Tâm lý kinh doanh tại Việt Nam đang phục hồi mạnh mẽ, bất chấp môi trường hoạt động vẫn tiềm ẩn nhiều thách thức, với chi phí gia tăng và những bất ổn toàn cầu ngày càng lớn, bao gồm căng thẳng địa chính trị kéo dài và các áp lực liên quan đến thương mại. Đây là nhận định trong báo cáo Nghiên cứu Triển vọng Doanh nghiệp năm 2026 của UOB vừa công bố.
Theo báo cáo Nghiên cứu này, 85% doanh nghiệp Việt Nam ghi nhận tâm lý kinh doanh tích cực, tăng mạnh so với mức 48% trong năm 2025, khi niềm tin kinh doanh chịu ảnh hưởng bởi những biến động liên quan đến chính sách thuế quan của Hoa Kỳ.
Quản lý năng lượng trở thành ưu tiên chiến lược
Triển vọng trong thời gian tới vẫn rất lạc quan, trong đó 9 trên 10 doanh nghiệp kỳ vọng kết quả kinh doanh sẽ được cải thiện trong năm 2026, đồng thời dự báo tăng trưởng doanh thu sẽ mạnh mẽ hơn trong giai đoạn 2027-2028. Tuy nhiên, các thách thức vĩ mô vẫn tiếp tục gây áp lực lên hoạt động doanh nghiệp, gần một nửa số doanh nghiệp ghi nhận chi phí gia tăng do ảnh hưởng từ thuế quan và căng thẳng địa chính trị, từ đó cho thấy nhu cầu ngày càng cấp thiết về các giải pháp giúp nâng cao hiệu quả hoạt động, kiểm soát chi phí và hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi bền vững trong bối cảnh môi trường kinh doanh ngày càng phức tạp.
Bên cạnh những quan ngại kéo dài về thương mại và địa chính trị, quản lý năng lượng đang ngày càng trở thành một ưu tiên chiến lược hàng đầu đối với các doanh nghiệp Việt Nam. Ngay cả trước khi căng thẳng tại Trung Đông leo thang gần đây, nghiên cứu đã ghi nhận đến 96% doanh nghiệp tại Việt Nam coi trọng việc quản lý và sử dụng năng lượng hiệu quả – cao hơn đáng kể so với mức trung bình khu vực là 87%.
Trước những biến động của thị trường năng lượng toàn cầu và nguy cơ gián đoạn nguồn cung, các doanh nghiệp đang áp dụng cách tiếp cận bài bản và chủ động hơn đối với việc sử dụng năng lượng. Cụ thể, hơn một nửa số doanh nghiệp (55%) ưu tiên đảm bảo nguồn cung năng lượng ổn định và bền vững cho hoạt động sản xuất kinh doanh, trong khi 53% tập trung tối ưu hóa việc sử dụng năng lượng và 47% chú trọng cắt giảm mức tiêu thụ và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.
Để đạt được các mục tiêu này, các doanh nghiệp đang tăng cường đầu tư vào các giải pháp như máy móc tiết kiệm năng lượng (43%) và năng lượng mặt trời (42%), nhằm cân bằng giữa việc quản lý chi phí và khả năng vận hành bền vững.
Bốc dỡ container tại Cảng Cát Lái (TP Hồ Chí Minh). Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN
Song song đó, các doanh nghiệp Việt Nam cũng đang đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số, trong đó trí tuệ nhân tạo (AI) dần khẳng định vai trò là một động lực tăng trưởng trọng yếu. Dù việc ứng dụng vẫn đang ở giai đoạn đầu, 8 trên 10 doanh nghiệp đã bắt đầu triển khai AI, tuy nhiên, chỉ khoảng 25% đã sử dụng AI ở cấp độ nâng cao.
Nghiên cứu cho thấy mức độ trưởng thành số đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy ứng dụng AI, với các doanh nghiệp sở hữu hệ thống số hóa được tích hợp toàn diện có khả năng áp dụng các giải pháp AI cao hơn đáng kể.
AI đã thực sự mang lại những lợi ích rõ ràng cho doanh nghiệp, với 49% doanh nghiệp ghi nhận năng suất được cải thiện, 47% đạt hiệu quả tiết giảm chi phí và 46% ghi nhận tăng trưởng doanh thu. Với niềm tin ngày càng lớn vào tiềm năng của công nghệ này, hai phần ba số doanh nghiệp dự kiến sẽ tăng ngân sách đầu tư cho AI thêm hơn 25% trong năm 2026.
