Luỹ kế từ đầu năm đến ngày 15/5, nhập siêu vượt lên mức cao kỷ lục 14 tỷ USD do xuất khẩu đạt 190,02 tỷ USD còn nhập siêu đã đạt tới 204,05 tỷ USD.
Theo số liệu thống kê sơ bộ mới nhất của Cục Hải quan, trong nửa đầu tháng 5, xuất nhập khẩu có dấu hiệu sụt giảm so với kỳ trước đó (từ 15 - 31/4). Cụ thể, hàng hóa xuất nhập khẩu của Việt Nam trong kỳ 1 tháng 5 (từ ngày 1/5 đến ngày 15/5) đạt 47,72 tỷ USD, giảm 1,7% so với kỳ trước.
Tổng trị giá hàng hoá xuất khẩu của Việt Nam trong kỳ 1 tháng 5 đạt 21,01 tỷ USD, giảm 13,6% so với nửa cuối tháng 4. Lũy kế đến hết 15/5, tổng trị giá xuất khẩu của Việt Nam 190,02 tỷ USD, tăng 21% so với cùng kỳ năm 2025.
Ở chiều ngược lại, tổng trị giá hàng hoá nhập khẩu của Việt Nam trong kỳ 1 tháng 5 đạt 26,71 tỷ USD, tăng 10,2% so với kỳ 2 tháng 4. Lũy kế, tính đến hết 15/5, tổng trị giá nhập khẩu của Việt Nam đạt 204,05 tỷ USD, tăng 31% so với cùng kỳ năm 2025.
Kết quả đạt được trong nửa đầu tháng 5 đã đưa tổng trị giá xuất nhập khẩu của cả nước đến hết ngày 15/5 lên 394 tỷ USD, tăng 11,2% so với cùng kỳ năm trước.
Đáng chú ý, cán cân thương mại hàng hoá nửa đầu tháng 4 tiếp tục thâm hụt 5,69 tỷ USD khiến luỹ kế đến hết ngày 15/5, Việt Nam nhập siêu kỷ lục 14 tỷ USD.
Như vậy, cán cân thương mại hàng hóa đã duy trì 5,5 tháng nhập siêu liên tiếp, với mức thâm hụt kỷ lục lên tới 14 tỷ USD trong khi cùng kỳ năm ngoái thặng dư lớn.
Các chuyên gia phân tích từ Công ty Chứng khoán MB (MBS), ước tính tăng trưởng xuất khẩu sẽ tăng 15% - 16% trong năm 2026 nhờ mảng điện tử tăng mạnh.
Theo UNCTAD, thương mại hàng hóa toàn cầu về ngành điện tử - mảng lợi thế của Việt Nam - sẽ tăng mạnh 14% so với 2025 nhờ nhu cầu đầu tư AI gia tăng.
Bên cạnh đó, sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ các mức thuế đối ứng vào tháng 2, và thay vào đó là mức thuế 10% của Đạo luật Thương mại, mức thuế nhập khẩu trung bình đối với hàng hóa Việt Nam vào Mỹ đã giảm từ mức 21,6% xuống còn ~16%, qua đó giúp tăng tính cạnh tranh cho hàng hóa của Việt Nam tại thị trường này.
Cuối cùng là, việc đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa thị trường xuất khẩu sang các thị trường có yêu cầu cao hơn nhưng giá trị gia tăng tốt hơn như: EU, Hàn Quốc. Bên cạnh đó, Việt Nam cũng đang nỗ lực thúc đẩy hoàn tất tiến trình và đàm phán hàng loạt các FTAs với các thị trường mới như: các Tiểu Vương quốc Ả rập thống nhất (CEPA), Israel, Qatar.
Các nhà phân tích từ MBS đánh giá, nhập khẩu sẽ tăng trưởng tương đương xuất khẩu ở mức 15 - 16% trong năm 2026, trong bối cảnh Việt Nam vẫn sẽ tiếp tục xu hướng tăng nhập khẩu hàng hóa từ Mỹ để thu hẹp mức thặng dư thương mại với nước này.
Đồng thời, nhu cầu nhập khẩu máy móc thiết bị, dây chuyền công nghệ dự kiến sẽ tiếp tục tăng mạnh nhằm phục vụ cho việc mở rộng sản xuất, đầu tư hạ tầng. Theo đó, thặng dư thương mại năm 2026 ước khoảng xấp xỉ 23 tỷ USD.
Theo ôngTrần Ngọc Báu, CEO Công ty Dữ liệu Kinh tế Tài chính WiGroup, khu vực FDI vốn là "cứu cánh" cho thặng dư thương mại của Việt Nam nhưng tốc độ xuất siêu của họ cũng đang giảm rất nhanh trong các tháng đầu năm.
"Nếu không còn khu vực FDI hỗ trợ xuất khẩu nữa thì có thể xuất khẩu sẽ thâm hụt nghiêm trọng", ông Báu nói.
Phân tích kỹ hơn về nguyên nhân dẫn đến thâm hụt thương mại, CEO WiGroup cho rằng nhập siêu đến từ giá xăng dầu, gây thâm hụt trung bình 1,5 tỷ USD mỗi tháng và chi phí linh kiện điện tử khiến giá nhập khẩu đầu vào tăng mạnh nhưng giá xuất khẩu thành phẩm (điện thoại, máy tính) chưa điều chỉnh kịp thời.
Tuy nhiên, nhìn sâu vào khu vực này cũng có sự tích cực. Bởi trong các tháng tới, nếu giá xăng dầu giảm trở lại thì thâm hụt xăng dầu cũng sẽ được dịu bớt. Đồng thời, giá bán đầu ra trong 6 tháng đến 1 năm tới của khu vực FDI được cải thiện thì cán cân thương mại lại bớt áp lực hơn.
Bối cảnh hiện tại chúng ta thấy một nền kinh tế đang có những nốt trầm, iêu dùng thực chưa khởi sắc, triển vọng sản xuất yếu đi, lạm phát vượt mục tiêu và thâm hụt thương mại cao kỷ lục, song trong tiêu cực vẫn có một vài yếu tố để kỳ vọng, ông Báu nhìn nhận.
Hạ An /Doanh nhân Việt Nam