Chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã sa thải toàn bộ 22 thành viên của Hội đồng Khoa học Quốc gia (NSB).
NSB là cơ quan chịu trách nhiệm hoạch định chính sách và tư vấn cho Quỹ Khoa học Quốc gia (NSF). Ông Roger Beachy, người được tái bổ nhiệm vào nhiệm kỳ 6 năm thứ hai trong hội đồng năm 2020, cho biết ông cùng các đồng nghiệp không được cung cấp lý do cụ thể cho việc bị sa thải.
Theo ông, email chấm dứt nhiệm vụ được gửi với nội dung ngắn gọn, chỉ bao gồm lời cảm ơn vì những đóng góp trước đó.
(8).png)
Ảnh minh họa: AI
Động thái này được xem là bước đi mới nhất trong chiến dịch tái cấu trúc bộ máy của chính quyền ông Trump, sau khi tiến hành cắt giảm mạnh nhiều cơ quan liên bang, bao gồm Bộ Giáo dục Mỹ và Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID).
Ông Beachy nhận định chính quyền ông Trump có thể sẽ bổ nhiệm một hội đồng mới, song bày tỏ lo ngại về định hướng nghiên cứu và giáo dục mà cơ quan này sẽ hỗ trợ trong tương lai. Ông nhấn mạnh tính chất của hội đồng (mang tính đảng phái hay độc lập) cùng cách thức tương tác với NSF sẽ có ý nghĩa then chốt đối với hiệu quả hoạt động của cơ quan.
Bà Zoe Lofgren, thành viên cấp cao của Ủy ban Khoa học Hạ viện Mỹ, cho rằng đây là hành động gây tổn hại đến khoa học và đổi mới, đồng thời chỉ trích quyết định sa thải là thiếu nghiêm túc.
Trước đó, NSF từng trở thành mục tiêu trong các đợt cắt giảm chi phí quy mô lớn do Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE), một sáng kiến cải tổ do tỷ phú công nghệ Elon Musk dẫn dắt, triển khai. Trong chiến dịch năm ngoái, hơn 1.600 khoản tài trợ với tổng giá trị gần 1 tỷ USD đã bị hủy bỏ hoặc tạm dừng.
Được thành lập năm 1950 như một cơ quan liên bang độc lập, NSF đã chi hơn 8 tỷ USD cho nghiên cứu và giáo dục khoa học trong năm 2025, trở thành một trong những nhà tài trợ khoa học lớn nhất thế giới.
Ông Beachy cho rằng còn quá sớm để đánh giá tác động dài hạn của quyết định sa thải đối với nguồn tài trợ khoa học. Ông lưu ý rằng trong quá khứ, NSF luôn nhận được sự ủng hộ từ cả hai đảng tại Mỹ, cả về mặt pháp lý lẫn ngân sách.
Ngọc Ánh (AJ, Reuters)
Nhà báo và Công luận