(SKTE) - Tháng Bảy âm lịch về cũng là lúc mùa Vu Lan bắt đầu. Hướng tới ngày chính lễ Rằm tháng Bảy, giữa nhịp sống hối hả, đây là dịp để mỗi người chậm lại, nghĩ về cha mẹ, về nguồn cội và tự hỏi: Đã bao lâu rồi ta chưa thực sự dành thời gian cho những người yêu thương mình nhất?
Những ngày đầu tháng Bảy âm lịch, không khí Vu Lan đã dần hiện diện tại nhiều ngôi chùa và trong đời sống của các gia đình Việt. Người trẻ theo cha mẹ đến chùa cầu bình an, người lớn tuổi thành kính trước Tam bảo, có người chuẩn bị một bữa cơm sum họp gia đình, cũng có những người lặng lẽ nhớ về cha mẹ đã đi xa.
Lễ Vu Lan diễn ra vào ngày Rằm tháng Bảy âm lịch hằng năm, bắt nguồn từ truyền thống Phật giáo và gắn với tinh thần báo hiếu, tri ân công đức sinh thành. Trải qua thời gian, Vu Lan đã vượt ra ngoài khuôn khổ một nghi lễ tôn giáo để trở thành một nét đẹp trong đời sống văn hóa tinh thần của người Việt, nhắc nhở mỗi người hướng về cha mẹ, tổ tiên và nguồn cội.
Trong cuộc sống hiện đại, khi công việc, những cuộc hẹn và vô số mối bận tâm khiến con người luôn phải vội vàng, mùa Vu Lan như một khoảng lặng cần thiết. Đó là lúc mỗi người có thể nhìn lại hành trình trưởng thành của mình và nhận ra rằng phía sau những bước chân ấy luôn có bóng dáng của cha mẹ.
Một trong những hình ảnh gắn liền với mùa Vu Lan là nghi thức “Bông hồng cài áo”. Bông hoa nhỏ trên ngực áo nhưng chứa đựng những cảm xúc rất khác nhau. Với người còn cha mẹ, đó là lời nhắc về niềm hạnh phúc khi vẫn còn cơ hội được yêu thương, chăm sóc và báo hiếu. Với những người đã mất đi đấng sinh thành, đó lại là miền thương nhớ về một bóng hình không còn có thể gặp lại.
“Cùng với hành trình trưởng thành của những người con là một hành trình khác âm thầm diễn ra: Cha mẹ đang già đi.”
Khi còn nhỏ, nhiều người từng nghĩ cha mẹ sẽ luôn ở đó. Chúng ta quen với tiếng mẹ hỏi đã ăn cơm chưa, quen với dáng cha chờ cửa mỗi lần về muộn, quen với một mâm cơm mà dù đi đâu cũng luôn có một chỗ dành cho mình. Những điều bình thường đến mức đôi khi ta mặc nhiên coi đó là một phần không bao giờ thay đổi của cuộc sống.
Nhưng rồi những người con lớn lên. Học tập, công việc, gia đình riêng và những mục tiêu phía trước khiến khoảng thời gian dành cho cha mẹ đôi khi ngày một ít đi. Trong khi đó, một hành trình khác vẫn âm thầm diễn ra.
Mái tóc bạc thêm, bước chân chậm lại, sức khỏe không còn như trước và những câu chuyện về bệnh tật xuất hiện ngày một nhiều hơn. Đến một độ tuổi nào đó, người ta mới hiểu hạnh phúc đôi khi không nằm ở những điều quá xa xôi.
“Hạnh phúc đôi khi chỉ là vẫn còn một người gọi điện hỏi: Bao giờ con về?”
Nhắc đến báo hiếu, nhiều người thường nghĩ phải thành đạt, có điều kiện kinh tế hay dành cho cha mẹ những món quà giá trị mới có thể đền đáp công ơn sinh thành. Nhưng với nhiều bậc cha mẹ, điều họ mong chờ ở con cái đôi khi giản dị hơn rất nhiều: một bữa cơm đủ thành viên, một cuộc điện thoại không vội vàng kết thúc, một lần được con đưa đi khám sức khỏe hay chỉ là một buổi chiều có người ngồi bên để nghe lại câu chuyện đã được kể nhiều lần.
Quan tâm tới sức khỏe của cha mẹ cũng là một cách báo hiếu thiết thực. Khi bước vào tuổi trung niên và cao tuổi, cơ thể bắt đầu có nhiều thay đổi. Những vấn đề về tim mạch, huyết áp, xương khớp, thị lực, giấc ngủ hay sức khỏe tinh thần cần được quan tâm và theo dõi thường xuyên hơn.