Tuy nhiên, quá trình triển khai AI vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Các rào cản chính bao gồm chi phí và hạn chế về nguồn lực tài chính (49%), những giới hạn trong giải pháp AI và hệ sinh thái đối tác (48%), cùng với những hạn chế về dữ liệu và mức độ sẵn sàng của hệ thống (47%).
Chú trọng đa dạng hóa chuỗi cung ứng
Quản lý chuỗi cung ứng tiếp tục là ưu tiên hàng đầu khi 97% doanh nghiệp Việt Nam xem đây là yếu tố mang tầm quan trọng chiến lược. Dù các gián đoạn đã giảm bớt so với những năm trước, nhiều thách thức vẫn còn tồn tại, đặc biệt là rủi ro địa chính trị và sự phức tạp trong hoạt động mua sắm. Bên cạnh đó, sự thiếu rõ ràng trong các quy định pháp lý cũng là một mối quan ngại đáng kể, ảnh hưởng đến 88% doanh nghiệp.
Để tăng cường khả năng chống chịu, các doanh nghiệp Việt Nam đang chủ động đa dạng hóa chuỗi cung ứng. Theo đó, trung bình 4 trong 5 doanh nghiệp dự kiến mở rộng mạng lưới nhà cung cấp trong năm 2026, với hơn một nửa hướng tới gia tăng số lượng nhà cung cấp trong khu vực ASEAN, trong khi 23% tập trung vào nguồn cung nội địa.
Xu hướng dịch chuyển hoạt động sản xuất về các thị trường gần hơn (nearshoring) cũng đang gia tăng. Khoảng một phần ba doanh nghiệp Việt Nam có kế hoạch thiết lập hoặc mở rộng hoạt động sản xuất trong nước, trong khi nhiều doanh nghiệp cũng cân nhắc mở rộng sang khu vực ASEAN (43%), qua đó củng cố vai trò của khu vực như một trung tâm sản xuất và chuỗi cung ứng trọng điểm.
Sự chuyển dịch này đang thúc đẩy mạnh mẽ làn sóng mở rộng ra thị trường quốc tế. 7 trong 10 doanh nghiệp Việt Nam đã mở rộng hoạt động kinh doanh ra nước ngoài trong năm 2025, và 9 trong 10 doanh nghiệp có kế hoạch tiếp tục mở rộng trong ba năm tới. Tương tự, 80% doanh nghiệp Việt Nam dự định đầu tư ra nước ngoài trong vòng hai năm tới với quy mô đầu tư trung bình dự kiến vượt mức 28 triệu USD.
ASEAN tiếp tục là điểm đến được ưu tiên hàng đầu khi được 65% doanh nghiệp Việt Nam lựa chọn cho kế hoạch mở rộng, trong đó Thái Lan, Singapore và Indonesia là những thị trường được quan tâm nhiều nhất. Tuy nhiên, các doanh nghiệp vẫn phải đối diện với nhiều thách thức, đặc biệt trong việc đáp ứng các yêu cầu pháp lý, quy định, tuân thủ và nghĩa vụ thuế (36%), tìm kiếm đối tác địa phương phù hợp (36%), cũng như tiếp cận các cơ hội hợp tác với các doanh nghiệp lớn hoặc tổ chức có liên kết với Chính phủ.
Bà Phạm Như Anh, Giám đốc Khối Ngân hàng Bán buôn, Ngân hàng UOB Việt Nam, chia sẻ: “Các doanh nghiệp Việt Nam đang cho thấy khả năng thích ứng và sức bền rất ấn tượng trong một môi trường toàn cầu ngày càng nhiều biến động. Chúng tôi nhận thấy một sự chuyển mình rõ rệt, không chỉ đơn thuần là phục hồi, mà đang hướng tới sự chuyển đổi mạnh mẽ, khi các doanh nghiệp đẩy mạnh đầu tư vào năng lực số, củng cố chuỗi cung ứng và mở rộng ra khu vực ASEAN để nắm bắt cơ hội tăng trưởng dài hạn".
A.Tuấn /Doanh Nhân Việt Nam