Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, đặc biệt khi các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới liên tục mở rộng ''sân chơi'', năng suất và chất lượng sản phẩm đang trở thành thước đo năng lực đối với doanh nghiệp địa phương.
Chương trình quốc gia hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, hàng hóa giai đoạn 2021–2030 (Chương trình 1322) với mục tiêu xuyên suốt là nâng cao đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng kinh tế, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, hệ thống quản lý và công cụ cải tiến tiên tiến. Đây được xem là nền tảng quan trọng giúp doanh nghiệp nội địa từng bước thoát khỏi mô hình tăng trưởng dựa vào lao động giá rẻ và khai thác tài nguyên.
Tại nhiều địa phương, chương trình này đã được cụ thể hóa bằng các kế hoạch hành động sát thực tiễn. Ninh Thuận là một trong những địa phương sớm triển khai các mô hình quản lý tinh gọn, kết hợp LEAN với hệ thống quản lý chất lượng phòng xét nghiệm theo ISO 15189:2022, qua đó chuẩn hóa quy trình, giảm lãng phí và nâng cao hiệu quả vận hành.
Trong khi đó, Bình Dương là trung tâm công nghiệp lớn của cả nước, tập trung hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng tự động hóa, robot công nghiệp và hệ thống điều khiển hiện đại gắn với các tiêu chuẩn quản lý quốc tế nhằm nâng cao năng lực sản xuất và khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
Hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ, tiêu chuẩn nhằm nâng cao NSCL sản phẩm hàng hóa
Không dừng lại ở định hướng chính sách, hiệu quả của các chương trình nâng cao năng suất chất lượng được thể hiện rõ nét ở cấp độ doanh nghiệp. Tại Hưng Yên, trong khuôn khổ dự án hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhiều doanh nghiệp địa phương đã được tiếp cận trực tiếp với các hệ thống quản lý chất lượng và tiêu chuẩn kỹ thuật cụ thể. Năm 2020, Công ty TNHH Xây dựng và Thương mại Tành Vân được hỗ trợ xây dựng và áp dụng hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001:2015, tạo nền tảng cho việc chuẩn hóa quy trình sản xuất kinh doanh.
Tương tự, Công ty Cổ phần Phú Khang được hỗ trợ xây dựng đồng thời hai hệ thống quản lý chất lượng và thực hiện chứng nhận hợp quy sản phẩm, giúp nâng cao uy tín và khả năng tiếp cận thị trường. Đáng chú ý, Công ty TNHH Thiết bị điện LIOA không chỉ xây dựng mô hình điểm về quản lý chất lượng mà còn phát triển 9 tiêu chuẩn cơ sở nội bộ, phục vụ trực tiếp cho hoạt động sản xuất và kiểm soát chất lượng sản phẩm.
Song song với hỗ trợ kỹ thuật, dự án còn chú trọng đến yếu tố con người thông qua việc tổ chức lớp tập huấn về năng suất chất lượng, với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp như Chi nhánh Công ty Cổ phần May Hồ Gươm, Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại HLD. Qua các chương trình đào tạo, đội ngũ cán bộ, người lao động tại doanh nghiệp từng bước tiếp cận tư duy quản trị hiện đại, nâng cao năng lực cải tiến quy trình và kiểm soát chất lượng.
Trong những năm qua, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa được hỗ trợ nâng cao năng suất, chất lượng thông qua các giải pháp công cụ cải tiến năng suất
Thực tế cho thấy, việc áp dụng các hệ thống quản lý và công cụ cải tiến đã mang lại lợi ích rõ rệt cho doanh nghiệp: giảm lỗi sản xuất, tiết kiệm nguyên vật liệu và năng lượng, nâng cao năng suất lao động, đồng thời cải thiện khả năng đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường. Quan trọng hơn, doanh nghiệp tham gia chương trình đã có sự chuyển biến về nhận thức, từ tư duy sản xuất manh mún sang quản trị theo chuẩn mực và dữ liệu.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng chỉ ra rằng, quá trình nâng cao năng suất chất lượng tại nhiều địa phương vẫn đối mặt không ít thách thức. Phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa còn hạn chế về nguồn lực tài chính, trình độ công nghệ và nhân lực quản lý, khiến việc áp dụng các mô hình tiên tiến như ISO, Lean, Kaizen hay chuyển đổi số chưa được triển khai đồng bộ, thiếu chiều sâu. Nếu không có sự hỗ trợ liên tục và dài hạn, nguy cơ “làm phong trào” là hoàn toàn có thể xảy ra.
Trong bối cảnh đó, nâng cao năng suất chất lượng cần được nhìn nhận như một chiến lược dài hạn, không chỉ dừng ở hỗ trợ kỹ thuật ngắn hạn. Doanh nghiệp cần chủ động đầu tư vào công nghệ, hệ thống quản lý và đào tạo nhân lực, trong khi chính quyền địa phương tiếp tục đóng vai trò “bà đỡ” về cơ chế, chính sách và kết nối chuyên gia. Chỉ khi hình thành được hệ sinh thái năng suất bền vững, các chương trình hỗ trợ mới thực sự phát huy hiệu quả và tạo động lực tăng trưởng dài hạn cho kinh tế địa phương.
Thanh Hiền /Chất lượng Việt Nam