Trước thềm năm học mới, doanh số sách giáo khoa trên sàn thương mại điện tử đạt 7,2 tỷ đồng trong một tháng

Bài viết liên quan

G7 đồng ý giải phóng 100 triệu thùng dầu, giá diesel giảm mạnh

Chia lại 'miếng bánh' trạm sạc, đổi pin xe điện

Theo báo cáo mới nhất của nền tảng dữ liệu thương mại điện tử Metric.vn, trong giai đoạn từ ngày 1/8 đến 3/9/2026, ngành hàng “sách giáo khoa” trên 4 sàn thương mại điện tử gồm Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki ghi nhận doanh số 7,2 tỷ đồng.

Doanh số sách giáo khoa trên các sàn thương mại điện tử từ 1/8 - 3/9. Ảnh: Metric

Tổng sản lượng đạt hơn 270.000 lượt bán, với 275 gian hàng có phát sinh kinh doanh mặt hàng này.

So với giai đoạn liền kề trước đó, doanh số tăng 19%. Nếu so với cùng kỳ năm ngoái, mức tăng lên tới 112%, đồng nghĩa quy mô doanh số đã tăng hơn gấp đôi.

TikTok Shop vượt Shopee

Điểm đáng chú ý trong cơ cấu thị trường là sự thay đổi vị trí dẫn đầu giữa các nền tảng.

Trong khi Shopee thường chiếm thị phần lớn ở nhiều nhóm hàng tiêu dùng trực tuyến, với sách giáo khoa, TikTok Shop lại ghi nhận doanh số cao nhất, khoảng 4 tỷ đồng. Shopee đứng sau với khoảng 3,2 tỷ đồng.

Ảnh: Metric

Khoảng cách giữa hai nền tảng không lớn, song kết quả cho thấy TikTok Shop đang mở rộng ảnh hưởng sang cả những nhóm sản phẩm vốn có đặc tính mua hàng khá khác so với thời trang, mỹ phẩm hay đồ gia dụng.

Ngược lại, Lazada và Tiki đóng góp không đáng kể vào tổng doanh số. Lazada chỉ ghi nhận doanh số ở mức vài triệu đồng, trong khi Tiki chưa đạt 1 triệu đồng trong giai đoạn khảo sát.

Diễn biến này cho thấy cán cân thị trường sách giáo khoa trực tuyến hiện gần như tập trung vào TikTok Shop và Shopee.

Sự vươn lên của TikTok Shop cũng đáng chú ý bởi sách giáo khoa vốn là mặt hàng mang tính chủ đích cao: người mua thường đã xác định trước tên sách, lớp học hoặc bộ sách cần mua thay vì phát sinh nhu cầu trong quá trình xem nội dung.

Việc nền tảng này dẫn đầu doanh số phần nào cho thấy mô hình thương mại gắn với nội dung, livestream và người sáng tạo nội dung đang mở rộng ảnh hưởng sang những nhóm sản phẩm có tính tiêu chuẩn hóa cao.

Doanh số đạt đỉnh gần 300 triệu đồng/ngày trước khai giảng

Diễn biến doanh số theo ngày thể hiện khá rõ tính mùa vụ của mặt hàng sách giáo khoa.

Từ đầu tháng 8, doanh số có xu hướng tăng dần và đạt đỉnh vào khoảng ngày 25/8, với gần 300 triệu đồng chỉ trong một ngày. Đây là giai đoạn nhu cầu mua sắm sách và đồ dùng học tập tăng cao trước thời điểm bước vào năm học mới.

Sau đỉnh cuối tháng 8, sức mua giảm tương đối nhanh. Đến đầu tháng 9, doanh số mỗi ngày chỉ còn dao động khoảng 120-130 triệu đồng, chưa bằng một nửa mức cao nhất ghi nhận trước đó.

Diễn biến trên cho thấy thị trường sách giáo khoa trực tuyến có tính mùa vụ cao, với nhu cầu tập trung mạnh trong vài tuần trước năm học mới và nhanh chóng hạ nhiệt khi học sinh bắt đầu tựu trường.

Đây cũng là điểm khác biệt so với nhiều ngành hàng tiêu dùng có doanh số phân bổ đều hơn trong năm.

Xét theo giá bán, phân khúc từ 10.000 đến 30.000 đồng chiếm ưu thế rõ rệt, mang về gần 3,8 tỷ đồng doanh số.

Như vậy, riêng nhóm giá này đóng góp khoảng 53% tổng doanh số 7,2 tỷ đồng của toàn thị trường trong giai đoạn khảo sát.

Phần lớn doanh số ở phân khúc trên đến từ Shopee và TikTok Shop.

Ở chiều ngược lại, các sản phẩm có giá từ 350.000 đồng trở lên gần như không đóng góp đáng kể vào tổng doanh số.

