Thị trường tiền tệ toàn cầu trong tuần qua chứng kiến những biến động đáng kể, khi xung đột tại Trung Đông tiếp tục leo thang, làm thay đổi đáng kể kỳ vọng của nhà đầu tư về lãi suất và dòng vốn. Trong bối cảnh đó, đồng USD nổi lên như tâm điểm, tăng giá mạnh nhờ nhu cầu trú ẩn an toàn, trong khi nhiều đồng tiền lớn và tài sản rủi ro chịu áp lực giảm.
Đồng USD. Ảnh: THX/TTXVN
Đồng bạc xanh ghi nhận tuần tăng vững chắc và đang hướng tới mức tăng theo tháng mạnh nhất trong gần một năm. Chỉ số đồng USD - thước đo sức mạnh của đồng tiền này so với rổ tiền tệ chủ chốt - tăng lên 100,17 điểm trong phiên cuối tuần 27/3, nâng mức tăng kể từ đầu tháng lên khoảng 2,5%, mức tốt nhất kể từ tháng 7/2025. Diễn biến này đánh dấu sự đảo chiều rõ nét so với xu hướng suy yếu trước đó, khi đồng USD trải qua 4 tháng giảm liên tiếp trước khi xung đột nổ ra.
Động lực chính hỗ trợ đồng USD đến từ tâm lý né tránh rủi ro gia tăng. Xung đột kéo dài tại Trung Đông, cùng nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng, đã khiến dòng tiền toàn cầu quay trở lại các tài sản an toàn. Bên cạnh đó, giá dầu tăng mạnh làm dấy lên lo ngại lạm phát, buộc thị trường điều chỉnh lại kỳ vọng đối với chính sách lãi suất của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed). Nếu trước đây nhà đầu tư dự báo Fed sẽ cắt giảm lãi suất trong năm nay, thì hiện tại kỳ vọng này gần như bị xóa bỏ, thậm chí đã đảo chiều sang khả năng Fed tăng lãi suất trở lại.
Các nhà kinh tế nhận định quyết định duy trì lãi suất ở mức 3,50% - 3,75% vừa qua của Fed không đơn thuần là một sự tạm dừng, mà là một động thái phòng thủ thận trọng trước những biến số kinh tế và địa chính trị đang trở nên khó lường hơn bao giờ hết.
Trong đó, yếu tố hàng đầu được Chủ tịch Fed Jerome Powell nhấn mạnh là tính bất định "cao bất thường" do cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran. Ông thừa nhận rằng việc lập mô hình chính sách trong bối cảnh xung đột như hiện nay là "gần như không thể". Ông nhấn mạnh sự thận trọng trong tuyên bố: "Tác động kinh tế có thể lớn hơn, hoặc nhỏ hơn…, chúng tôi đơn giản là không biết". Fed đang rơi vào tình thế khó khăn khi phải cân bằng giữa rủi ro lạm phát tăng cao do cú sốc năng lượng và các rủi ro sụt giảm đối với thị trường lao động.
Chuyên gia Steve Englander của ngân hàng Standard Chartered nhận định những phát biểu của ông Powell cực kỳ mơ hồ về cách Fed sẽ phản ứng với chiến tranh, cho thấy cơ quan này đang ở trạng thái "nới lỏng có điều kiện", tức Fed chỉ hành động khi lạm phát thực sự tiến sát mục tiêu.
Sự thay đổi trong kỳ vọng chính sách tiền tệ đã kéo lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ đi lên, qua đó củng cố thêm sức mạnh của đồng USD. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm của Chính phủ Mỹ tăng lên khoảng 4,44%, trong khi lợi suất kỳ hạn 2 năm ở mức gần 3,91%, phản ánh chi phí vốn tăng và áp lực lạm phát còn hiện hữu.
Trong khi đó, phần lớn các đồng tiền chủ chốt khác đồng loạt suy yếu so với USD. Đồng yen Nhật Bản là một trong những đồng tiền chịu áp lực lớn nhất. Tỷ giá giữa đồng USD và yen tăng lên 160,35 yen/USD - mức cao nhất kể từ tháng 7/2024, làm dấy lên lo ngại về khả năng can thiệp của giới chức Nhật Bản. Đồng yen không chỉ chịu tác động từ sức mạnh của USD mà còn bị ảnh hưởng bởi lợi suất trái phiếu trong nước tăng và sự phụ thuộc lớn của Nhật Bản vào năng lượng nhập khẩu, khiến nền kinh tế dễ tổn thương trước cú sốc giá dầu.
