Được xem là một trong những công cụ cốt lõi của sản xuất tinh gọn, Heijunka (cân bằng hóa) giúp doanh nghiệp cân bằng khối lượng công việc, hạn chế lãng phí và nâng cao hiệu quả vận hành. Với ngành gốm sứ, đây đang là giải pháp quan trọng để cải thiện năng suất trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng.
Heijunka trong tiếng Nhật có nghĩa là "cân bằng hóa". Trong sản xuất, Heijunka là phương pháp cân bằng sản lượng và chủng loại sản phẩm trong một khoảng thời gian nhất định nhằm duy trì nhịp độ sản xuất ổn định, tránh hiện tượng sản xuất theo kiểu "dồn cục" (batch production). Không giống như sản xuất hàng loạt truyền thống vốn dễ gây tồn kho và lãng phí, Heijunka phân bổ đều khối lượng công việc, giảm thiểu biến động trong dây chuyền và tạo điều kiện cho sản xuất tinh gọn (Lean Manufacturing) phát huy hiệu quả tối đa.Khác với sản xuất theo đợt, Heijunka cho phép sản xuất nhiều loại sản phẩm khác nhau trong cùng một khoảng thời gian ngắn và với khối lượng được chia nhỏ hợp lý. Nhờ vậy, doanh nghiệp không cần tích trữ nguyên vật liệu hay hàng hóa thành phẩm quá nhiều, mà vẫn có thể đáp ứng linh hoạt đơn hàng từ khách hàng. Đồng thời, sự phân phối công việc đồng đều này giúp công nhân và thiết bị làm việc với nhịp độ ổn định, hạn chế mệt mỏi và sai sót do phải chạy đua với tiến độ.
Cân bằng sản xuất giúp cân đối nhịp độ sản xuất cho doanh nghiệp
Điểm đặc biệt trong phương pháp Heijunka là khả năng thích ứng cao với mô hình sản xuất đa chủng loại và yêu cầu giao hàng nhanh chóng. Đây là xu hướng phổ biến hiện nay, khi người tiêu dùng yêu cầu cá nhân hóa sản phẩm và tốc độ giao hàng ngày càng gấp rút. Heijunka không chỉ mang lại hiệu quả về mặt vận hành, mà còn hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng một hệ thống sản xuất linh hoạt, dễ thích nghi với biến động thị trường, giảm phụ thuộc vào dự báo và cải thiện độ chính xác trong kế hoạch sản xuất.
Trong số các ngành sản xuất truyền thống, gốm sứ là lĩnh vực chịu ảnh hưởng rõ rệt của tình trạng mất cân bằng sản xuất. Một sản phẩm gốm phải trải qua hàng loạt công đoạn như chuẩn bị nguyên liệu, tạo hình, sấy khô, trang trí, phủ men, nung và kiểm tra chất lượng. Mỗi công đoạn lại có thời gian xử lý khác nhau và phụ thuộc nhiều vào tay nghề người lao động.
Chỉ cần một khâu bị chậm trễ, toàn bộ dây chuyền phía sau có thể bị đình trệ. Không ít doanh nghiệp từng đối mặt với tình trạng hàng nghìn bán thành phẩm ùn ứ trước lò nung trong khi công nhân ở các bộ phận khác phải chờ việc. Ngược lại, khi đơn hàng tăng đột biến, một số công đoạn lại phải làm thêm giờ liên tục để đáp ứng tiến độ.
Heijunka giúp giải quyết bài toán này bằng cách cân bằng khối lượng công việc giữa các công đoạn, phân bổ nguồn lực hợp lý hơn và duy trì dòng sản xuất liên tục. Khi các công đoạn vận hành với tốc độ tương đối đồng đều, lượng bán thành phẩm tồn đọng giảm xuống, thời gian chờ được rút ngắn và hiệu suất sử dụng thiết bị được cải thiện đáng kể. Quan trọng hơn, doanh nghiệp có thể dự báo chính xác hơn năng lực sản xuất và thời gian giao hàng.
Là một trong những doanh nghiệp gốm sứ hàng đầu Việt Nam, Minh Long nhiều năm qua theo đuổi chiến lược hiện đại hóa sản xuất song song với việc chuẩn hóa quy trình vận hành. Đối với các dòng sản phẩm sứ cao cấp, mỗi công đoạn đều đòi hỏi độ chính xác rất cao. Nếu dòng sản xuất không được tổ chức hợp lý, nguy cơ ùn tắc ở các khâu tạo hình, trang trí hoặc nung sản phẩm là rất lớn.
Việc áp dụng các nguyên tắc tương đồng với Heijunka trong hoạch định sản xuất giúp doanh nghiệp duy trì sự đồng bộ giữa các công đoạn, giảm thời gian chờ và bảo đảm tiến độ giao hàng cho thị trường trong nước cũng như xuất khẩu. Thực tế cho thấy, năng suất tại những doanh nghiệp sản xuất giá trị cao không chỉ đến từ công nghệ mà còn đến từ khả năng điều phối dòng công việc một cách nhịp nhàng và ổn định.
Ứng dụng cân bằng hóa giúp Minh Long giảm thiểu sự thay đổi quá nhiều giữa các công đoạn
Một ví dụ khác là Công ty Cổ phần Gốm Chu Đậu. Trong quá trình phục hồi và phát triển thương hiệu gốm truyền thống, doanh nghiệp phải giải quyết bài toán đặc thù: duy trì các giá trị thủ công nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu sản xuất quy mô lớn.
Để làm được điều đó, việc chuẩn hóa quy trình và cân bằng công việc giữa các công đoạn trở thành yêu cầu bắt buộc. Thông qua việc phân tích thời gian thực hiện từng công đoạn, sắp xếp lại dòng sản xuất và điều phối nguồn lực hợp lý hơn, doanh nghiệp có thể hạn chế tình trạng ùn ứ bán thành phẩm, giảm thời gian chờ giữa các khâu và nâng cao hiệu quả sử dụng lao động. Đây cũng là tinh thần cốt lõi của Heijunka: tạo ra một dòng chảy sản xuất ổn định thay vì để các công đoạn liên tục rơi vào trạng thái quá tải hoặc thiếu việc.
Điểm đặc biệt của Heijunka là không đòi hỏi khoản đầu tư lớn vào máy móc hay công nghệ. Công cụ này bắt đầu từ việc hiểu rõ quy trình sản xuất, đo lường chính xác năng lực từng công đoạn và tổ chức lại công việc theo hướng cân bằng hơn.
Đối với ngành gốm sứ, nơi sự phối hợp giữa con người, thiết bị và quy trình quyết định trực tiếp đến chất lượng sản phẩm, Heijunka không đơn thuần là một kỹ thuật quản lý sản xuất. Đó là triết lý vận hành giúp doanh nghiệp biến sự ổn định thành lợi thế cạnh tranh. Khi dòng sản xuất được cân bằng hóa, doanh nghiệp không chỉ giảm lãng phí và nâng cao năng suất mà còn xây dựng được nền tảng vững chắc để phát triển bền vững trong một thị trường ngày càng cạnh tranh và biến động.
Bảo Linh /Chất lượng Việt Nam