Xuất khẩu Nhật sang Mỹ giảm 4,1% năm 2025, lần đầu sau 5 năm, khi thuế ôtô Trump khiến ngành xe sụt mạnh.
Xuất khẩu của Nhật Bản sang thị trường Mỹ trong năm 2025 đã giảm lần đầu tiên sau 5 năm, trong bối cảnh các mức thuế mới do chính quyền Tổng thống Donald Trump áp dụng gây nhiều sức ép lên ngành công nghiệp ôtô, lĩnh vực xuất khẩu chủ lực của Nhật Bản.
Cảng container Oi ở Tokyo được chụp ảnh vào ngày 5 tháng 8 năm 2023. Ảnh: Takaki Kashiwabara
Số liệu sơ bộ công bố ngày thứ Năm cho thấy kim ngạch xuất khẩu của Nhật Bản sang nền kinh tế lớn nhất thế giới giảm 4,1% so với năm trước, xuống còn 20,4 nghìn tỷ yen (129 tỷ USD).
Đây là lần sụt giảm đầu tiên kể từ năm 2020, thời điểm đại dịch COVID-19 làm đứt gãy thương mại toàn cầu. Khối lượng xuất khẩu cũng giảm 3,2%.
Ngành ôtô là lĩnh vực chịu tác động mạnh nhất. Lượng xe xuất khẩu giảm 11,4%, trong khi phụ tùng ôtô giảm 10,7%. Chính quyền Tổng thống Donald Trump nhiều lần bày tỏ quan ngại về tình trạng Nhật Bản xuất khẩu lượng lớn xe hơi sang Mỹ nhưng lại nhập khẩu rất ít xe do Mỹ sản xuất.
Đầu năm 2025, Mỹ áp mức thuế 25% đối với xe nhập khẩu, sau đó giảm xuống còn 15% khi Tokyo và Washington đạt được thỏa thuận thương mại mới.
Trước những thay đổi này, các hãng sản xuất ôtô Nhật Bản đang buộc phải điều chỉnh chiến lược. Toyota Motor đã lên kế hoạch đưa các mẫu xe sản xuất tại Mỹ trở lại thị trường Nhật Bản. Honda Motor và Nissan Motor cũng được cho là đang xem xét hướng đi tương tự.
Ngược lại, nhập khẩu từ Mỹ vào Nhật Bản tiếp tục tăng năm thứ hai liên tiếp, đạt 12,8 nghìn tỷ yen, tăng 1,6%. Mức tăng chủ yếu đến từ các mặt hàng như khí dầu mỏ hóa lỏng và ngũ cốc.
Trong các cuộc đàm phán thương mại, Tổng thống Donald Trump cũng đề nghị Nhật Bản gia tăng mua năng lượng của Mỹ. Tuy nhiên, nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng giảm 25,8%, còn than đá giảm 38%.
Do xuất khẩu giảm trong khi nhập khẩu tăng, thặng dư thương mại của Nhật Bản với Mỹ đã giảm 12,6%, xuống còn 7,5 nghìn tỷ yen, đánh dấu năm thứ hai liên tiếp suy giảm.
Đối với Trung Quốc, đối tác thương mại lớn nhất của Nhật Bản, xuất khẩu của Tokyo chỉ giảm nhẹ trong năm 2025, chủ yếu do sự sụt giảm của thiết bị sản xuất chip.
Ngược lại, nhập khẩu từ Trung Quốc tăng với tốc độ nhanh hơn, khiến thâm hụt thương mại của Nhật Bản với nước này nới rộng lên 7,9 nghìn tỷ yen.
Tổng kim ngạch xuất khẩu của Nhật Bản trong năm 2025 vẫn tăng 3,1%, đạt 110,4 nghìn tỷ yen, nhờ nhu cầu mạnh từ châu Á đối với linh kiện điện tử và bán dẫn.
Do nhập khẩu tăng chậm hơn, thâm hụt thương mại của Nhật Bản giảm hơn 50%, còn 2,6 nghìn tỷ yen, đánh dấu năm thứ năm liên tiếp thâm hụt.
Theo đánh giá của chuyên gia kinh tế Stefan Angrick thuộc Moody’s Analytics, kim ngạch xuất khẩu cao hơn dự báo một phần nhờ việc doanh nghiệp đẩy mạnh giao hàng sớm trước thời điểm Mỹ tăng thuế, cùng với tác động hỗ trợ từ đồng yen yếu.
Tuy vậy, ông cho rằng triển vọng phía trước vẫn tồn tại nhiều rủi ro, trong đó có mức thuế nhập khẩu cao hơn của Mỹ và áp lực cạnh tranh gay gắt từ các nhà sản xuất toàn cầu.
Ông nhận định thêm rằng những căng thẳng thương mại với Trung Quốc cũng là yếu tố cần theo dõi.
Ở trong nước, các biện pháp hỗ trợ tài khóa mới được kỳ vọng sẽ giúp ổn định tăng trưởng, nhưng sau ba năm thực hiện chính sách thắt chặt ngân sách, những biện pháp này chủ yếu mang tính giảm bớt sức ép thay vì tạo cú hích mạnh, do đó nhập khẩu nhiều khả năng sẽ tăng trưởng chậm.
Trong tháng 12, Nhật Bản ghi nhận kim ngạch xuất khẩu tăng 5,1% lên 10,4 nghìn tỷ yen, trong khi nhập khẩu tăng 5,3% lên 10,3 nghìn tỷ yen.
Giá trị xuất khẩu trong tháng đã đạt mức cao nhất từ trước đến nay nhờ nhu cầu tăng mạnh đối với linh kiện điện tử, chất bán dẫn và kim loại màu.
Dũng Phan (Nikkei Asian)
Nhà báo và Công luận