Đồng euro cũng giảm nhẹ xuống khoảng 1,15 USD/euro, trong khi đồng bảng Anh tiếp tục suy yếu phiên thứ tư liên tiếp, xuống 1,3268 USD/bảng. Tính chung cả tháng, đồng bảng Anh giảm khoảng 1,5% so với USD, ghi nhận tháng giảm mạnh nhất kể từ tháng 10/2025. Dù vậy, so với các đồng tiền lớn khác, đồng bảng Anh vẫn là một trong những đồng tiền có diễn biến tích cực hơn kể từ khi xung đột nổ ra.
Đáng chú ý, kỳ vọng chính sách tiền tệ tại châu Âu và Anh cũng đang thay đổi nhanh chóng. Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) và Ngân hàng Trung ương Vương quốc Anh (BoE) được dự báo có thể chuyển sang xu hướng thắt chặt tiền tệ mạnh hơn nhằm kiểm soát lạm phát. Tuy nhiên, sự gia tăng chi phí vay và triển vọng tăng trưởng suy yếu đang hạn chế đà phục hồi của các đồng tiền này.
Trước đó, ECB đã giữ nguyên lãi suất tiền gửi ở mức trong cuộc họp ngày 19/3, đánh dấu lần thứ sáu liên tiếp ngân hàng này không thay đổi chính sách lãi suất. Quyết định này không nằm ngoài dự báo của toàn bộ các nhà phân tích tham gia khảo sát của Bloomberg.
ECB nhận định xung đột tại Trung Đông đã khiến triển vọng kinh tế trở nên bất định hơn đáng kể, tạo ra rủi ro lạm phát tăng cao trong khi tăng trưởng kinh tế có thể suy yếu. Giá năng lượng tăng sẽ tác động rõ rệt đến lạm phát trong ngắn hạn, còn ảnh hưởng trung hạn sẽ phụ thuộc vào mức độ và thời gian kéo dài của xung đột, cũng như cách giá năng lượng lan tỏa sang giá tiêu dùng và toàn bộ nền kinh tế.
Trong bối cảnh thị trường dầu và khí đốt tiếp tục biến động mạnh, ECB tái khẳng định mục tiêu đưa lạm phát về mức 2% trong trung hạn. Thị trường hiện vẫn đặt cược lớn vào khả năng ECB sẽ tăng lãi suất hai lần trong năm nay, mỗi lần tăng 0,25 điểm phần trăm, đồng thời để ngỏ khoảng 50% khả năng có thêm một đợt tăng nữa.
Không chỉ ECB, các ngân hàng trung ương lớn khác cũng đang giữ thái độ thận trọng. BoE đã quyết định giữ nguyên lãi suất điều hành ở mức 3,75% sau cuộc họp của Ủy ban Chính sách Tiền tệ (MPC). BoE đưa ra quyết định này trong bối cảnh cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran đang khiến giá năng lượng toàn cầu tăng vọt, đồng thời có nguy gây ra cú sốc lạm phát và làm chệch hướng triển vọng giảm chi phí vay tại Anh trong những tháng tới. Quyết định này cũng nhấn mạnh mức độ rủi ro chính sách mà cuộc xung đột mang lại cho MPC, vốn đang phải cân bằng giữa nguy cơ lạm phát gia tăng với tăng trưởng kinh tế đang có dấu hiệu trì trệ.
Ở nhóm các đồng tiền nhạy cảm với rủi ro, đôla Australia (AUD) giảm xuống 0,687 USD/AUD, mất khoảng 3% kể từ khi xung đột bắt đầu. Đồng rupee của Ấn Độ thậm chí giảm mạnh hơn, tới hơn 5%, trở thành đồng tiền giảm giá mạnh nhất trong nhóm các đồng tiền lớn.
Trên thị trường tiền kỹ thuật số, bitcoin cũng chịu áp lực bán rõ rệt khi tâm lý “né rủi ro” lan rộng. Đồng bitcoin giảm khoảng 4% trong phiên 27/3, xuống quanh mức 66.650 USD/BTC, gần như xóa sạch mức tăng trước đó trong giai đoạn đầu của xung đột. Áp lực bán đến từ việc dòng vốn rút khỏi các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) bitcoin giao ngay, cùng với việc đáo hạn lượng lớn hợp đồng quyền chọn buộc nhà đầu tư phải điều chỉnh vị thế.
Diễn biến của bitcoin cho thấy mối liên hệ của đồng tiền kỹ thuật số lớn nhất thế giới ngày càng chặt chẽ với các tài sản rủi ro truyền thống. Trong bối cảnh đồng USD mạnh lên, lợi suất trái phiếu tăng và giá dầu leo thang, các chuyên gia cảnh báo bitcoin có thể tiếp tục chịu áp lực giảm trong ngắn hạn nếu những yếu tố này không hạ nhiệt.
Minh Trang/TTXVN
Doanh Nhân Việt Nam