Ngành thép ghi nhận kết quả kinh doanh khởi sắc trong quý III/2026 khi nhu cầu trong nước cải thiện, kéo doanh thu và lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp tăng mạnh. Tuy nhiên, đằng sau những con số tăng trưởng là sự phân hóa đáng kể, khi một số doanh nghiệp hưởng lợi từ sản lượng tiêu thụ gia tăng, trong khi những khoản lãi đột biến khác lại đến từ hoạt động tài chính và thu nhập ngoài kinh doanh cốt lõi.
Doanh nghiệp thép lãi lớn trong quý III/2026 từ đâu?
Hòa Phát dẫn đầu lợi nhuận, VNSTEEL ghi nhận khoản thu tài chính lớn
Hoạt động đầu tư công và xây dựng phục hồi tiếp tục hỗ trợ nhu cầu tiêu thụ thép trong nước trong quý III/2026, đặc biệt ở phân khúc thép xây dựng và thép cuộn cán nóng (HRC).
Theo báo cáo vĩ mô tháng 10 của Chứng khoán Yuanta Việt Nam, vốn đầu tư thực hiện từ ngân sách Nhà nước trong 9 tháng đầu năm tăng 19% so với cùng kỳ. Cùng giai đoạn, sản lượng thép thanh và thép hình tăng 17,1%, trong khi giá trị tăng thêm của ngành xây dựng tăng 12,22%.
Trong bối cảnh đó, Tập đoàn Hòa Phát (mã: HPG) tiếp tục dẫn đầu ngành về quy mô kinh doanh. Quý III/2026, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu thuần 62.214 tỷ đồng, tăng gần 71% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt hơn 8.265 tỷ đồng, tăng 106%.
Động lực chính đến từ sản lượng tiêu thụ gia tăng, đặc biệt ở mảng HRC khi Khu liên hợp Dung Quất 2 mở rộng đóng góp vào hoạt động sản xuất.
Riêng quý III, sản lượng bán hàng thép xây dựng, thép cuộn chất lượng cao, HRC và phôi thép của Hòa Phát đạt khoảng 3,8 triệu tấn, tăng 54% so với cùng kỳ. Trong đó, sản lượng HRC vượt 2 triệu tấn, tăng 64%.
Lũy kế 9 tháng đầu năm, Hòa Phát đạt doanh thu thuần 170.274 tỷ đồng, tăng gần 55%, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt gần 23.746 tỷ đồng, gấp hơn 2 lần cùng kỳ.
Một doanh nghiệp khác ghi nhận mức tăng lợi nhuận đáng chú ý là Tổng công ty Thép Việt Nam (VNSTEEL, mã: TVN).
Trong quý III, VNSTEEL đạt doanh thu thuần 14.362 tỷ đồng, tăng 49,4% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế hợp nhất đạt gần 1.163 tỷ đồng, gấp khoảng 7,6 lần.
Tuy nhiên, khác với Hòa Phát, kết quả của VNSTEEL được hỗ trợ đáng kể bởi nguồn thu từ hoạt động tài chính. Trong kỳ, doanh nghiệp thực hiện thoái toàn bộ vốn tại Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung, góp phần đưa doanh thu hoạt động tài chính lên gần 1.165 tỷ đồng, tăng hơn 840% so với cùng kỳ.
Sau 9 tháng, VNSTEEL ghi nhận doanh thu 40.532 tỷ đồng, tăng gần 29%, còn lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 1.815 tỷ đồng, gấp 3,5 lần cùng kỳ.
Như vậy, dù cùng ghi nhận lợi nhuận tăng mạnh, động lực tăng trưởng của hai doanh nghiệp có sự khác biệt. Hòa Phát hưởng lợi chủ yếu từ việc mở rộng sản lượng, trong khi kết quả của VNSTEEL có đóng góp lớn từ khoản thu tài chính phát sinh trong kỳ.
