Nguồn nhân lực chất lượng cao: ''Chìa khóa vàng'' để phát triển

Bài viết liên quan

Stefan Kaluzny: Tỷ phú chuyên săn doanh nghiệp sa sút, kiếm tiền từ những thương vụ nghìn tỷ

Chuyên gia: Thương mại Việt - Pháp tăng tốc, dư địa hợp tác còn rộng mở

Hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Trong bối cảnh kinh tế tri thức và cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, nguồn nhân lực KHCN, ĐMST và chuyển đổi số đã trở thành “chìa khóa vàng” quyết định năng lực cạnh tranh của mỗi địa phương.

Nhận thức rõ tầm quan trọng đó, những năm qua, tỉnh Quảng Ngãi đã chú trọng công tác đào tạo, nâng cao chất lượng nhân lực, đẩy mạnh ứng dụng KHCN vào thực tiễn sản xuất và quản lý.

Các chính sách hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng nhân lực chất lượng cao, những mô hình liên kết đào tạo với doanh nghiệp và sự đồng hành của các trường đại học, viện nghiên cứu đã tạo tiền đề hình thành mô hình hợp tác “Nhà nước - Viện/Trường - Doanh nghiệp”, từ đó bước đầu tạo nên hệ sinh thái ĐMST của địa phương.

Trung tâm Chuyển đổi số và Đổi mới sáng tạo tỉnh (Sở KH&CN) ký kết hợp tác với các trung tâm chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo thuộc các tỉnh, thành phố và các trường đại học. Ảnh: M.DUYÊN

Trong giai đoạn 2021 - 2025, tỉnh đã nghiệm thu 36 đề tài, dự án KHCN để chuyển giao ứng dụng tiến bộ KHCN vào sản xuất, kinh doanh và phục vụ đời sống. Tỉnh đã đẩy mạnh hỗ trợ trên 500 lượt doanh nghiệp nâng cao năng lực công nghệ và ĐMST, thông qua các hoạt động đào tạo, tập huấn, nâng cao trình độ công nghệ, quản trị công nghệ và thực hiện các nhiệm vụ KHCN về chuyển giao, ứng dụng, đổi mới công nghệ.

Đồng thời hỗ trợ 10 doanh nghiệp tham gia các sự kiện trình diễn, kết nối cung cầu công nghệ, chợ công nghệ và thiết bị tại các địa phương. Hoạt động khởi nghiệp sáng tạo đạt được một số kết quả nhất định, trong đó đã xây dựng được hệ thống cơ chế, chính sách thúc đẩy hoạt động khởi nghiệp sáng tạo tỉnh.

Đến nay, đã hỗ trợ cho 75 cá nhân, doanh nghiệp về mô hình kinh doanh, hoàn thiện sản phẩm; có 120 cá nhân thuộc mạng lưới tư vấn về khởi nghiệp, ĐMST được cấp giấy chứng nhận; hình thành 8 câu lạc bộ khởi nghiệp sáng tạo, 25 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo...

Khắc phục tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao

Mặc dù đã đạt được một số bước tiến nhất định, nhưng chất lượng nguồn nhân lực KHCN, ĐMST của tỉnh vẫn còn hạn chế. Toàn tỉnh mới có hơn 1.500 người hoạt động chuyên sâu trong lĩnh vực nghiên cứu phát triển.

Tỷ lệ kỹ sư công nghệ thông tin chỉ đạt khoảng 1,8%, thấp hơn mức trung bình cả nước (3,2%) và còn cách xa mục tiêu 5% vào năm 2030. Nhân lực phân tán, thiếu các nhóm nghiên cứu mạnh; tỉnh còn phụ thuộc vào chuyên gia từ ngoài tỉnh và khoảng 3.200 lao động nước ngoài đang làm việc tại các KCN.

Theo ông Nguyễn Tấn Liêm - Giám đốc Sở KH&CN, việc thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao, thiếu cơ chế thu hút nhân tài đủ sức cạnh tranh với các trung tâm kinh tế lớn khiến nhiều mục tiêu ứng dụng KHCN chưa đạt kỳ vọng. Việc hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện các nhiệm vụ KHCN còn nhiều khó khăn bởi nguồn kinh phí chi cho KHCN chủ yếu dựa vào ngân sách nhà nước.

"Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong phát triển KHCN, ĐMST, Quảng Ngãi vẫn đang đứng trước không ít khó khăn, thách thức cả về nội lực lẫn điều kiện phát triển. Việc khẩn trương thực hiện các giải pháp xây dựng và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là yêu cầu cấp thiết, mang tính chiến lược, bảo đảm cho tỉnh phát triển bền vững, toàn diện và chủ động hội nhập".

Ông Nguyễn Tấn Liêm - Giám đốc Sở KH&CN

Công tác chuyển đổi số  theo một số ngành, lĩnh vực chưa phát huy, đáp ứng yêu cầu thực tiễn; mức độ quan tâm về ứng dụng công nghệ số vào hoạt động sản xuất, kinh doanh của một số bộ phận doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh còn thấp.

Trong khi đó, nhu cầu nhân lực của nền kinh tế ngày càng đa dạng, đòi hỏi kỹ năng cao, năng lực làm chủ công nghệ và khả năng tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Chia sẻ về hạn chế liên quan đến nguồn nhân lực KHCN, ĐMST ở Quảng Ngãi, GS, TS Võ Xuân Vinh - Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh doanh (Đại học Kinh tế TP.Hồ Chí Minh) cho rằng, sự gắn kết giữa cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và doanh nghiệp ở Quảng Ngãi vẫn chưa thật sự chặt chẽ; thiếu cơ chế phối hợp hiệu quả, thiếu mô hình liên kết cụ thể để giải quyết các bài toán phát triển của địa phương.

Theo GS, TS Võ Xuân Vinh, nếu tỉnh xây dựng môi trường thuận lợi, khuyến khích hợp tác giữa các bên, thì đây sẽ là động lực quan trọng giúp Quảng Ngãi nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy tăng trưởng dài hạn trên nền tảng tri thức.

Để xây dựng và phát triển đội ngũ nhân lực KHCN và ĐMST, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 573/QĐ-UBND ngày 6/8/2026 kế hoạch về KHCN và ĐMST giai đoạn 2026 - 2030. Trọng tâm là tập trung huy động nguồn lực và cơ cấu chi ngân sách nhà nước; xây dựng và phát triển đội ngũ nhân lực KHCN, ĐMST.

Ông Nguyễn Tấn Liêm - Giám đốc Sở KH&CN nhấn mạnh, trong bối cảnh mới, năng lực cạnh tranh của địa phương không chỉ dựa vào lợi thế truyền thống mà còn phụ thuộc vào chất lượng quản trị, nguồn nhân lực.

Do đó, trong thời gian tới, tỉnh sẽ tập trung xây dựng cơ chế, chính sách thu hút chuyên gia, nhà khoa học, nhân lực công nghệ cao, chuyên gia CĐS và ĐMST tham gia các chương trình phát triển KHCN, ĐMST của tỉnh.

Ưu tiên thu hút nhân lực trong các lĩnh vực: Công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ sinh học, nông nghiệp thông minh, công nghệ chế biến, quản trị số, công nghệ môi trường, du lịch thông minh, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.

Đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực KHCN và ĐMST đáp ứng yêu cầu chuyển đổi mô hình phát triển, nhất là đối với đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước. Xây dựng mạng lưới chuyên gia, nhà khoa học, trí thức và cộng đồng ĐMST phục vụ phát triển tỉnh.

Cùng với đó, tỉnh sẽ tăng cường giải pháp thúc đẩy kết nối giữa cơ quan nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và địa phương trong nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ.

Phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược và doanh nghiệp dẫn dắt. Xây dựng, lựa chọn, triển khai các chương trình, nhiệm vụ KHCN và ĐMST gắn với bài toán lớn của tỉnh; mỗi sản phẩm công nghệ chiến lược xác định rõ doanh nghiệp dẫn dắt, đối tác nghiên cứu, cơ quan tiếp nhận, cơ chế đặt hàng, tiêu chuẩn và chỉ tiêu nội địa hóa.

Tăng cường liên kết giữa khu vực nhà nước và khu vực tư nhân, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và ĐMST...

MỸ DUYÊN
Báo Quảng Ngãi điện tử