Một cuộc kiểm tra sức khỏe định kỳ, một chế độ ăn phù hợp, duy trì vận động hay đơn giản là nhắc cha mẹ uống thuốc đúng giờ đôi khi có ý nghĩa hơn rất nhiều so với những món quà đắt tiền.
Giữa những bộn bề của cuộc sống, chúng ta có thể dành rất nhiều thời gian để chăm lo cho tương lai của con cái, cho công việc và những mục tiêu phía trước nhưng đôi khi lại quên hỏi cha mẹ một câu rất đơn giản: “Dạo này bố mẹ có khỏe không?”
Đằng sau câu hỏi ấy là sự quan tâm. Đằng sau sự quan tâm ấy là cảm giác để cha mẹ biết rằng, dù con cái đã trưởng thành và có cuộc sống riêng, họ vẫn luôn là một phần quan trọng trong cuộc đời của các con.
Bởi vậy, báo hiếu không nhất thiết bắt đầu bằng những điều lớn lao. Đôi khi, đó chỉ là một bữa cơm đủ người, một cuộc điện thoại không vội vàng và một lần chủ động đưa cha mẹ đi kiểm tra sức khỏe.
“Quan tâm đến sức khỏe của cha mẹ không chỉ là trách nhiệm. Đó cũng là một cách để nói lời yêu thương khi chúng ta vẫn còn cơ hội.”
Ý nghĩa của Vu Lan vì thế không nên chỉ dừng lại ở một ngày đến chùa hay một nghi lễ vào Rằm tháng Bảy. Điều quan trọng hơn là biến lòng biết ơn thành những hành động thường ngày, để sự quan tâm dành cho cha mẹ hiện diện trong cả 365 ngày của một năm.
Tuổi già không chỉ mang đến những thay đổi về thể chất mà còn có thể tạo ra những khoảng trống trong đời sống tinh thần. Con cái trưởng thành rồi rời nhà, vòng tròn quan hệ dần thu hẹp, sức khỏe suy giảm, những người từng bận rộn cả đời bắt đầu có nhiều thời gian hơn nhưng đôi khi lại ít người để trò chuyện hơn.
Một người cao tuổi có thể sống trong căn nhà đầy đủ tiện nghi nhưng vẫn cảm thấy cô đơn. Bởi điều họ thiếu đôi khi không phải vật chất, mà là sự hiện diện và sẻ chia của những người thân yêu.
Chăm sóc cha mẹ vì thế không chỉ là mua thuốc hay đưa đến bệnh viện mỗi khi đau ốm. Sức khỏe tinh thần, cảm giác được yêu thương, được lắng nghe, được tôn trọng và vẫn là một phần quan trọng của gia đình cũng cần được những người con quan tâm.
“Có những lúc, điều cha mẹ cần không phải một món quà, mà chỉ là con cái có mặt.”
Có những lời tưởng rất dễ nói nhưng càng trưởng thành, chúng ta càng ít nói: “Con cảm ơn bố”, “Con thương mẹ”, hay đơn giản “Cuối tuần này con về”. Có thể vì chúng ta ngại ngùng, có thể vì nghĩ rằng cha mẹ vốn đã hiểu, hoặc cũng có thể vì luôn tin rằng mình còn rất nhiều thời gian.
Nhưng thời gian không chờ bất kỳ ai. Vu Lan nhắc chúng ta đừng để những câu nói ấy trở thành điều chỉ có thể nói khi người thân đã trở thành ký ức.
Không phải ai bước vào mùa Vu Lan cũng còn cơ hội trở về bên đấng sinh thành. Với những người đã mất cha hoặc mẹ, tháng Bảy có thể là thời điểm những ký ức tưởng đã ngủ yên bỗng trở về qua một giọng nói quen, một món ăn cũ, chiếc áo còn được giữ lại hay một góc nhà từng có bóng dáng của người thân.
Có lẽ chỉ khi mất đi cha mẹ, nhiều người mới thấm thía rằng mình từng có những người yêu thương mình gần như không cần bất kỳ điều kiện nào.
Nhưng chữ hiếu không nhất thiết kết thúc khi cha mẹ không còn. Tình yêu ấy vẫn có thể được tiếp nối bằng cách sống tử tế hơn, chăm sóc gia đình tốt hơn, gìn giữ những điều cha mẹ từng dạy và biết sẻ chia với những người xung quanh.
“Chữ hiếu không kết thúc khi cha mẹ không còn. Ta vẫn có thể báo hiếu bằng cách sống tử tế và tiếp tục những điều tốt đẹp cha mẹ từng gieo vào cuộc đời mình.”
