Nhịp sống mới trên vùng lòng hồ Tuyên Quang

Bài viết liên quan

Giữ phẩm giá văn chương trong kỷ nguyên AI

Lạng Sơn: Mưa bão làm 1 người chết, thiệt hại nhiều tài sản

Mô hình nuôi cá đặc sản trên lòng hồ thủy điện Tuyên Quang tại HTX Thủy sản và Dịch vụ du lịch Giang Tùng

Đa dạng mô hình, nhân rộng hiệu quả kinh tế

Những ngày đầu tháng 8, tìm về thôn Nà Tông, xã Thượng Lâm, đặt chân lên những bè nuôi cá dập dềnh trên lòng hồ thủy điện mênh mang, chúng tôi mới cảm nhận trọn vẹn sức sống mới đang hiện hữu nơi đây. Hàng trăm lồng cá của Hợp tác xã (HTX) Thủy sản và Dịch vụ Du lịch Giang Tùng nối đuôi nhau ngay ngắn giữa làn nước xanh trong. Nhìn những đàn cá đặc sản quẫy đuôi tranh mồi rộn ràng, ít ai nghĩ rằng vùng nước tĩnh này lại đang chuyển mình trở thành "mỏ vàng" mang lại nguồn thu hàng tỷ đồng mỗi năm cho người dân địa phương. Trò chuyện với chúng tôi, ông Nguyễn Văn Tùng, Giám đốc HTX chia sẻ, đơn vị hiện đang quản lý và vận hành 180 lồng nuôi các loại cá đặc sản có giá trị kinh tế cao như cá lăng, cá chiên, cá bỗng trên lòng hồ thủy điện. Trung bình mỗi năm, HTX đạt doanh thu trên 5 tỷ đồng, tạo việc làm ổn định cho nhiều lao động địa phương.

Không dừng lại ở mô hình nuôi cá thương phẩm thuần túy, HTX Giang Tùng đã nhanh nhạy kết hợp phát triển du lịch trải nghiệm. Du khách đến đây được tham quan các bè nuôi, tìm hiểu quy trình chăm sóc cá sạch và thưởng thức món ăn đặc sản ngay giữa không gian sông nước hữu tình. Mô hình "kinh tế đa giá trị" này không chỉ gia tăng giá trị lợi nhuận trên từng diện tích mặt nước mà còn từng bước định vị thương hiệu thủy sản Tuyên Quang gắn liền với du lịch sinh thái lòng hồ.

Tại xã Nà Hang, Công ty TNHH Thường Mai cũng là một câu chuyện thành công điển hình. Ông Vũ Đình Thường, Giám đốc Công ty nhớ lại: Thời điểm bắt đầu bén duyên với nghề nuôi cá lồng vào năm 2015, doanh nghiệp chỉ khởi điểm với 20 lồng nuôi nhỏ lẻ, tập trung vào cá lăng và cá bỗng. Nhờ chất lượng thịt cá thơm ngon, săn chắc, sản phẩm làm ra đến đâu được thị trường tiêu thụ hết đến đó. Đến nay, quy mô của đơn vị đã nâng lên 70 lồng cá đặc sản. Doanh thu bình quân hiện đạt trên 3 tỷ đồng/năm, tạo việc làm thường xuyên cho lao động địa phương với mức thu nhập ổn định trên 10 triệu đồng/người/tháng.

Khai thác hiệu quả tiềm năng mặt nước đang tạo nên sức bật rõ nét cho bức tranh kinh tế của xã Nà Hang. Toàn xã hiện có khoảng 1.165 lồng nuôi cá, trong đó hơn 900 lồng dành riêng cho các loài cá đặc sản như cá lăng, cá chiên, cá bỗng, cá tầm... thu hút hơn 120 hộ dân tích cực tham gia. Sản lượng thủy sản của xã đạt trên 2.042 tấn, vượt 102% kế hoạch, mang lại doanh thu ước tính khoảng 200 tỷ đồng.

Bí thư Đảng ủy xã Nà Hang Âu Thế Thái cho biết: Địa phương xác định tiếp tục quy hoạch vùng nuôi theo hướng bền vững, đẩy mạnh chuyển giao khoa học kỹ thuật, kiểm soát chặt chẽ môi trường nước, đồng thời tạo điều kiện cho người dân tiếp cận vốn vay ưu đãi. Mục tiêu giai đoạn 2026 - 2030, xã phấn đấu duy trì từ 1.200 đến 1.250 lồng nuôi, sản lượng đạt 2.200 - 2.500 tấn/năm, đưa thu nhập bình quân đầu người vượt mốc 70 triệu đồng/năm, chính thức đưa thủy sản trở thành ngành kinh tế chủ lực của địa phương.