Cơ cấu này phù hợp với đặc điểm của sách giáo khoa khi giá bán có tính tham chiếu cao, sản phẩm tương đối đồng nhất và dư địa điều chỉnh giá thấp hơn đáng kể so với những ngành hàng như thời trang, mỹ phẩm hay hàng tiêu dùng không thiết yếu.

Từ tổng doanh số 7,2 tỷ đồng và hơn 270.000 lượt bán, giá trị bình quân mỗi lượt bán vào khoảng 26.600 đồng, tương đối sát với phân khúc giá đang chiếm ưu thế trên thị trường.

Xét theo thương hiệu, hệ thống nhà sách Fahasa đứng đầu với 34,7% tổng doanh số ngành hàng sách giáo khoa trên các sàn thương mại điện tử được khảo sát.

Tuy nhiên, thị trường vẫn có mức độ phân mảnh tương đối cao.

Top 10 thương hiệu có doanh số lớn nhất cộng lại chỉ chiếm 44,46% thị trường. Điều này đồng nghĩa 55,54% doanh số còn lại thuộc về hàng trăm thương hiệu, nhà bán hàng và gian hàng quy mô nhỏ hơn.

Nếu đặt cạnh thị phần 34,7% của Fahasa, số liệu cũng cho thấy 9 thương hiệu còn lại trong top 10 chỉ đóng góp tổng cộng chưa tới 10% doanh số thị trường.

Cơ cấu này phản ánh hai đặc điểm song song: một nhà bán lẻ lớn tạo được vị thế nổi bật, nhưng phần còn lại của thị trường vẫn phân tán mạnh, chưa hình thành nhóm doanh nghiệp có khả năng kiểm soát phần lớn doanh số trực tuyến.

Với 275 gian hàng phát sinh giao dịch trong thời gian thống kê, cạnh tranh ở nhóm hàng sách giáo khoa trên thương mại điện tử vì vậy vẫn trải rộng giữa nhiều nhà bán khác nhau.

Xét theo địa điểm đặt kho hàng, TP HCM đứng đầu về doanh số sách giáo khoa bán qua các sàn thương mại điện tử.

Đáng chú ý, Hưng Yên đứng sau TP HCM và vượt Hà Nội trong bảng xếp hạng theo doanh số kho hàng.

Sự xuất hiện của Hưng Yên trong nhóm dẫn đầu phần nào phản ánh xu hướng các cơ sở kho vận và điểm tập kết hàng hóa phục vụ thương mại điện tử không còn tập trung hoàn toàn tại những đô thị lớn.

Với vị trí liền kề Hà Nội và kết nối thuận lợi với các tuyến giao thông, những địa phương nằm trong vùng công nghiệp, logistics quanh Thủ đô ngày càng tham gia sâu hơn vào mạng lưới phân phối hàng hóa thương mại điện tử.

Thị trường tăng hơn gấp đôi sau một năm

Mức tăng 112% so với cùng kỳ năm trước là một trong những chỉ dấu đáng chú ý nhất của thị trường.

Nếu quy đổi ngược từ tỷ lệ tăng trưởng được Metric công bố, doanh số cùng kỳ năm trước ước khoảng 3,4 tỷ đồng. Như vậy, quy mô thị trường trong giai đoạn khảo sát năm nay tăng thêm khoảng 3,8 tỷ đồng.

So với kỳ liền trước, với mức tăng 19%, doanh số kỳ so sánh ước vào khoảng 6,1 tỷ đồng. Thị trường theo đó tăng thêm hơn 1,1 tỷ đồng chỉ sau một kỳ.

Tuy nhiên, diễn biến doanh số theo ngày cho thấy phần tăng trưởng vẫn tập trung mạnh vào mùa cao điểm trước năm học mới. Vì vậy, mức doanh số 7,2 tỷ đồng phản ánh rõ nhu cầu theo mùa hơn là một nhịp tăng trưởng đồng đều xuyên suốt cả năm.

Dù vậy, việc hơn 270.000 lượt bán sách giáo khoa được thực hiện qua các nền tảng trực tuyến trong hơn một tháng cho thấy thương mại điện tử đang trở thành một kênh mua sắm đáng chú ý đối với nhóm sản phẩm giáo dục vốn trước đây chủ yếu được phân phối qua nhà sách và các điểm phát hành truyền thống.

Đáng chú ý hơn, việc TikTok Shop vượt Shopee ở nhóm hàng này cho thấy cạnh tranh giữa các sàn đang dịch chuyển từ cuộc đua về quy mô người dùng sang khả năng tạo nhu cầu, phân phối nội dung và chuyển đổi người xem thành người mua.

Số liệu của Metric.vn được tổng hợp từ Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki trong giai đoạn 1/8-3/9/2026. Theo đơn vị cung cấp dữ liệu, số liệu đã được lọc bỏ đơn hàng ảo và các sản phẩm quà tặng trước khi tổng hợp.

Trang Mai /Doanh Nhân Việt Nam