Bởi đôi khi, cách đẹp nhất để tưởng nhớ một người không chỉ là thắp một nén hương, mà còn là sống tiếp những điều tốt đẹp họ từng gửi lại.
Nếu nhìn rộng hơn, tinh thần Vu Lan không chỉ dừng lại ở mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái. Từ lòng biết ơn đối với đấng sinh thành, con người học cách trân trọng những gì mình đang có; từ tình thương trong một gia đình, chúng ta có thể mở rộng sự sẻ chia tới cộng đồng.
Đó có thể là sự quan tâm dành cho một người già neo đơn, một đứa trẻ thiếu vòng tay cha mẹ, một gia đình đang trải qua biến cố hay đơn giản là cách chúng ta đối xử tử tế hơn với những người xung quanh.
Lòng nhân ái hiếm khi bắt đầu từ những điều quá lớn lao. Nó thường được gieo từ chính gia đình, khi một đứa trẻ nhìn thấy cha mẹ mình chăm sóc ông bà, khi trẻ được dạy biết nói lời cảm ơn, biết quan tâm tới người yếu thế và biết trân trọng tình yêu thương mình đang nhận được.
“Lòng nhân ái bắt đầu từ gia đình. Một đứa trẻ lớn lên trong lòng biết ơn hôm nay sẽ có thêm nền tảng để trở thành một người biết yêu thương và sẻ chia ngày mai.”
Bởi những bài học đầu tiên về lòng biết ơn không nằm trong những bài giảng dài. Trẻ học bằng cách quan sát người lớn yêu thương ông bà, cách cha mẹ ứng xử với những người xung quanh và cách một gia đình chăm sóc nhau khi có người già yếu, đau ốm.
Từ một mái nhà biết yêu thương có thể gieo nên những con người biết sẻ chia. Và từ những con người biết sẻ chia có thể hình thành một cộng đồng nhân ái.
Đó cũng là một trong những giá trị đẹp nhất mà mùa Vu Lan có thể trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
“Đừng chờ đến Vu Lan mới nói lời yêu thương.”
Rồi tháng Bảy sẽ qua. Những bông hồng cài trên ngực áo được tháo xuống, khói hương nơi cửa Phật nhạt dần và mỗi người lại trở về với công việc cùng những lo toan thường nhật.
Nhưng nếu sau một mùa Vu Lan, chúng ta gọi về nhà nhiều hơn một cuộc điện thoại, dành thêm một bữa cơm cho cha mẹ, chú ý hơn đến sức khỏe của những người đã dành cả cuộc đời chăm sóc mình, thì ý nghĩa của Vu Lan vẫn còn ở lại.
Có thể hôm nay chúng ta chưa đủ thành công để dành cho cha mẹ những điều lớn lao. Nhưng chúng ta vẫn còn thời gian để hỏi thăm, còn một chuyến xe để trở về, còn một bữa cơm có thể ngồi cạnh nhau, còn một cái ôm có thể trao và, nếu may mắn, vẫn còn cha mẹ đang chờ phía sau cánh cửa quen thuộc.
Mùa Vu Lan vì thế không chỉ nhắc về chữ hiếu. Đó còn là lời nhắc mỗi người biết trân trọng khi yêu thương vẫn còn kịp.
“Đừng đợi mái tóc cha bạc trắng mới nhận ra ta đã quá lâu chưa ngồi cạnh cha. Đừng đợi bàn tay mẹ run mới nhớ lần cuối mình nắm lấy bàn tay ấy là khi nào.”
Cuộc đời mỗi người có thể đi qua rất nhiều thành phố, sống trong nhiều ngôi nhà và gặp gỡ vô số người. Nhưng có một nơi dù ta thành công hay thất bại, trưởng thành hay vẫn còn những phút yếu lòng, vẫn luôn dành một chỗ để ta quay về.
Nơi ấy gọi là gia đình.
Và nếu hôm nay chúng ta vẫn còn cha, còn mẹ, có lẽ đó đã là một trong những điều may mắn nhất của cuộc đời.
“Giữa rất nhiều nơi chúng ta có thể đi trong cuộc đời, hạnh phúc nhất vẫn là khi còn một mái nhà có cha mẹ để trở về.”
Thanh Mai
Tạp chí Sức khỏe Trẻ em
Nguồn: https://suckhoetreem.vn/suc-khoe-ngay-nay-media/phat-phap-va-cuoc-song/vu-lan-khi-ta-con-mot-noi-de-tro-ve-131440.html - 15/08/2026 12:26 (GMT+7)