Áp lực từ xung đột Trung Đông đã buộc một số quốc gia phải bán vàng để chi trả cho các khoản chi phí năng lượng, quân sự hay ổn định tỷ giá.
Sau nhiều năm ròng rã tích trữ, một số ngân hàng trung ương (NHTW) hiện đang bắt đầu xả vàng.
Giá vàng giao ngay hiện đang giao dịch quanh mức 4.838 USD/ounce, giảm khoảng 10% so với mức đỉnh cuối tháng 1, chính thức rơi vào vùng điều chỉnh bất chấp rủi ro địa chính trị ngày càng leo thang.
Động thái này đánh dấu một bước đảo chiều ngoạn mục so với đợt tăng giá năm ngoái - thời điểm mà lực mua từ các NHTW đã giúp giữ vững thị trường dù lãi suất tăng cao.
“Con heo đất” khổng lồ bị đập tan
Nicky Shiels, Trưởng bộ phận chiến lược kim loại tại MKS Pamp, chia sẻ với CNBC: “Đã có những đợt bán vàng đáng kể từ một vài thành viên thị trường”. Các yếu tố thúc đẩy ngày càng liên quan mật thiết đến thực tế thời chiến.
Giá dầu tăng cao đang bóp nghẹt các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu, trong khi biến động tỷ giá buộc một số NHTW phải can thiệp tích cực hơn vào thị trường ngoại hối.
Nhu cầu chi tiêu cũng là một vấn đề cấp bách. “Nhiều quốc gia đã ngồi trên một ‘con heo đất’ béo bở khi giá vàng chạm mốc 5.000 USD/ounce,” bà Shiels nhận định. Giờ đây, một số nước đang sử dụng dự trữ vàng để chi trả cho các khoản chi phí năng lượng và quốc phòng đang tăng vọt, hoặc để bảo vệ đồng nội tệ đang suy yếu.
Các NHTW tại thị trường mới nổi dường như đang đi đầu trong xu hướng này. Đồng USD mạnh lên và chi phí vay vốn cao hơn đang làm gia tăng áp lực lên tỷ giá. “Sự suy yếu của các đồng tiền mới nổi đã dẫn đến việc một số NHTW phải bán vàng để ổn định tỷ giá", Steve Brice, Giám đốc đầu tư tại Standard Chartered cho biết.
Áp lực từ cuộc chiến Iran đã buộc các quốc gia phải chạy đua tìm kiếm lượng lớn tiền mặt. (Nguồn: CNBC)
“Bạn mua vàng để phòng khi khủng hoảng. Giờ đây, khủng hoảng đã thực sự ập đến.”, Adrian Ash, Giám đốc nghiên cứu tại BullionVault nói.
Dữ liệu cụ thể về việc bán vàng của các NHTW thường có độ trễ hoặc được giữ kín, song các dấu hiệu đã bắt đầu lộ rõ.
Thổ Nhĩ Kỳ là người bán đáng chú ý nhất từ đầu năm đến nay. Dự trữ vàng chính thức của nước này đã giảm 131 tấn trong tháng 3 thông qua các giao dịch hoán đổi và bán trực tiếp nhằm ổn định đồng Lira. Đồng nội tệ của Thổ Nhĩ Kỳ liên tục thủng đáy kể từ khi chiến tranh Iran bùng nổ.
Tại Nga, dự trữ vàng trong những tháng gần đây sụt giảm, trong khi Ghana đẩy mạnh bán vàng để tăng tính thanh khoản ngoại tệ.
Trụ đỡ thị trường bị lung lay
Sự thay đổi này có ý nghĩa quan trọng bởi các NHTW vốn là một trong những trụ cột vững chắc nhất của thị trường vàng những năm qua. Lực mua ổn định từ họ từng giúp bù đắp dòng vốn tháo chạy của các nhà đầu tư phương Tây. Giờ đây, cả hai động lực này dường như đang đảo chiều cùng lúc.
Trụ đỡ thị trường lung lay. (Nguồn: CNBC)
Theo Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), từ năm 2022 đến 2024, các NHTW đã mua hơn 1.000 tấn mỗi năm. Tuy nhiên, sang năm 2025, con số này giảm xuống còn 863 tấn do biến động giá kỷ lục.
Ngân hàng Natixis nhận định: “Việc các nhà đầu tư nhỏ lẻ thoát vị thế kết hợp với việc một số NHTW trở thành bên bán ròng là nguyên nhân chính đằng sau đợt giảm giá gần đây”.
Chiến thuật hay xu hướng dài hạn?
Dù vậy, các chuyên gia lâu năm cảnh báo rằng những động thái này mang tính chiến thuật nhiều hơn là cấu trúc. Shaokai Fan, phụ trách mảng NHTW tại WGC, nhấn mạnh: “Điều này thực sự làm nổi bật lý do tại sao các NHTW nắm giữ vàng... đó là một tài sản có tính thanh khoản cao, thường hoạt động tốt trong thời kỳ bất ổn và họ có thể triển khai ngay khi cần thiết”.
Bên cạnh đó, các thị trường tiêu thụ lớn như Trung Quốc thường có thói quen “bắt đáy”. Bernard Dahdah, nhà phân tích hàng hóa cấp cao của Natixis, dự báo lực mua đầu cơ sẽ tái xuất hiện nếu giá giảm sâu hơn và điều này có thể tạo nên một mức sàn hỗ trợ vững chắc cho kim loại quý này.
Châu Anh /Doanh Nhân Việt Nam