Vai trò điều hành linh hoạt, nhất quán của Bộ Công Thương là điểm tựa quan trọng củng cố năng lực xuất nhập khẩu, mở rộng thị trường, tạo dư địa cho tăng trưởng...
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng - chuyên gia kinh tế và thương mại quốc tế, giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế (Đại học Kinh tế Quốc dân) đã phân tích rõ những trụ cột chính sách và dịnh hướng cần được phát huy trong thời gian tới.
Chính sách tạo đà cho xuất, nhập khẩu
- Năm nay, Việt Nam dự kiến đạt tăng trưởng GDP khoảng 8% và kim ngạch xuất nhập khẩu trên 920 tỷ USD trong bối cảnh nhiều thách thức toàn cầu. Ông đánh giá thế nào về vai trò chỉ đạo, điều hành của Đảng, Nhà nước và sự vào cuộc của Bộ Công Thương?
PGS.TS Nguyễn Thường Lạng: Năm 2025, dù đối diện với nhiều khó khăn và thách thức, nhưng kim ngạch xuất nhập khẩu dự kiến đạt khoảng 920 tỷ USD, thậm chí tiến gần mốc 1.000 tỷ USD, cao hơn so với dự báo ban đầu. Đáng chú ý, những biến động địa chính trị, bất ổn kinh tế toàn cầu và đứt gãy chuỗi cung ứng, thay vì trở thành rào cản, lại đang tạo động lực để Việt Nam thích ứng và phát triển mạnh mẽ hơn.
Xuất nhập khẩu đã và đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Ảnh: Cấn Dũng
Việt Nam tiếp tục duy trì được đà tăng trưởng xuất nhập khẩu ấn tượng. Vai trò của Bộ Công Thương trong xây dựng chính sách, xác lập mục tiêu và điều hành hoạt động xuất nhập khẩu được thể hiện rõ, kịp thời và hiệu quả.
Các chương trình thúc đẩy xuất khẩu, xúc tiến thương mại, cùng những chuyến khảo sát thị trường nước ngoài được triển khai bài bản, tạo nền tảng quan trọng, giúp doanh nghiệp hiểu rõ thị trường, đối tác và gặt hái kết quả tích cực.
Cùng với đó, môi trường kinh doanh tiếp tục được cải thiện theo hướng thuận lợi hơn cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu; khuyến khích doanh nghiệp chủ động tham gia thị trường quốc tế, tạo động lực mới cho toàn ngành Công Thương.
Việc kết hợp hài hòa giữa thu hút đầu tư nước ngoài (FDI) và thúc đẩy xuất khẩu đã góp phần nâng cao quy mô và chất lượng kim ngạch xuất nhập khẩu. Đặc biệt, cơ cấu xuất khẩu có bước chuyển đáng kể khi khoảng 36% hàng xuất khẩu hiện nay là sản phẩm công nghệ cao, một tỷ trọng chưa từng có trước đây, với đóng góp lớn từ khu vực doanh nghiệp FDI.
Xuất nhập khẩu đã và đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Trong tiến trình này, Bộ Công Thương xứng đáng được ghi nhận với vai trò vừa hoạch định chính sách, vừa trực tiếp tổ chức triển khai các hoạt động xuất nhập khẩu trên thực tế.
Trong đó, phát triển các chuỗi cung ứng xuất khẩu, đặc biệt là chuỗi cung ứng xanh, có khả năng phản ứng nhanh với thị trường và cung cấp thông tin kịp thời cho doanh nghiệp. Việc trực tiếp tham gia đàm phán, ký kết nhiều Hiệp định thương mại tự do trong hơn hai thập kỷ qua cũng đã góp phần mở rộng thị trường, nâng cao vị thế của Việt Nam trên thương trường quốc tế.
Kết quả trên không chỉ là thành quả của vài năm gần đây, mà là kết tinh của một tiến trình dài hạn, gắn với sự chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ và nhất quán của Chính phủ.