Không riêng các doanh nghiệp hay HTX lớn, tinh thần vượt khó, làm giàu từ mặt nước sông hồ còn lan tỏa đến từng hộ dân. Anh Mai Quốc Toản, Tổ trưởng tổ nuôi thủy sản thôn Hoàng Văn Thụ (xã Bắc Quang) là một ví dụ. Tận dụng dòng nước mát lành của sông Lô, anh Toản cùng 4 hộ dân trong thôn đã góp vốn đầu tư hơn 1 tỷ đồng xây dựng 19 lồng nuôi cá. Bên cạnh các loại cá đặc sản như cá chiên, cá nheo, cá bỗng, tổ nuôi còn thả thêm cá trắm, cá chép để tận dụng tối đa môi trường nước. Nhờ chăm sóc đúng kỹ thuật, cá phát triển rất tốt. Sau khi trừ chi phí, mỗi thành viên trong nhóm thu về bình quân trên 120 triệu đồng/năm.

Tương tự, hộ gia đình anh Trịnh Văn Hà tại xã Nà Hang từ 4 lồng cá ban đầu đã phát triển lên quy mô 70 lồng nuôi. Đặc biệt, anh là một trong những người tiên phong đưa cá tầm vào nuôi thử nghiệm thành công trên lòng hồ, mở ra một hướng đi mới đầy triển vọng cho bà con nông dân trong vùng đến tham quan, học tập kinh nghiệm.

Khai thác lợi thế từ nguồn nước nuôi thủy sản

Chuyển đổi tư duy và bài toán nâng cao chuỗi giá trị

Tính đến hết tháng 6/2026, diện tích nuôi trồng thủy sản toàn tỉnh Tuyên Quang đạt hơn 5.600 ha cùng 3.345 lồng nuôi trên các dòng sông, lòng hồ thủy điện. Sản lượng thủy sản 6 tháng đầu năm đạt trên 8.800 tấn, tăng trưởng ấn tượng so với cùng kỳ năm trước. Những con số biết nói này là minh chứng rõ nét cho hướng đi đúng đắn của tỉnh: Chuyển mạnh từ phát triển theo chiều rộng sang chú trọng chất lượng, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị.

Thay đổi lớn nhất của ngành thủy sản Tuyên Quang thời gian qua chính là sự dịch chuyển sâu sắc trong tư duy của người nông dân. Tư duy "nuôi cá lấy sản lượng" dần được thay thế bằng tư duy "mỹ vị an toàn", chú trọng quy trình sinh học, nguồn gốc xuất xứ rõ ràng để đáp ứng khắt khe các tiêu chuẩn của thị trường hiện đại.

Các cơ quan chuyên môn của tỉnh đã thường xuyên đồng hành cùng bà con thông qua các lớp tập huấn kỹ thuật, hỗ trợ nhân rộng mô hình nuôi cá VietGAP. Nhờ đó, người nuôi chủ động phòng ngừa dịch bệnh, giảm thiểu rủi ro và nâng cao giá trị thương phẩm. Sức mạnh liên kết cũng được phát huy khi các HTX đóng vai trò cầu nối bền chặt giữa hộ nuôi với các doanh nghiệp, hệ thống siêu thị và chuỗi nhà hàng lớn. Người dân được hỗ trợ từ con giống, kỹ thuật cho đến khâu bao tiêu đầu ra, giảm thiểu rủi ro bấp bấp bồng của thị trường.

Sự xuất hiện của Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) cùng tư duy chế biến sâu đã thổi một làn gió mới vào ngành thủy sản địa phương. Thay vì chỉ bán cá tươi sống với giá trị thấp và áp lực tiêu thụ nhanh, nhiều hợp tác xã, cơ sở sản xuất đã mạnh dạn đầu tư công nghệ chế biến thành các sản phẩm đa dạng như cá hun khói, cá sấy khô, chả cá, ruốc cá... Việc này không chỉ kéo dài thời gian bảo quản, gia tăng giá trị kinh tế từ 1,5 đến 2 lần mà còn giúp thủy sản Tuyên Quang tự tin vươn xa đến các thị trường khó tính.

Đánh giá về tầm nhìn chiến lược của ngành, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tuyên Quang Phạm Mạnh Duyệt nhấn mạnh: Thủy sản đang khẳng định vị thế là một trong những ngành hàng chủ lực, giàu dư địa phát triển của địa phương. Việc đẩy mạnh phát triển cá lồng vùng lòng hồ, nhân rộng các loài cá đặc sản theo quy trình an toàn sinh học, VietGAP gắn với chuỗi liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ không chỉ mang lại nguồn sinh kế bền vững cho người dân, mà còn là mắt xích quan trọng để Tuyên Quang thực hiện thắng lợi mục tiêu cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, xanh và phát triển bền vững.

Từ những lồng cá dập dềnh trên sóng nước lòng hồ đến các chuỗi liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ đang ngày một hoàn thiện, ngành thủy sản Tuyên Quang đang tạo nên một "cú huých" mạnh mẽ. Khi tiềm năng tự nhiên được đánh thức bằng tư duy mới, bằng công nghệ và sự đồng lòng của chính quyền cùng người dân, thương hiệu thủy sản Tuyên Quang hứa hẹn sẽ còn vươn xa, trở thành trụ cột vững chắc cho nền nông nghiệp xanh nơi vùng cao Tây Bắc.

Xuân Bình /Tạp chí điện tử 
Thức ăn chăn nuôi Việt Nam