Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu kiểm soát chặt nhật ký nghiên cứu, dữ liệu gốc và việc chấm điểm các dự án khoa học kỹ thuật; học sinh làm giả hồ sơ có thể bị cấm thi 1-2 năm.
Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quy chế mới về cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh THCS và THPT, trong đó tăng yêu cầu về liêm chính khoa học, siết quy trình chấm thi và quy định rõ trách nhiệm của người hướng dẫn.
Theo Thông tư 84/2026/TT-BGDĐT, học sinh làm giả hồ sơ, nhật ký nghiên cứu hoặc dữ liệu gốc có thể bị hủy kết quả và cấm tham dự cuộc thi trong 1-2 năm. Người hướng dẫn để xảy ra vi phạm liêm chính khoa học có thể không được chấp nhận hướng dẫn nghiên cứu trong 1-2 kỳ thi tiếp theo. Kết quả và giải thưởng của dự án vi phạm sẽ bị thu hồi, thông báo công khai.
Quy chế mới thay thế Thông tư 06/2024 và Thông tư 24/2025, đồng thời chuẩn hóa các lĩnh vực dự thi, tiêu chí đánh giá và cơ chế lựa chọn dự án.
Siết nhật ký nghiên cứu, dữ liệu gốc
Một điểm đáng chú ý là nhật ký nghiên cứu và dữ liệu gốc được xác định là căn cứ để giám khảo kiểm tra tính trung thực, tính liên tục của quá trình thực hiện và mức độ tham gia thực chất của học sinh.
Thí sinh phải lập, lưu giữ nhật ký nghiên cứu bằng văn bản hoặc hình thức điện tử, ghi nhận đầy đủ quá trình thực hiện dự án. Nhật ký cần có xác nhận của người hướng dẫn ít nhất mỗi tháng một lần, kèm dữ liệu gốc của nghiên cứu.
Người hướng dẫn không được trực tiếp làm thay học sinh các nội dung nghiên cứu cốt lõi. Quy định này nhằm phân biệt rõ phần việc do học sinh tự thực hiện với nội dung được giáo viên hoặc nhà khoa học hỗ trợ.
Thông tư cũng bổ sung quy định phân loại dự án nghiên cứu theo ba mức độ an toàn, đồng thời dành riêng một chương cho công khai, minh bạch và liêm chính khoa học.
Danh sách dự án dự thi cấp quốc gia, báo cáo tóm tắt và poster phải được công khai chậm nhất 15 ngày trước ngày khai mạc. Đơn vị dự thi phải công bố danh sách dự án được lựa chọn trong vòng 5 ngày làm việc kể từ khi ban hành quyết định.
Các yêu cầu về nhật ký nghiên cứu, dữ liệu gốc và khai báo việc sử dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) chỉ áp dụng đối với phần nghiên cứu được thực hiện kể từ ngày thông tư có hiệu lực
Mỗi dự án có ít nhất ba giám khảo chấm độc lập
Quy chế mới cụ thể hóa thang điểm thành 20 tiêu chí, mỗi tiêu chí tối đa 5 điểm, chia thành năm nhóm với tổng điểm cao nhất là 100. Cấu trúc này được xây dựng tương ứng với cách đánh giá tại Hội thi khoa học và kỹ thuật quốc tế Regeneron ISEF.
Mỗi dự án phải có ít nhất ba giám khảo chấm độc lập. Việc phân công giám khảo được thực hiện bằng hình thức bốc thăm trong tiểu ban chuyên môn của lĩnh vực dự thi.
Nếu điểm của một giám khảo chênh lệch từ 20% trở lên so với điểm trung bình của các giám khảo còn lại, người này phải rà soát và giải trình bằng văn bản. Nếu lý do không phù hợp, trưởng tiểu ban sẽ phân công thêm một giám khảo chấm độc lập.
Các giám khảo không được thỏa thuận hoặc thống nhất điểm với nhau.
Danh mục lĩnh vực dự thi cũng được chuẩn hóa còn 16 lĩnh vực. Tên gọi một số lĩnh vực được điều chỉnh để thống nhất với danh mục nhóm ngành đào tạo theo Nghị định 179/2026/NĐ-CP, tạo cơ sở liên thông kết quả cuộc thi với chính sách học bổng và tuyển sinh đại học.
Với dự án liên ngành, lĩnh vực dự thi được xác định theo lĩnh vực chiếm tỷ trọng lớn nhất trong nội dung nghiên cứu cốt lõi.
Phân bổ số dự án dự thi theo tỷ lệ ở từng địa phương
Thay vì áp dụng một mức chung cho tất cả địa phương, quy chế xác định số dự án tối đa mỗi sở giáo dục và đào tạo được đăng ký dựa trên tỷ lệ dự án tham gia cuộc thi cấp đơn vị trong năm học liền trước.
Theo đó, sở có tỷ lệ dự án dự thi không quá 1% tổng số dự án của cả nước được đăng ký tối đa ba dự án. Tỷ lệ trên 1% đến 5% tương ứng tối đa sáu dự án; trên 5% đến 10% được đăng ký tối đa chín dự án; trên 10% được đăng ký tối đa 12 dự án.
Các trường phổ thông trực thuộc bộ, cơ quan ngang bộ, đại học, trường đại học, viện và học viện có trường phổ thông được đăng ký tối đa ba dự án mỗi đơn vị. Đơn vị đăng cai tổ chức cuộc thi được đăng ký thêm tối đa sáu dự án.
Ngoài ra, đơn vị dự thi được cử thêm một dự án cho mỗi dự án đạt giải Tư trở lên tại cuộc thi quốc tế trong năm liền trước, nếu cuộc thi đó do Bộ Giáo dục và Đào tạo lựa chọn cử học sinh tham gia.
Số lượng dự án được tính chung cho cả cấp THCS và THPT; các đơn vị tự phân bổ giữa hai cấp học theo điều kiện thực tế.
Văn Hiền /Báo Nhà báo và Công luận
Nguồn: https://congluan.vn/hoc-sinh-gian-lan-nghien-cuu-khoa-hoc-co-the-bi-cam-thi-2-nam-post363386.html - 14:41 | 09/10/2026