắt tiền, thương lượng mua tập trung khối lượng lớn để giảm đơn giá. Tối ưu hóa tuyến giao hàng, gộp đơn, khuyến khích khách hàng lấy trực tiếp (take-away) thay vì đặt qua nền tảng bên thứ ba cũng đang được nhiều chuỗi triển khai.
Ngành F&B Việt Nam đã từng vượt qua đại dịch, đã chịu đựng những làn sóng lạm phát khốc liệt. Cú sốc nhiên liệu tháng 3/2026 là thách thức mới, nhưng với những doanh nghiệp đã được tôi luyện qua sóng gió, đây không phải là lần đầu họ phải đứng vững giữa bão.
Tường Ninh /KTĐU