Việc chăm lo giải quyết nhà ở cho nhân dân luôn được Đảng và Nhà nước ta quan tâm và xác định là một vấn đề xã hội, một nhiệm vụ trọng tâm của công tác an sinh xã hội, giảm nghèo bền vững. Trong bối cảnh mới, một trong những quan điểm cơ bản trong phát triển nhà ở nói chung là phải bám sát cung cầu, giúp người dân tiếp cận nhà ở an toàn, phù hợp với khả năng chi trả, nhất là tại các đô thị lớn, khu công nghiệp, vùng nhập cư lao động và các địa bàn có giá nhà vượt xa mặt bằng thu nhập của người dân.
Chính sách nổi bật được thực hiện trong thời gian qua là phát triển nhà ở xã hội. Trong đó, các bộ, ngành, địa phương đã, đang tập trung thực hiện Chỉ thị số 34-CT/TW, ngày 24-5-2024, của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phát triển nhà ở xã hội trong tình hình mới, với mục tiêu phấn đấu đến năm 2030 hoàn thành xây dựng ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp tại khu vực đô thị. Cụ thể hóa nhiệm vụ quan trọng này, theo báo cáo lũy kế đến nay của Bộ Xây dựng, cả nước có 781 dự án nhà ở xã hội đang được triển khai với quy mô 720.055 căn hộ. Trong đó, 231 dự án đã hoàn thành, quy mô 180.850 căn hộ; 234 dự án đã khởi công xây dựng, đang triển khai với quy mô 233.962 căn hộ và 316 dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư, quy mô 305.243 căn hộ. Như vậy, số lượng dự án đã hoàn thành, khởi công, chấp thuận chủ trương đầu tư đạt khoảng 72% so với chỉ tiêu 1 triệu căn nhà ở xã hội đề ra tại Chỉ thị số 34-CT/TW của Ban Bí thư.
Nhà ở cho thuê cần được xác định là trụ cột chiến lược
Đặc biệt, chính sách hỗ trợ nhà ở thông qua các chương trình mục tiêu cho các đối tượng là người có công với cách mạng, hộ nghèo, hộ cận nghèo khu vực nông thôn và hộ gia đình tại khu vực nông thôn thuộc vùng thường xuyên bị ảnh hưởng bởi thiên tai, biến đổi khí hậu được triển khai đồng bộ và đạt được nhiều kết quả tích cực. Nổi bật thời gian qua là phong trào thi đua “Cả nước chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát” được thực hiện rộng khắp trên cả nước, với kết quả cả nước đã xóa bỏ 334.234 căn nhà tạm, nhà dột nát và nhà không bảo đảm tiêu chí “3 cứng” (nền cứng, khung cứng, mái cứng). Bên cạnh đó là “Chiến dịch Quang Trung” thần tốc, đã sửa chữa, xây mới hàng chục nghìn ngôi nhà cho người dân vùng bị thiên tai...
Đáng chú ý, gần đây nhất, Bộ Xây dựng cho biết đang phối hợp với Bộ Tài chính đề xuất nhu cầu cấp vốn điều lệ của quỹ nhà ở Trung ương trong Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 là 10.000 tỷ đồng. Với quỹ nhà ở địa phương, đến nay đã có 13 địa phương đã hoàn thành việc thành lập quỹ nhà ở địa phương, hiện đang trong quá trình báo cáo, trình HĐND quyết định bổ sung nguồn vốn để thực hiện. Bên cạnh đó, 20 địa phương đang hoàn thiện các thủ tục giao quỹ tài chính hiện có trên địa bàn thực hiện chức năng, nhiệm vụ của quỹ nhà ở địa phương. Riêng tỉnh Sơn La đang hoàn thiện việc thành lập cơ quan này theo hướng tổ chức lại đơn vị sự nghiệp công lập trên địa bàn.
Điều đáng quý là bên cạnh nguồn lực của Nhà nước, việc phát triển nhà ở cho người dân đã nhận được sự chung tay, góp sức của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức đoàn thể, cộng đồng doanh nghiệp, nhà hảo tâm và sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế, thể hiện sâu sắc tinh thần “tình dân tộc, nghĩa đồng bào” trong việc chăm lo nhà ở cho người dân. Đây là minh chứng sinh động về ý Đảng, lòng dân trong việc bảo đảm quyền có nhà ở an toàn, ổn định cho mọi người dân.
Có thể thấy, tính ưu việt của các chủ trương, chính sách phát triển nhà ở của Đảng, Nhà nước ta là hướng đến mọi người dân, quyết tâm “không để ai bị bỏ lại phía sau” và hơn hết là thực hiện các mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội một cách bền vững.
Mặc dù có sự nỗ lực của các cấp, ngành, địa phương, tuy nhiên, kết quả đạt được trong thực hiện chính sách phát triển nhà ở vừa qua cơ bản vẫn thấp so với nhu cầu rất lớn của xã hội. Trong đó, nguồn cung nhà ở xã hội chưa theo kịp nhu cầu thực tế. Đặc biệt, tỷ lệ quỹ đất dành cho phát triển nhà ở xã hội khu vực đô thị còn thấp...
Trong thời kỳ phát triển mới của đất nước, tiếp cận nhà ở an toàn, phù hợp với khả năng chi trả phải được coi là quyền cơ bản của người dân và thước đo của tiến bộ xã hội. Tại cuộc làm việc với Đảng ủy Chính phủ và các bộ, ngành liên quan về tình hình triển khai thực hiện Chỉ thị số 34-CT/TW của Ban Bí thư, diễn ra ngày 19-5 vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh: Mô hình phát triển nhà ở của Việt Nam trong giai đoạn mới không phải là mô hình bao cấp nhà ở, cũng không phó mặc cho thị trường. Nhà nước kiến tạo quỹ đất, quy hoạch, hỗ trợ tài chính, định ra tiêu chuẩn, quy chuẩn; đơn giản hóa và thuận lợi hóa các loại thủ tục hành chính liên quan; thị trường tham gia xây dựng, vận hành với lợi ích hợp lý. Người dân được tiếp cận chỗ ở ổn định, an toàn, phù hợp với khả năng chi trả và đúng đối tượng; trong đó nhà ở cho thuê phải trở thành trụ cột lâu dài.
Nhấn mạnh về nội dung này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng: “Từ nay đến năm 2030, nhà ở để bán vẫn cần thiết, nhưng nhà ở cho thuê phải được xác định là trụ cột chiến lược, nhất là tại các đô thị lớn, khu công nghiệp, vùng nhập cư lao động và các địa bàn có giá nhà vượt xa mặt bằng thu nhập của người dân”.
Vấn đề cốt lõi hiện nay là các cấp, ngành, địa phương cần quy hoạch phát triển nhà ở bám sát cung - cầu và đặt trong chiến lược phát triển đô thị ở từng địa phương. Theo đó, các khu vực ưu tiên quy hoạch nhà ở để người dân tiếp cận thuận lợi và phù hợp với khả năng chi trả là các đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế... Việc quy hoạch phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê... cần đi liền với hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ xã hội, thiết chế văn hóa, y tế, giáo dục cho người dân.
Tựu trung, phát triển nhà ở dù ở hình thức nào cũng phải bảo đảm đầy đủ cơ sở hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và quan trọng nhất là phù hợp với khả năng chi trả của người dân.
Chí Kiên /HNMO