Trong bối cảnh sản xuất thông minh tăng tốc toàn cầu, phát triển công nghiệp hỗ trợ gắn với nhà máy thông minh đang trở thành xu hướng tất yếu của ngành công nghiệp.
Phát triển nhà máy thông minh là xu thế tất yếu
Trong bối cảnh nền kinh tế số và Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (CMCN 4.0) đang tái thiết lập chuỗi cung ứng, việc chuyển đổi sang mô hình sản xuất thông minh mang tính sống còn đối với các doanh nghiệp.
.jpg)
Gia tăng hàm lượng công nghệ là yếu tố quyết định đến sức cạnh tranh của sản phẩm cũng như doanh nghiệp. Ảnh: KT
Chia sẻ tại Tọa đàm “Định hướng ngành nhà máy thông minh, ngũ kim và công nghệ phụ trợ” diễn ra mới đây, bà Lê Thị Minh Anh, Trưởng Ban phát triển không gian sáng tạo, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0, chuyển đổi sang sản xuất thông minh là yêu cầu sống còn. Thị trường sản xuất thông minh toàn cầu dự tính đạt xấp xỉ 790 tỷ USD vào năm 2030 với tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) 14%. Bám sát các quyết sách chiến lược của Đảng và Nhà nước, nhất là Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển nhà máy thông minh và công nghiệp hỗ trợ như trọng điểm quốc gia.
Bên cạnh yếu tố tư duy nội tại, việc chuyển đổi sang nhà máy thông minh không thể hoàn thiện nếu mỗi doanh nghiệp tự biến mình thành một “ốc đảo”. Để nâng cao giá trị gia tăng, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu (từ Tier 4, Tier 3 lên Tier 1 hoặc OEM), các nhà máy Việt Nam cần một hệ sinh thái dữ liệu minh bạch và một sự liên kết cộng đồng chặt chẽ.
Theo Bộ Công Thương, với cơ chế tự sàng lọc và lựa chọn, các doanh nghiệp sản xuất Việt Nam đang đứng trước rất nhiều thách thức, phải cạnh tranh với những tập đoàn lớn không chỉ tại thị trường quốc tế mà ngay trong thị trường nội địa. Vì vậy, phát triển nhà máy thông minh là xu thế tất yếu cho các doanh nghiệp sản xuất Việt Nam hiện nay.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Chu Việt Cường, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ phát triển công nghiệp, Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương), thời gian qua, Cục Công nghiệp thường xuyên tổ chức các hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp thông qua Trung tâm Hỗ trợ phát triển công nghiệp, như: Hỗ trợ áp dụng mô hình về chuyển đổi số và phát triển nhà máy thông minh; mục đích là hỗ trợ doanh nghiệp công nghiệp nâng cao năng lực và tối ưu hoá quá trình sản xuất, đáp ứng chuỗi cung ứng, chuỗi cạnh tranh trên toàn cầu.
"Chúng tôi đã thường xuyên tổ chức các chương trình đào tạo và hoạt động áp dụng các hệ thống quản lý sản xuất thông minh cho nhà máy, doanh nghiệp công nghiệp và công nghiệp hỗ trợ" - ông Chu Việt Cường nhấn mạnh.
Bộ Công Thương đã tích cực phối hợp với các tập đoàn đa quốc gia, các doanh nghiệp FDI lớn tại Việt Nam triển khai nhiều hoạt động cải tiến sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng nguồn nhân lực, chuyển đổi số, hợp tác phát triển nhà máy thông minh cho các doanh nghiệp công nghiệp Việt Nam. Các chương trình hỗ trợ này đã và đang mang lại những tín hiệu tích cực cho doanh nghiệp Việt Nam, tạo tính lan tỏa sâu rộng, giúp doanh nghiệp nội địa tăng cơ hội phát triển và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Nâng cấp vị trí trong chuỗi giá trị toàn cầu
Là một trong những doanh nghiệp thuộc lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ, ông Hoàng Hữu Thắng - Tổng Giám đốc Công ty CP Tập đoàn kỹ thuật và công nghiệp Việt Nam (Intech Group cho biết, doanh nghiệp đã chú trọng đến chuyển đổi số và thực hiện theo từng giai đoạn. Thời gian qua, đơn vị đã và đang tiến hành chuyển đổi số toàn diện.