Ba trụ cột cho tăng trưởng bền vững giai đoạn mới
- Có ý kiến cho rằng “áp lực tạo kim cương”, thách thức chính là động lực cho đổi mới. Trong đó, cải cách thủ tục hành chính và hỗ trợ doanh nghiệp của Bộ Công Thương góp phần nâng cao năng lực xuất nhập khẩu. Ông nhìn nhận như thế nào về điều này?
.jpg)
PGS.TS Nguyễn Thường Lạng - chuyên gia kinh tế và thương mại quốc tế, giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế (Đại học Kinh tế Quốc dân). Ảnh: N.H
PGS.TS Nguyễn Thường Lạng: Trong bối cảnh nhiều thách thức toàn cầu, vai trò tiên phong của Bộ Công Thương không thể thay thế. Bộ đã phát huy rõ nét vai trò “vừa công, vừa thương”, đi đầu trong cải cách thủ tục hành chính và đồng hành hỗ trợ doanh nghiệp, qua đó nâng cao năng lực xuất nhập khẩu và cải thiện môi trường kinh doanh.
Việc phân cấp, phân quyền trong cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) là một ví dụ điển hình. Dù là một cải cách mang tính kỹ thuật, nhưng đã tạo ra tác động lan tỏa lớn, giúp hoạt động xuất, nhập khẩu nhanh chóng, sát thực tiễn và tiết kiệm thời gian cho doanh nghiệp.
Đáng chú ý, Bộ Công Thương không chỉ ban hành chính sách mà còn trực tiếp phối hợp với các địa phương trong quá trình triển khai, thể hiện rõ tinh thần “xắn tay” hỗ trợ doanh nghiệp. Các chương trình xúc tiến đầu tư, tuần lễ hàng hóa, kết nối thị trường cũng được triển khai liên tục, góp phần hình thành một văn hóa thương mại năng động, giúp doanh nghiệp tự tin khi tham gia thị trường quốc tế.
- Bước sang giai đoạn 2026 - 2030, ông kỳ vọng thế nào về cơ hội phát triển kinh tế, công nghiệp và thương mại của Việt Nam?
PGS.TS Nguyễn Thường Lạng: Mặc dù vẫn còn những rào cản nhất định, tôi cho rằng nền kinh tế Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để phát triển công nghiệp và xuất nhập khẩu. Để tận dụng cơ hội này, cần tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, đặc biệt là giảm tối đa chi phí cho doanh nghiệp, nhất là các chi phí phi chính thức.
Bên cạnh đó, chi phí logistics hiện vẫn là điểm nghẽn lớn. Dù Việt Nam có đội tàu vận tải đáng kể, nhưng hệ thống kho lạnh, hạ tầng giao thông và kết nối logistics còn hạn chế. Nếu những yếu tố này được cải thiện, chi phí sẽ giảm, năng lực giao thương của doanh nghiệp được nâng cao và chuỗi cung ứng vận hành hiệu quả hơn.
Ngoại giao kinh tế cũng giữ vai trò then chốt. Việc chủ động tìm kiếm thị trường, thu hút đối tác, ký kết hợp đồng và đảm bảo dòng vốn đầu tư sẽ giúp củng cố động lực tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế.
Trong giai đoạn tới, kim ngạch xuất nhập khẩu được kỳ vọng vượt mốc 1.000 tỷ USD, trong khi ngành công nghiệp duy trì tăng trưởng 2 con số; đặt ra yêu cầu cấp bách về việc xây dựng chuỗi cung ứng mạnh mẽ, đồng bộ, cùng với việc nâng cao năng lực của toàn bộ hệ thống xuất, nhập khẩu Việt Nam.
Cùng với đó, việc phát triển đồng thời cả chiều sâu và chiều rộng thị trường, mở rộng tiếp cận các thị trường mới như Halal, châu Phi và ASEAN; sự kết hợp chặt chẽ giữa chính sách sản xuất và chính sách thương mại, sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho tăng trưởng kinh tế.
Xin cảm ơn ông!
Nguyễn Hạnh /Báo Công Thương