Triển vọng xuất nhập khẩu 2026 nhiều dư địa tăng trưởng tại thị trường Mỹ, EU nhưng chịu áp lực tiêu chuẩn xanh, phòng vệ thương mại và cạnh tranh toàn cầu.
Nền tảng 930 tỷ USD và mục tiêu tăng trưởng mới
Sau khi cán mốc 930,1 tỷ USD trong năm 2025, hoạt động xuất nhập khẩu Việt Nam bước vào năm 2026 với nền tảng quy mô thương mại cao nhất từ trước tới nay. Theo số liệu của Cục Thống kê - Bộ Tài chính, năm 2025, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt 475,04 tỷ USD, tăng 17,0% so với năm trước; kim ngạch nhập khẩu hàng hóa đạt 455,01 tỷ USD, tăng 19,4% so với năm trước. Cả nước duy trì xuất siêu năm thứ 10 liên tiếp.
Động lực tăng trưởng tiếp tục đến từ nhóm công nghiệp chế biến, chế tạo, đặc biệt là điện tử, máy móc thiết bị, dệt may, da giày và đồ gỗ. Việc mở rộng lên 36 thị trường xuất khẩu trên 1 tỷ USD cho thấy độ phủ thị trường ngày càng rộng, khả năng thích ứng của doanh nghiệp được cải thiện.
Mỹ và EU tiếp tục là những thị trường xuất khẩu chủ lực của Việt Nam. Ảnh minh hoạ
Tuy nhiên, triển vọng xuất nhập khẩu 2026 không chỉ phụ thuộc vào quy mô, mà phụ thuộc vào chất lượng tăng trưởng. Bối cảnh thương mại toàn cầu được dự báo chậm lại, xu hướng bảo hộ gia tăng, các rào cản kỹ thuật và môi trường ngày càng dày đặc. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải nâng cao hàm lượng giá trị gia tăng nội địa, chủ động nguồn nguyên liệu và giảm phụ thuộc vào khu vực FDI.
Vì vậy, mục tiêu phấn đấu tăng trưởng xuất khẩu trên 15% trong năm 2026 là thách thức không nhỏ, song hoàn toàn có cơ sở nếu các thị trường trọng điểm tiếp tục được khai thác hiệu quả.
Mỹ và EU: Dư địa lớn nhưng “luật chơi” thay đổi
Cũng theo Cục Thống kê, về thị trường xuất nhập khẩu hàng hóa năm 2025, Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt 153,2 tỷ USD. Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt 186,0 tỷ USD.
Tại Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu năm 2026 do Bộ Công Thương tổ chức diễn ra mới đây, ông Nguyễn Anh Sơn - Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 đạt 930,1 tỷ USD, tăng 18,2% so với năm 2024; cán cân thương mại thặng dư khoảng 20 tỷ USD. Đây là năm thứ 10 liên tiếp Việt Nam xuất siêu kể từ năm 2016, tiếp tục khẳng định vai trò của xuất khẩu là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế.
Tuy nhiên, bên cạnh thành quả, những thách thức mới cũng hiện hữu. Môi trường thương mại toàn cầu đang thay đổi nhanh và khó lường. Kinh tế thế giới hồi phục nhưng còn mong manh, tiềm ẩn rủi ro từ nợ công, địa chính trị và xu hướng bảo hộ gia tăng. Chủ nghĩa bảo hộ đang gia tăng, làm suy yếu hệ thống thương mại quốc tế; việc các nền kinh tế sử dụng công cụ thuế quan nhiều hơn khiến môi trường thương mại kém dự đoán và kém ổn định.
Trong năm 2025, xuất siêu sang Mỹ đạt 133,9 tỷ USD tăng 28,2% so với năm trước; xuất siêu sang EU 38,6 tỷ USD, tăng 10,1%; xuất siêu sang Nhật Bản 2,1 tỷ USD, giảm 30,1%; nhập siêu từ Trung Quốc 115,6 tỷ USD, tăng 39,6%; nhập siêu từ Hàn Quốc 31,6 tỷ USD, tăng 4,3%; nhập siêu từ ASEAN 14,2 tỷ USD, tăng 42,4%.
Trong cơ cấu thị trường năm 2026, Mỹ được đánh giá tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, giữ vai trò là “đầu kéo” quan trọng cho các ngành điện tử, dệt may, da giày, đồ gỗ.
Triển vọng năm 2026 tại Mỹ được đánh giá tích cực khi nhu cầu tiêu dùng dần phục hồi và xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng vẫn tiếp diễn. Tuy nhiên, rủi ro phòng vệ thương mại, yêu cầu nghiêm ngặt về xuất xứ hàng hóa và minh bạch chuỗi cung ứng tiếp tục là áp lực lớn.
Đối với thị trường EU, cơ hội đến từ việc tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do, đặc biệt trong các nhóm hàng trung và cao cấp. Song song với đó là yêu cầu khắt khe về tiêu chuẩn môi trường, truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải và trách nhiệm xã hội trong chuỗi cung ứng.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, triển vọng xuất nhập khẩu Việt Nam năm 2026 phụ thuộc vào khả năng chuyển đổi từ gia công sang nâng cấp chuỗi giá trị, từ tăng trưởng theo chiều rộng sang phát triển bền vững.
Giữ vững thị trường Mỹ, mở rộng thị phần tại EU và chủ động thích ứng với “chuẩn xanh” sẽ là trụ cột quan trọng để xuất nhập khẩu tiếp tục đóng vai trò động lực tăng trưởng của nền kinh tế trong năm 2026.
Xuất nhập khẩu cả năm 2025 đạt 930,1 tỷ USD, tăng 18,2%. Trong đó xuất khẩu lần đầu tiên đạt 475,04 tỷ USD, cao nhất từ trước tới nay. Động lực tăng trưởng năm 2026 được nhận định sẽ tiếp tục đến từ các thị trường lớn và truyền thống như Mỹ, EU, Hàn Quốc, Nhật Bản... và các thị trường mới, các thị trường hàng Việt có tiềm năng.
Quỳnh Trang /Báo Công Thương