Đồng rial Iran rơi xuống đáy lịch sử 1,5 triệu rial/USD khi biểu tình kinh tế lan rộng, bất ổn an ninh và căng thẳng quân sự khu vực gia tăng.
Đồng rial của Iran mới đây rơi xuống mức thấp kỷ lục trong bối cảnh các cuộc biểu tình lan rộng và tình hình an ninh trong nước diễn biến phức tạp. Hình ảnh đồng rial và tờ 1 USD được đăng tải trên hãng tin Sad News đã phần nào phản ánh tâm lý bất ổn của thị trường.
HÌnh ảnh đồng rial Iran và đồng 1 USD. Ảnh: Sad News
Giới hoạt động nhân quyền tại Mỹ cho biết chiến dịch trấn áp biểu tình diện rộng tại Iran đã khiến ít nhất 6.126 người thiệt mạng, trong khi nhiều trường hợp khác vẫn chưa được xác minh.
Thông tin này được công bố ngày 27 tháng 1 năm 2026, đúng thời điểm nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln của Mỹ tiến vào khu vực Tây Á nhằm sẵn sàng cho mọi kịch bản ứng phó.
Cùng ngày, đồng rial tiếp tục mất giá mạnh với mức 1,5 triệu rial đổi được 1 USD, mức thấp chưa từng có trong lịch sử.
Nhóm tàu sân bay Mỹ tiến vào Tây Á
Sự xuất hiện của tàu sân bay USS Abraham Lincoln cùng các tàu khu trục hộ tống được đánh giá là động thái giúp Mỹ tăng khả năng phản ứng quân sự tại khu vực. Một số quốc gia vùng Vịnh có lực lượng Mỹ đồn trú được cho là không muốn tham gia vào bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào Iran.
Trong khi đó, hai nhóm vũ trang do Iran hậu thuẫn tại Trung Đông bày tỏ tín hiệu sẵn sàng thực hiện các cuộc tấn công mới.
Giới phân tích nhận định đây nhiều khả năng là động thái thể hiện sự ủng hộ đối với Iran sau khi Tổng thống Donald Trump cảnh báo khả năng Mỹ có thể hành động quân sự nếu Tehran tiến hành các biện pháp trấn áp mạnh tay hoặc các vụ hành quyết quy mô lớn liên quan đến biểu tình.
Iran trước đó từng phát đi cảnh báo rằng bất kỳ xung đột nào đều có thể kéo toàn bộ khu vực Tây Á vào vòng xoáy căng thẳng.
Tuy nhiên, năng lực phòng không và quân sự của nước này được đánh giá là đang suy yếu sau chiến dịch quân sự hồi tháng 6 do Israel phát động.
Áp lực kinh tế trong nước cũng được dự báo có thể châm ngòi cho những bất ổn mới khi giá cả hàng hóa leo thang khiến đời sống người dân thêm khó khăn.
Số người thiệt mạng tiếp tục tăng
Theo Tổ chức Nhân quyền Iran (HRANA) có trụ sở tại Mỹ, tổng cộng 5.777 người biểu tình, 214 thành viên lực lượng an ninh, 86 trẻ em và 49 dân thường không tham gia biểu tình đã thiệt mạng.
Nhóm này khẳng định mọi trường hợp đều được xác minh thông qua mạng lưới cộng tác viên trong nước. Tính đến nay, đã có hơn 41.800 người bị bắt.
Hãng AP cho biết họ không thể độc lập kiểm chứng con số thương vong do Iran hạn chế internet và kiểm soát các đường dây liên lạc.
Chính quyền Iran công bố số liệu thấp hơn nhiều, với 3.117 người thiệt mạng, gồm 2.427 dân thường và lực lượng an ninh. Phần còn lại bị quy là “các đối tượng cực đoan”. Trong nhiều đợt bất ổn trước đây, Iran thường không công bố đầy đủ số liệu thương vong.
Số người thiệt mạng lần này được đánh giá là cao nhất trong nhiều thập kỷ và khiến dư luận nhớ tới bối cảnh hỗn loạn thời Cách mạng Hồi giáo năm 1979.