Nhóm tôn mạ phân hóa, doanh thu tăng chưa đồng nghĩa lợi nhuận cải thiện
Ở nhóm doanh nghiệp tôn mạ, bức tranh kinh doanh có sự khác biệt rõ rệt khi Thép Nam Kim tăng trưởng mạnh, trong khi Hoa Sen và Tôn Đông Á chịu sức ép từ chi phí.
CTCP Thép Nam Kim (mã: NKG) ghi nhận doanh thu thuần quý III đạt 5.472 tỷ đồng, tăng 45% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt gần 128 tỷ đồng, tăng khoảng 158%.
Lợi nhuận gộp của doanh nghiệp đạt khoảng 495 tỷ đồng, tăng gần 175%, đưa biên lợi nhuận gộp từ 4,8% lên khoảng 9%.
Theo Chứng khoán Vietcap, sản lượng tiêu thụ của Nam Kim trong quý III đạt khoảng 254.000 tấn, tăng 30%. Trong đó, sản lượng xuất khẩu tăng tới 155%, đạt khoảng 144.000 tấn nhờ mở rộng thị trường tại Brazil và Anh, trong khi tiêu thụ nội địa giảm 21%. Lũy kế 9 tháng, doanh thu đạt 12.884 tỷ đồng, tăng 10,4%, còn lợi nhuận sau thuế đạt gần 252 tỷ đồng, tăng 124,4% so với số liệu cùng kỳ đã điều chỉnh hồi tố.
Trái ngược với Nam Kim, Tập đoàn Hoa Sen (mã: HSG) ghi nhận doanh thu tăng nhưng lợi nhuận đi xuống.
Trong giai đoạn tháng 7 - 9/2026, doanh thu thuần của Hoa Sen đạt 10.384 tỷ đồng, tăng hơn 24% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, lợi nhuận sau thuế chỉ đạt khoảng 56 tỷ đồng, giảm gần 37%.
Một trong những yếu tố ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh là chi phí lãi vay tăng mạnh, lên khoảng 139 tỷ đồng, gần gấp 3 lần cùng kỳ. Bên cạnh đó, lợi thế từ chênh lệch giữa giá bán và giá vốn hàng tồn kho dần thu hẹp.
Tương tự, CTCP Tôn Đông Á (mã: GDA) ghi nhận doanh thu thuần đạt khoảng 4.501 tỷ đồng, tăng hơn 22%, trong khi lợi nhuận sau thuế giảm gần 13%, còn khoảng 74 tỷ đồng.
Dù lợi nhuận gộp tăng hơn 2 lần, đạt khoảng 400 tỷ đồng, chi phí bán hàng và chi phí tài chính tăng mạnh đã ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng. Trong đó, chi phí bán hàng tăng 220%, lên 214 tỷ đồng, còn chi phí tài chính tăng 43%, đạt gần 120 tỷ đồng.
Nhìn chung, kết quả quý III/2026 cho thấy ngành thép đang hưởng lợi từ sự phục hồi của nhu cầu trong nước, nhưng mức độ cải thiện hiệu quả kinh doanh vẫn khác biệt đáng kể giữa các doanh nghiệp. Khả năng duy trì tăng trưởng trong những quý tiếp theo sẽ phụ thuộc vào sản lượng tiêu thụ, diễn biến giá thép, cơ cấu thị trường và chất lượng lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh cốt lõi.
Nhiều doanh nghiệp đảo chiều lợi nhuận, nhưng quy mô lãi còn khiêm tốn
Ngoài các doanh nghiệp đầu ngành, quý III cũng ghi nhận sự cải thiện kết quả kinh doanh tại một số doanh nghiệp thép quy mô vừa và nhỏ.
CTCP Ống thép Việt - Đức VG PIPE (mã: VGS) đạt doanh thu khoảng 2.139 tỷ đồng, tăng 21% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt hơn 96 tỷ đồng, tăng gần 51%.
