Kẻ gian dùng ảnh, giấy tờ và website giả do AI hỗ trợ để rao bán những chiếc ô tô không tồn tại.
Các chiêu lừa mua bán ô tô trực tuyến đang trở nên tinh vi hơn khi công cụ AI có thể tạo hoặc chỉnh sửa ảnh xe, giấy tờ và nội dung quảng cáo. Theo Jalopnik, ngay cả một nền tảng đấu giá xe như Bring a Trailer cũng từng vô tình đăng một chiếc Cadillac có hình ảnh bị chỉnh sửa bằng AI, cho thấy rủi ro không chỉ nằm ở các trang rao vặt nhỏ lẻ.
Điểm nguy hiểm của các vụ lừa đảo này nằm ở việc người mua có thể nhận được rất nhiều bằng chứng có vẻ thuyết phục, từ ảnh xe, lịch sử phương tiện đến bản scan giấy tờ sở hữu. Tuy nhiên, những tài liệu này có thể đã bị chỉnh sửa hoặc dựng mới bằng AI, khiến người mua khó phân biệt thật giả nếu chỉ nhìn lướt qua.
Với ảnh xe, người mua cần quan sát kỹ các chi tiết bất thường. Hình ảnh do AI tạo ra có thể xuất hiện chữ bị méo, logo sai, mâm xe thiếu tự nhiên, đèn pha biến mất, thân xe bị cong bất hợp lý hoặc thông tin trên lốp không giống chữ thật. Một số hình ảnh còn có người hoặc đồ vật bị ghép vụng, bàn tay thừa ngón, cơ thể thừa chi hoặc các chi tiết cơ khí trong khoang động cơ nhìn không đúng cấu tạo thực tế.
Một cách kiểm tra hữu ích là dùng công cụ tìm kiếm ngược hình ảnh trên Google Images để xem ảnh có bị lấy từ nguồn khác hay không. Người mua cũng nên tìm hiểu trước đặc điểm của mẫu xe định mua, bởi AI thường dễ mắc lỗi ở các chi tiết nhỏ như phiên bản, trang bị, hình dạng đèn, mâm hoặc ký hiệu trên thân xe.
Nội dung trao đổi với người bán cũng cần được xem xét, nhưng không nên coi văn bản trau chuốt là bằng chứng chắc chắn của lừa đảo. Bài đăng do AI viết thường rất mượt về ngữ pháp, ít lỗi chính tả và có giọng văn chung chung, trong khi người bán thật có thể dùng từ địa phương, viết tắt hoặc mắc những lỗi nhỏ mang dấu ấn cá nhân. Dù vậy, nhiều đại lý và người bán hợp pháp cũng có thể dùng AI để soạn tin rao, nên văn bản chỉ là một dấu hiệu tham khảo.
Nếu chưa gặp trực tiếp người bán hoặc chưa nhìn thấy xe, người mua có thể đề nghị gọi video. Hình thức này không thay thế việc kiểm tra xe ngoài đời, nhưng có thể giúp phát hiện một số bất thường như độ trễ phản hồi, chuyển động miệng không khớp lời nói, viền tóc bị lỗi, ánh sáng và bóng đổ thiếu tự nhiên. Dù vậy, các công cụ deepfake và phần mềm ghép mặt theo thời gian thực đang ngày càng tinh vi, nên người mua vẫn cần thận trọng.
Một thủ đoạn khác là sao chép website của đại lý thật. Trang giả có thể gần như giống hệt website chính thức, nhưng giá xe thấp bất thường và thông tin liên hệ đã bị thay đổi. Người mua nên tự tìm tên đại lý trên Google, so sánh địa chỉ website, số điện thoại và địa chỉ kinh doanh với thông tin người bán cung cấp, thay vì bấm ngay vào đường dẫn được gửi trong tin nhắn.
Trong một số trường hợp, kẻ gian còn tạo website đại lý hoàn toàn giả, kèm các bộ tài liệu nhằm chứng minh độ tin cậy như giấy phép kinh doanh, xác minh VIN, ảnh xe và các giấy tờ liên quan. Dấu hiệu đáng ngờ là bên bán chỉ chấp nhận các phương thức thanh toán khó hoặc không thể đảo ngược như chuyển khoản ngân hàng, thanh toán ACH hoặc séc ngân hàng. Đây là điểm người mua cần đặc biệt cảnh giác trước khi đặt cọc.
Các dấu hiệu lừa đảo truyền thống vẫn có giá trị trong bối cảnh AI phát triển. Giá quá rẻ so với thị trường, yêu cầu đặt cọc trước khi xem xe, từ chối gặp trực tiếp hoặc gây áp lực phải thanh toán nhanh đều là những tín hiệu rủi ro. Trừ trường hợp đặt xe mới từ hãng lớn, người mua không nên chuyển tiền trước khi xác minh được chiếc xe có thật và người bán có đủ tư cách giao dịch.
Ngay cả khi xe ở xa và bên bán đề nghị giao tận nơi, việc trực tiếp kiểm tra xe vẫn có thể giúp tránh thiệt hại lớn. Một đại lý hợp pháp thường không có lý do để ngăn khách đến xem xe tại cơ sở của mình. Trong các giao dịch mua ô tô từ xa, sự tỉnh táo, kiểm chứng độc lập và nguyên tắc không để bị thúc ép thanh toán là những lớp phòng vệ quan trọng nhất.
Dũng Phan (Jalopnik)
Nhà báo và Công luận