“Vận hành trên nền tảng số, tất cả các dữ liệu được thống kê, việc đầy đủ dữ liệu giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định, cũng như chiến lược cho các giai đoạn tiếp theo một cách khoa học. Bên cạnh đó, trải nghiệm khách hàng cũng gia tăng, mọi thứ được kịp thời hơn. Việc bảo hành, bảo trì máy móc được kịp thời, chặt chẽ” - ông Hoàng Hữu Thắng chia sẻ.
Các sản phẩm công nghiệp hỗ trợ “Made in VietNam” đã được nhiều tập đoàn lớn của thế giới đang đầu tư tại Việt Nam như Samsung, LG, Apple, Honda, Toyota,... tin dùng và trở thành nhà cung ứng một số sản phẩm công nghiệp hỗ trợ phục vụ chuỗi sản phẩm công nghiệp chính.
Tuy nhiên, theo Lê Kỳ Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp cơ khí Việt Nam (VAMI), để doanh nghiệp Việt Nam phát triển hệ sinh thái cơ khí chế tạo cần làm chủ thiết kế hệ thống, thị trường, các công nghệ tích hợp hệ thống thử nghiệm và phát triển công nghệ phụ trợ. Điều này giúp doanh nghiệp làm chủ quá trình đầu tư, giảm thời gian đầu tư, giảm giá thành đầu tư, làm chủ những lĩnh vực.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Trần Việt Hòa, Cục trưởng Cục Công nghiệp nhấn mạnh, trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, cùng với những biến động khó lường của kinh tế thế giới, việc xây dựng một nền công nghiệp có nền tảng vững chắc, năng lực tự chủ cao và khả năng thích ứng linh hoạt trở thành điều kiện tiên quyết để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và nâng cao sức cạnh tranh quốc gia.
Theo đó, trong thời gian tới, Cục Công nghiệp sẽ triển khai nhiều nhóm giải pháp. Một trong số đó là xây dựng nền tảng công nghiệp hiện đại theo hướng số hóa, xanh hóa và nâng cấp chuỗi giá trị: Hỗ trợ các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp đẩy mạnh chuyển đổi số toàn bộ hệ thống sản xuất, tự động hóa, IoT, AI, nhất là thúc đẩy nhà máy thông minh đối với dệt may, điện tử, cơ khí, tăng năng suất và chất lượng để thoát khỏi mô hình gia công truyền thống.
Đồng thời, hỗ trợ các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp nâng cấp vị trí trong chuỗi giá trị toàn cầu (GVC), từ lắp ráp sang thiết kế linh kiện, công nghệ lõi, tham gia các mảng giá trị cao như R&D, kiểm thử, logistics thông minh, kết nối sâu với các tập đoàn đa quốc gia thông qua “thu hút FDI có điều kiện”. “Ưu tiên thu hút các dự án thuộc lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ nguồn (sản xuất chip, vật liệu mới, năng lượng sạch, công nghiệp đất hiếm...) và các dự án sản xuất sản phẩm đầu cuối có giá trị (ô tô điện, thiết bị viễn thông, máy công cụ chính xác...)”- ông Trần Việt Hòa nhấn mạnh.
Bộ Công Thương đang tập trung nghiên cứu ban hành thêm các chính sách ưu đãi dành riêng cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, gồm ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế nhập khẩu thiết bị, hỗ trợ tín dụng lãi suất thấp cho dự án đổi mới máy móc, tự động hóa dây chuyền. Đồng thời, Bộ phối hợp thúc đẩy hình thành quỹ hỗ trợ đổi mới công nghệ, khuyến khích doanh nghiệp nhỏ và vừa mạnh dạn ứng dụng khoa học, công nghệ hiện đại.
Duy Anh /Báo Công Thương