Gang thép Thái Nguyên (mã: TIS) cũng chuyển từ khoản lỗ hơn 12 tỷ đồng cùng kỳ sang lãi khoảng 4,4 tỷ đồng trong quý III. Doanh thu đạt 3.842 tỷ đồng, tăng hơn 39%.
Tại Gang thép Cao Bằng (mã: CBI), lợi nhuận sau thuế chuyển từ âm 17 tỷ đồng sang dương khoảng 17 tỷ đồng, dù doanh thu giảm hơn 6%, còn 511 tỷ đồng.
Trong khi đó, CTCP Đầu tư Thương mại SMC (mã: SMC) ghi nhận doanh thu giảm hơn 21%, xuống 1.238 tỷ đồng, nhưng chuyển từ lỗ sang lãi khoảng 30 tỷ đồng.
Dù vậy, quá trình phục hồi của SMC vẫn cần được xem xét thận trọng bởi kết quả lợi nhuận thời gian qua có đóng góp từ hoạt động xử lý và chuyển nhượng tài sản, trong bối cảnh doanh nghiệp tiếp tục thu hẹp quy mô kinh doanh.
Một trường hợp khác là Thép Vicasa - VNSTEEL (mã: VCA). Doanh nghiệp ghi nhận doanh thu quý III chỉ khoảng 34 tỷ đồng, giảm gần 22%, nhưng lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 23 tỷ đồng, đảo chiều so với khoản lỗ 3,5 tỷ đồng cùng kỳ.
Trong đó, lợi nhuận gộp từ hoạt động bán hàng chỉ khoảng 1 tỷ đồng, còn lợi nhuận khác lên tới gần 20 tỷ đồng.
Những trường hợp trên cho thấy sự cải thiện lợi nhuận của ngành thép không hoàn toàn đồng đều. Bên cạnh doanh nghiệp gia tăng hiệu quả sản xuất, vẫn có những khoản lãi phụ thuộc đáng kể vào thu nhập bất thường, khó duy trì thường xuyên qua các kỳ kinh doanh.
Lợi nhuận sau thuế một số doanh nghiệp ngành thép trong quý III và 9 tháng 2026 - Đơn vị: Tỷ đồng. Ảnh: M.T tổng hợp và tính toán
Phân tích và dự báo ngành thép, theo Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), bước sang quý IV/2026, nhu cầu thép trong nước được kỳ vọng tiếp tục hưởng lợi từ tiến độ triển khai các dự án hạ tầng và hoạt động xây dựng vào giai đoạn cuối năm.
Theo nhận định của Chứng khoán Vietcombank (VCBS), quý IV thường là giai đoạn cao điểm thi công của nhiều dự án đầu tư công, khi công tác giải phóng mặt bằng hoàn tất và các công trình chuyển sang đẩy mạnh xây dựng.
Ở góc nhìn trung hạn, Chứng khoán SSI dự báo nhu cầu thép xây dựng có thể tăng mạnh hơn trong năm 2027, khi nhiều dự án hạ tầng chuyển từ giai đoạn chuẩn bị sang thi công.
Tuy nhiên, triển vọng xuất khẩu vẫn đối mặt với không ít thách thức. Các biện pháp phòng vệ thương mại tại những thị trường lớn, cùng sự cạnh tranh từ thép Trung Quốc và các nhà sản xuất quốc tế, có thể tiếp tục gây áp lực lên giá bán và sản lượng xuất khẩu.
Bên cạnh đó, biến động giá nguyên liệu đầu vào cũng là yếu tố cần theo dõi. Trong trường hợp chi phí sản xuất tăng nhanh hơn giá bán, biên lợi nhuận của doanh nghiệp có thể bị thu hẹp dù doanh thu và sản lượng tiêu thụ tiếp tục cải thiện.
Trang Mai /Doanh Nhân Việt Nam
Nguồn: https://doanhnhanvn.vn/doanh-nghiep-thep-lai-lon-trong-quy-iii2026-tu-dau.html - 13:38 | 09/11/2026