Khi trí tuệ nhân tạo (AI) có thể tạo ra hàng nghìn tin, bài chỉ trong vài giây, cuộc cạnh tranh của báo chí không còn nằm ở tốc độ hay số lượng nội dung. Trong kỷ nguyên số, điều giúp báo chí khẳng định vị thế không phải là ai đưa tin nhanh hơn mà là ai mang đến thông tin đáng tin cậy hơn. Niềm tin vì thế đang trở thành giá trị cốt lõi, đồng thời là yếu tố quyết định sự tồn tại và phát triển của báo chí trong thời đại AI.
Ông Trần Trọng Dũng- Phó Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam từng chia sẻ, dù công nghệ làm thay đổi phương thức sản xuất và tiếp cận thông tin, các giá trị nền tảng của báo chí như tính xác thực, trách nhiệm xã hội và niềm tin công chúng vẫn là những trụ cột không thể thay thế.
Theo ông Dũng, một thế giới mà bất kỳ cá nhân hay hệ thống nào cũng có thể tạo ra nội dung, báo chí chính thống càng phải khẳng định vai trò là nguồn thông tin đáng tin cậy, góp phần định hướng nhận thức và bảo vệ các chuẩn mực xã hội.
Các chuyên gia cũng nhận định, AI có thể thay đổi cách thức sản xuất và phân phối thông tin, nhưng không thể thay thế hoàn toàn vai trò của báo chí chuyên nghiệp. Bởi điều làm nên bản sắc của báo chí không chỉ là dữ kiện, mà còn là quá trình kiểm chứng, phân tích, phản biện và đặt thông tin trong bối cảnh xã hội cụ thể. Công nghệ có thể tạo ra sự chú ý, nhưng chỉ những nội dung có giá trị thực mới tạo dựng được niềm tin với công chúng.
Báo chí là lực lượng tiên phong trong tuyên truyền các sự kiện lớn của đất nước
Thực tế thời gian qua cho thấy vai trò đặc biệt của báo chí chính thống trong việc cung cấp thông tin chính xác, kịp thời. Khi chủ trương sử dụng xăng sinh học E10 được triển khai từ ngày 1/6/2026, trên không gian mạng xuất hiện nhiều thông tin chưa được kiểm chứng, thậm chí trái chiều làm dấy lên tâm lý lo ngại trong một bộ phận người dân. Thông qua các bài viết, phóng sự và ý kiến chuyên gia, báo chí đã góp phần cung cấp cơ sở khoa học, luận chứng thuyết phục giúp công chúng hiểu đúng về loại nhiên liệu này, từ đó yên tâm sử dụng và đồng thuận với chủ trương chuyển đổi năng lượng xanh.
Tương tự, trong giai đoạn thị trường năng lượng thế giới biến động mạnh do các yếu tố địa chính trị, tâm lý lo ngại đã khiến nhu cầu mua và tích trữ xăng dầu tại một số địa phương tăng đột biến. Trước tình hình đó, các cơ quan báo chí đã nhập cuộc nhanh chóng, kịp thời thông tin về công tác điều hành của Nhà nước, khả năng bảo đảm nguồn cung và các biện pháp bình ổn thị trường. Những thông tin chính xác, khách quan góp phần ổn định tâm lý xã hội, hạn chế tin đồn thất thiệt và củng cố niềm tin của người dân vào quyết sách của nhà nước.
Những ví dụ trên cho thấy, trong môi trường mà thông tin được tạo ra và lan truyền với tốc độ chưa từng có, sự khác biệt của báo chí không còn nằm ở đưa tin nhanh hơn mà ở việc đưa tin chính xác hơn, có trách nhiệm hơn và mang lại giá trị cho xã hội. Khi bất kỳ cá nhân hay hệ thống nào cũng có thể tạo ra nội dung, vai trò của báo chí chính thống càng trở nên quan trọng trong kiểm chứng thông tin, định hướng dư luận và bảo vệ nền tảng nhận thức xã hội.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh: Trước làn sóng chuyển đổi số và sự cạnh tranh quyết liệt của không gian truyền thông toàn cầu, báo chí phải nhanh chóng thích ứng, tiên phong đổi mới mạnh mẽ tư duy, làm chủ công nghệ, đột phá trong phương thức làm báo và truyền tải thông tin. Tăng cường sự hiện diện của báo chí cách mạng trên các nền tảng mạng xã hội, giữ vững mặt trận thông tin tuyên truyền trước sự phát triển của các nền tảng xuyên biên giới.
"Kỷ nguyên mới đặt ra yêu cầu nhiệm vụ mới, cao hơn đối với báo chí cách mạng, đòi hỏi báo chí cũng phải phát triển tương xứng, vươn mình cùng dân tộc”- Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định.
Đề cập đến vấn đề niềm tin, ông Lê Quốc Minh – Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân cũng khẳng định, tính đáng tin cậy và khách quan là ‘kim chỉ nam’ để các cơ quan báo chí tạo ra những nội dung chất lượng cao, tuân thủ tiêu chuẩn nghề nghiệp và đạo đức, xứng đáng với niềm tin của công chúng và thực hiện đúng sứ mệnh của báo chí cách mạng Việt Nam trong dòng xoáy thông tin của thời đại AI. Đây không chỉ là yêu cầu nghề nghiệp mà còn là điều kiện sống còn để báo chí tồn tại và phát triển.
Kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam là dịp để những người làm báo nhìn lại chặng đường đã qua, đồng thời suy ngẫm về trách nhiệm của mình trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Công nghệ sẽ tiếp tục thay đổi, nền tảng truyền thông sẽ tiếp tục phát triển nhưng những giá trị cốt lõi của báo chí cách mạng Việt Nam vẫn không thay đổi: phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân, bảo vệ sự thật và lan tỏa những giá trị tích cực cho xã hội.
Trong kỷ nguyên AI, niềm tin không chỉ là tài sản quý giá nhất mà còn là lợi thế cạnh tranh bền vững nhất của báo chí. Chỉ khi giữ vững niềm tin ấy, báo chí mới tiếp tục khẳng định vai trò là dòng chảy thông tin chính thống, là cầu nối giữa ý Đảng với lòng dân và đồng hành cùng đất nước trên hành trình phát triển.
Lê Kim Liên /Chất lượng Việt Nam