Sau nhiều năm duy trì xuất siêu, cán cân thương mại Việt Nam đã chuyển sang nhập siêu hơn 15 tỷ USD tính đến ngày 7/6. Điện tử, dầu thô, máy móc và linh kiện là những nhóm hàng góp phần lớn vào mức tăng nhập khẩu.
Tại buổi gặp mặt báo chí sáng 9/6 tại Hà Nội, trả lời câu hỏi của phóng viên về việc sau nhiều năm duy trì xuất siêu, Việt Nam chuyển sang nhập siêu trong những tháng đầu năm 2026, ông Ngô Như An, Phó Trưởng ban Ban Công nghệ thông tin và Thống kê hải quan, Cục Hải quan, cho biết tính đến ngày 7/6, thương mại hàng hóa ghi nhận mức nhập siêu 15,36 tỷ USD.
Nguyên nhân khiến nhập siêu tăng mạnh so với những năm trước chủ yếu đến từ một số nhóm hàng nhập khẩu lớn. Trong đó, nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện ghi nhận mức nhập siêu 3,65 tỷ USD trong quý I và 13,81 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm. Riêng tháng 5, nhóm hàng này nhập siêu 7,98 tỷ USD, nâng tổng kim ngạch nhập khẩu 5 tháng lên 32 tỷ USD, tăng 80,5% so với cùng kỳ.
“Nhóm hàng này tăng mạnh do giá các loại chip, card điện tử tăng cao, có thời điểm tăng gấp 5-7 lần, kéo theo chi phí nhập khẩu linh kiện và thiết bị điện tử tăng”, ông An nêu rõ.
Bên cạnh đó, nhóm dầu thô cũng tác động đáng kể đến cán cân thương mại. Những biến động địa chính trị, đặc biệt là căng thẳng liên quan đến xung đột Nga - Ukraine, khiến giá dầu thô tăng, qua đó làm tăng giá trị nhập khẩu.
Ngoài ra, máy móc, thiết bị, ô tô và linh kiện phục vụ sản xuất cũng là nhóm hàng có mức tăng nhập khẩu cao. Theo đánh giá, một phần nguyên nhân đến từ việc doanh nghiệp chủ động nhập khẩu nguyên liệu, linh kiện, thiết bị để bảo đảm sản xuất, đáp ứng các đơn hàng đã ký kết.
Ở chiều ngược lại, xuất khẩu của khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) giảm so với cùng kỳ cũng góp phần làm thay đổi cán cân thương mại.
Ông Ngô Như An, Phó Trưởng ban Ban Công nghệ thông tin và Thống kê hải quan, Cục Hải quan. (Ảnh: Nguyễn Ngọc).
Cán cân thương mại sẽ thặng dư từ quý III
Trong những tháng cuối năm, đại diện cơ quan hải quan nhận định việc dự báo còn nhiều khó khăn do tình hình quốc tế, đặc biệt là các biến động địa chính trị vẫn diễn biến phức tạp. Tuy nhiên, số liệu theo dõi cho thấy cán cân thương mại đã có dấu hiệu hạ nhiệt.
Cụ thể, trong nửa đầu tháng 5, nhập siêu tăng mạnh, nhưng sang nửa cuối tháng 5, Việt Nam ghi nhận xuất siêu khoảng 0,5 tỷ USD. Đầu tháng 6, cán cân quay lại nhập siêu nhưng mức độ thấp hơn.
“Cơ quan hải quan sẽ tiếp tục cập nhật số liệu định kỳ nửa tháng một lần, làm cơ sở để các cơ quan chức năng đánh giá tình hình và phục vụ công tác điều hành kinh tế vĩ mô trong 6 tháng cuối năm”, ông An thông tin.
Liên quan đến vấn đề này, bà Đỗ Thị Ngọc, Phó Cục trưởng Cục Thống kê cho rằng, cơ cấu nhập khẩu hiện nay chủ yếu phục vụ sản xuất, với khoảng 94% là nhóm nguyên, nhiên vật liệu, máy móc, linh kiện đầu vào.
Nếu các nguồn nguyên liệu nhập khẩu được hấp thụ hiệu quả vào hoạt động sản xuất, đây sẽ là yếu tố hỗ trợ tăng trưởng công nghiệp trong nước, thúc đẩy xuất khẩu và góp phần đưa cán cân thương mại trở lại trạng thái cân bằng.
"Khi đó, khu vực sản xuất tiếp tục đóng vai trò động lực chính của tăng trưởng kinh tế trong thời gian tới", đại diện Cục Thống kê đánh giá.
Trong báo cáo mới nhất, các nhà phân tích KBSV kỳ vọng triển vọng tích cực của xuất khẩu sẽ rõ nét hơn kể từ cuối quý II khi các dự án mở rộng công suất và đầu tư mới trong lĩnh vực công nghệ cao dần đi vào hoạt động, qua đó hỗ trợ tăng trưởng ở các nhóm hàng xuất khẩu chủ lực như điện tử, máy tính và linh kiện, điện thoại và linh kiện.
Đồng thời, việc chủ động nhập khẩu xăng dầu và một số nhiên liệu khác trong nước để tránh các biến động bất lợi do xung đột Trung Đông, giúp giảm bớt áp lực nhập khẩu các nhóm hàng này trong thời gian tới, đặc biệt khi xung đột có dấu hiệu hạ nhiệt rõ rệt.
"Xuất khẩu của cả nền kinh tế được sẽ cải thiện rõ hơn so với nhập khẩu từ quý III, giúp cán cân thương mại cả năm 2026 dự báo vẫn ở trạng thái thặng dư, dù mức thặng dư sẽ thấp hơn năm 2025", KBSV kỳ vọng.
Ngọc Bảo /Doanh Nhân Việt Nam