TikTok Pte. Ltd và Tập đoàn VNG bị phạt không chỉ là quyết định hành chính, mà còn là thông điệp cảnh báo: ''Không gian số không phải vùng xám pháp lý''.
Tập đoàn VNG vừa bị Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, Bộ Công Thương xử phạt 810 triệu đồng do vi phạm các quy định về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên nền tảng Zalo.
Cùng ngày, cơ quan này cũng phát đi thông báo, quyết định xử phạt TikTok do TikTok Pte. Ltd vận hành, với số tiền 880 triệu đồng, liên quan đến các hành vi vi phạm có tính chất tương đồng.
Nếu đặt cạnh quy mô doanh thu và lượng người dùng của các nền tảng, số tiền phạt này như "muối bỏ biển". Tuy nhiên, trọng tâm của các quyết định xử phạt không nằm ở giá trị tiền phạt, mà ở thông điệp được phát đi: Các hoạt động trên không gian số, kể cả xuyên biên giới, không đứng ngoài sự điều chỉnh của pháp luật Việt Nam.
TikTok Pte. Ltd và Tập đoàn VNG bị phạt không chỉ là quyết định hành chính, mà còn là thông điệp cảnh báo: “Không gian số không phải vùng xám pháp lý” (Ảnh minh hoạ)
Với Zalo, cơ quan quản lý xác định 6 hành vi vi phạm liên quan đến chính sách thu thập và sử dụng dữ liệu cá nhân. Trong đó, trọng tâm là việc không bảo đảm quyền lựa chọn rõ ràng của người dùng. Người sử dụng dịch vụ không được quyền đồng ý hoặc từ chối từng nội dung cụ thể, mà buộc phải chấp nhận toàn bộ điều khoản nếu muốn tiếp tục sử dụng nền tảng.
Với TikTok, hành vi vi phạm được xác định là không thiết lập cơ chế để người tiêu dùng lựa chọn việc cho phép hoặc không cho phép sử dụng thông tin cá nhân vào mục đích quảng cáo, giới thiệu sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ. Một số điều khoản bị đánh giá là thiếu minh bạch, dễ gây nhầm lẫn, khiến người tiêu dùng không được cung cấp đầy đủ thông tin cần thiết để tự quyết định quyền lợi của mình.
Nhìn rộng hơn, những vi phạm này không phải hiện tượng cá biệt. Nó phản ánh một vấn đề cốt lõi trong cách không ít nền tảng số đang tiếp cận người tiêu dùng. Đó là quyền lựa chọn bị thu hẹp, là trách nhiệm bị đẩy về phía người tiêu dùng; còn lợi ích, lại tập trung về phía doanh nghiệp.
Trong nền kinh tế số, dữ liệu cá nhân là tài sản có giá trị lớn. Ai kiểm soát dữ liệu, người đó có lợi thế cạnh tranh. Nhưng lợi thế kinh doanh không thể được xây dựng bằng cách xâm phạm hoặc làm suy yếu quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng.
Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đã quy định rõ quyền được cung cấp thông tin và quyền lựa chọn của người sử dụng dịch vụ. Những quyền này phải được bảo đảm bằng các cơ chế cụ thể trong chính sách và điều khoản sử dụng, chứ không thể bị vô hiệu hóa bằng lợi thế về vị thế thị trường.
Vì thế, việc xử phạt đồng thời một doanh nghiệp trong nước và một doanh nghiệp nước ngoài, cùng yêu cầu rà soát, điều chỉnh chính sách để ngăn ngừa tái diễn, cho thấy một thông điệp quản lý nhất quán. Rằng pháp luật Việt Nam không có vùng cấm, không có ngoại lệ, kể cả trong thị trường số; doanh nghiệp, khi tham gia thị trường Việt Nam, đều phải tuân thủ pháp luật Việt Nam.
Đối với xã hội, đây là một trong số ít những lần quyền lợi của người tiêu dùng được đặt vào trung tâm của một quyết định quản lý đối với các nền tảng công nghệ lớn. Người tiêu dùng không còn chỉ được nhìn nhận như đối tượng thụ hưởng dịch vụ, mà là chủ thể có quyền, cần được bảo vệ bằng các chuẩn mực pháp lý cụ thể.
Ở góc độ quản lý nhà nước, động thái này cho thấy nỗ lực của Bộ Công Thương và các đơn vị trực thuộc trong việc bảo đảm khuôn khổ pháp luật theo kịp sự phát triển của không gian số. Phát triển kinh tế số là mục tiêu quan trọng, nhưng phải được đặt trong giới hạn của kỷ cương pháp luật.
Do đó, Zalo và TikTok có thể chỉ là những trường hợp đầu tiên bị xử lý do vi phạm các quy định về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Những nền tảng khác đang hoạt động tại Việt Nam cần nhìn vào để tự điều chỉnh, trước khi cơ quan chức năng vào cuộc thanh tra, kiểm tra, xử lý.
Ngày 22/1/2026, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia phát đi thông báo cho biết, đã xử phạt TikTok Pte. Ltd 880 triệu đồng, xử phạt Tập đoàn VNG 810 triệu đồng do vi phạm các quy định về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên nền tảng TikTok và Zalo.
Phong Vân /Báo Công Thương