Kế hoạch phát 5.000 USD cho mỗi người trưởng thành Mỹ có thể giúp cải thiện tâm lý người dân trong ngắn hạn.
Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: THX/TTXVN
Tổng thống Donald Trump ngày 9/9 tuyên bố nếu đảng Cộng hòa giữ được Quốc hội sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11, ông sẽ triển khai khoản "cổ tức" dành cho công dân Mỹ. Mức chi được đề xuất là 5.000 USD cho mỗi người trưởng thành.
Ông Trump chưa công bố cách thức thực hiện hoặc nguồn tiền tài trợ. Phó tổng thống JD Vance sau đó cho biết trên truyền thông phương Tây rằng nguồn thu từ thuế quan có thể được sử dụng, ít nhất một phần, để chi trả khoản tiền này.
Ý tưởng trên tương tự đề xuất của ông Trump năm ngoái về việc hoàn lại một phần nguồn thu thuế quan cho người dân. Tuy nhiên, chính sách nhiều khả năng cần được Quốc hội thông qua và có thể đối mặt nhiều trở ngại ngay cả khi đảng Cộng hòa giành chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Các khoản hỗ trợ trực tiếp từng được Mỹ sử dụng hiệu quả trong những giai đoạn khủng hoảng, như năm 2008 và trong đại dịch Covid-19 năm 2020-2021, nhằm thúc đẩy tiêu dùng và củng cố niềm tin của người dân.
Tuy nhiên, tình hình hiện nay khác đáng kể. Kinh tế Mỹ vẫn tăng trưởng tương đối mạnh, được hỗ trợ bởi làn sóng đầu tư khổng lồ vào trí tuệ nhân tạo (AI) và sức chi tiêu bền bỉ của người tiêu dùng, đặc biệt là nhóm giàu có. Tỷ lệ thất nghiệp hiện chỉ nhỉnh hơn 4%, cho thấy thị trường lao động vẫn tương đối khỏe mạnh.
Vấn đề là nền kinh tế mạnh cũng đang tạo thêm sức ép lên giá cả. Nhu cầu đầu tư AI khiến giá chip, nhân công, vật liệu xây dựng, điện và phần mềm tăng cao. Trong khi đó, sức mua của người tiêu dùng giúp doanh nghiệp có điều kiện chuyển chi phí vận chuyển và công nghệ tăng lên sang khách hàng thông qua việc nâng giá.
Lạm phát Mỹ hiện chưa nghiêm trọng như năm 2022, khi giá tiêu dùng tăng hơn 9%, mức cao nhất trong khoảng bốn thập kỷ. Dù vậy, giá cả vẫn tăng dai dẳng kể từ đại dịch và đang có dấu hiệu nóng trở lại.
Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vì thế duy trì lãi suất ở mức tương đối cao và đang cân nhắc khả năng tăng lãi suất trong cuộc họp tuần tới để kiềm chế lạm phát.
Joe Brusuelas, nhà kinh tế tại hãng tư vấn và kiểm toán RSM US, cho rằng việc phát tiền trong bối cảnh hiện nay là một chính sách tài khóa sai thời điểm và thiếu thận trọng.
Nếu được triển khai, khoản chi 5.000 USD cho mỗi người trưởng thành Mỹ sẽ tiêu tốn hơn 1.000 tỷ USD, bất kể nguồn tài trợ là thuế quan hay ngân sách liên bang. Trong khi đó, nợ công Mỹ đã vượt 40.000 tỷ USD.
Washington vốn đang chịu sức ép từ tình trạng thiếu kỷ luật tài khóa. Các chính sách cắt giảm thuế và tăng chi tiêu được thúc đẩy từ cả hai đảng khiến nợ tiếp tục gia tăng. Mỹ hiện phải chi hơn 1.000 tỷ USD mỗi năm để trả chi phí tài chính cho khoản nợ, tương đương khoảng 19% ngân sách liên bang.
Việc tiếp tục bơm tiền vào nền kinh tế trong lúc lạm phát còn cao có thể khiến Fed phải duy trì lãi suất cao lâu hơn hoặc thậm chí tăng thêm, qua đó làm chi phí vay mua nhà, ôtô và các khoản tín dụng khác tăng.
Giới đầu tư trái phiếu cũng ngày càng lo ngại về khả năng Washington kiểm soát lạm phát và xử lý nợ công. Nếu các chính sách như khoản "cổ tức" 5.000 USD được triển khai, nhà đầu tư có thể yêu cầu lợi suất cao hơn để bù đắp rủi ro lạm phát.
Sau tuyên bố của Tổng thống Trump, lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm vượt 4,86% ngày 10/9, cao nhất kể từ năm 2023. Lợi suất tăng kéo theo chi phí vay cao hơn đối với người tiêu dùng và doanh nghiệp.
Diễn biến này cũng làm phức tạp nỗ lực của Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nhằm ổn định thị trường trái phiếu thông qua kế hoạch mua lại 6 tỷ USD nợ chính phủ.
Chính sách phát tiền còn có thể đi ngược mục tiêu của Chủ tịch Fed Kevin Warsh, người ưu tiên kiểm soát lạm phát. Nếu khoản chi kích thích khiến giá cả tăng nhanh, Fed có thể phải nâng lãi suất mạnh hơn, trái ngược mong muốn lâu nay của ông Trump là đưa lãi suất xuống thấp.
Bảo Hân (TTXVN) /Doanh Nhân Việt Nam
Nguồn: https://doanhnhanvn.vn/tam-sec-5000-usd-cua-ong-trump-giai-phap-cho-van-de-khong-co-that.html - 08:28 | 11/09/2026