Làn sóng biểu tình bùng phát từ ngày 28 tháng 12, bắt nguồn từ sự lao dốc của đồng rial, sau đó lan rộng trên toàn quốc.
Chính quyền đã triển khai biện pháp kiểm soát mạnh, trong đó có việc cắt kết nối internet trên diện rộng suốt hơn hai tuần, vốn được đánh giá là dài chưa từng có trong lịch sử nước này.
Iran cáo buộc sự can thiệp từ bên ngoài
Tại cuộc họp của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc tối 26 tháng 1 năm 2026, Đại sứ Iran tại LHQ Amir Saeid Iravani cho rằng những phát biểu của Tổng thống Donald Trump liên quan đến việc sử dụng vũ lực đã tạo thêm sức ép đối với Iran.
Ông Iravani cũng đưa ra cáo buộc rằng các nhóm vũ trang được cho là nhận hỗ trợ từ Mỹ và Israel đã kích động bạo lực, dù không đưa ra chứng cứ cụ thể.
Truyền thông nhà nước Iran gần đây liên tục đề cập tới yếu tố nước ngoài trong các cuộc biểu tình, trong bối cảnh nước này gặp nhiều khó khăn trong xử lý tình trạng kinh tế trì trệ do các lệnh trừng phạt quốc tế liên quan đến chương trình hạt nhân.
Ngày 27 tháng 1, nhiều cửa hàng trao đổi ngoại tệ tại Tehran niêm yết mức giá thấp kỷ lục của đồng rial.
Chính phủ Iran gần đây đã thu hẹp các chương trình hỗ trợ ngoại tệ ưu đãi nhằm hạn chế tình trạng tham nhũng. Đồng thời, nước này triển khai chính sách hỗ trợ khoảng 7 USD mỗi tháng cho phần lớn người dân để bù đắp chi phí sinh hoạt tăng cao.
Tuy nhiên, đồng rial đã mất giá nghiêm trọng khi từ mức khoảng 32.000 rial đổi được 1 USD cách đây một thập kỷ, đến nay xuống còn 1,5 triệu rial, khiến nhiều gia đình mất gần hết giá trị tiền tiết kiệm.
Các nhóm vũ trang thân Iran đưa ra cảnh báo
Trong nhiều năm, Iran duy trì ảnh hưởng tại Trung Đông thông qua mạng lưới các lực lượng được gọi là “Trục Kháng cự”, hoạt động tại Gaza, Lebanon, Yemen, Syria, Iraq và một số khu vực khác.
Mạng lưới này từng được xem là lá chắn nhằm giữ xung đột tránh xa lãnh thổ Iran, nhưng đã suy yếu đáng kể sau khi Israel tiến hành các chiến dịch quân sự quy mô lớn tại Gaza và Lebanon.
Cùng thời điểm, chính quyền Syria thay đổi vào năm 2024 sau cuộc xung đột kéo dài nhiều năm, nơi Iran từng ủng hộ chính quyền cũ.
Lực lượng Houthi tại Yemen cảnh báo có thể tiếp tục tấn công tàu thuyền qua Biển Đỏ, đồng thời công bố lại đoạn video cũ về một vụ tấn công nhằm thể hiện quyết tâm.
Tại Iraq, thủ lĩnh Kataib Hezbollah Ahmad “Abu Hussein” al-Hamidawi cho rằng mọi hành động quân sự nhằm vào Iran sẽ vấp phải sự đáp trả mạnh mẽ.
Tại Lebanon, ông Sheikh Naim Kassem, Phó Tổng thư ký Hezbollah, cho biết tổ chức này đang chuẩn bị cho các tình huống xấu có thể xảy ra.
Khi được hỏi liệu Hezbollah có can dự nếu Mỹ và Israel tấn công Iran hay không, ông nói quyết định sẽ phụ thuộc vào diễn biến thực tế và lợi ích của lực lượng này trong từng thời điểm.
Việt Hà (The Hindu Logo)
Nhà báo và Công luận