(TSVN) – Trong 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam ghi nhận sự bứt phá ấn tượng với gần 5,8 tỷ USD, tăng 12,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Bức tranh xuất khẩu bừng sáng nhờ sức mua “khủng” từ thị trường Trung Quốc và đà phục hồi mạnh mẽ của thị trường Mỹ trong tháng 6.
Theo số liệu từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), chỉ riêng trong tháng 6/2026, toàn ngành đã thu về gần 1,1 tỷ USD, tăng 21% so với cùng kỳ năm trước. Cú hích từ tháng 6 đã góp phần đưa tổng kim ngạch xuất khẩu nửa đầu năm cán mốc 5,8 tỷ USD, tăng trưởng 12,8%.
Cơ cấu mặt hàng cho thấy tôm và cá tra vẫn là hai “trụ cột” vững chắc, đóng góp tới khoảng 60% tổng giá trị xuất khẩu toàn ngành. Cụ thể, sau 6 tháng, ngành tôm dẫn đầu với kim ngạch 2,3 tỷ USD (tăng 13,6%), chiếm 40,5% cơ cấu xuất khẩu; trong khi đó cá tra mang về 1,1 tỷ USD (tăng 12,1%).
Mặt hàng tôm xuất khẩu vẫn dẫn đầu trong kim ngạch xuất khẩu thủy sản. Ảnh: ST
Đáng chú ý, cơ cấu sản phẩm xuất khẩu ngày càng cho thấy sự đa dạng hóa khi nhiều nhóm hải sản ghi nhận sự đột phá trong tháng 6. Xuất khẩu cua, ghẹ và giáp xác tăng tới 55,1%, trong khi nhuyễn thể có vỏ tăng vọt 77,8% so với cùng kỳ. Ở chiều ngược lại, dù cá ngừ có tháng 6 tăng trưởng ấn tượng (tăng 28%), nhưng do sức mua yếu ở những tháng trước và sức ép từ tiêu chuẩn khai thác bền vững, kim ngạch lũy kế 6 tháng của mặt hàng này vẫn giảm nhẹ 2%, đạt 452,7 triệu USD.
Về cơ cấu thị trường xuất khẩu, Trung Quốc (bao gồm Hồng Kông) tiếp tục khẳng định vai trò là động lực tăng trưởng lớn nhất của thủy sản Việt Nam. Báo cáo từ VASEP cho thấy, thị trường tỷ dân đã chi tới 1,5 tỷ USD nhập khẩu thủy sản Việt Nam trong 6 tháng, tăng gần 38% và chiếm hơn 25% tổng kim ngạch toàn ngành. Sự gia tăng nhu cầu đối với các sản phẩm như tôm sú, tôm hùm, cá tra và thủy sản đông lạnh từ thị trường này đã bù đắp phần lớn sự chững lại ở các khu vực khác.
Bên cạnh đó, thông tin tích cực nhất trong tháng 6 đến từ sự trở lại của thị trường Mỹ. Xuất khẩu sang Mỹ trong tháng 6 đạt 195,3 triệu USD, tăng vọt 48,3%, cho thấy dấu hiệu rã băng sau chuỗi thời gian dài trầm lắng. Dù vậy, do 5 tháng trước đó sụt giảm, tổng kim ngạch 6 tháng vào Mỹ chỉ đạt 897,9 triệu USD, gần như đi ngang so với cùng kỳ. Nhận định về vấn đề này, bà Lê Hằng – Phó Tổng Thư ký VASEP đánh giá, đà bật tăng của Mỹ chủ yếu đến từ đơn hàng ngắn hạn, sức mua chưa thực sự bền vững do doanh nghiệp vẫn phải cẩn trọng trước hàng tồn kho, cạnh tranh giá và các rào cản thuế quan.
Ngoài hai thị trường trọng điểm trên, chiến lược đa dạng hóa cũng phát huy hiệu quả tốt khi xuất khẩu sang Hàn Quốc và ASEAN duy trì đà tăng khá (lần lượt tăng 9% và 15,8%).
Ngược lại, một số thị trường cũng tăng chậm lại hoặc giảm nhẹ như: Nhật Bản đạt 787,5 triệu USD trong 6 tháng, tăng 0,7%; EU đạt 536,7 triệu USD, giảm 0,8%; Trung Đông đạt 166,6 triệu USD, giảm 0,1%.
Dù bức tranh tổng thể khá rực rỡ nhưng các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản vẫn đang phải đối mặt với vô vàn khó khăn. Áp lực lớn nhất hiện nay là chi phí logistics. Giá cước container quốc tế đang bị đẩy lên sát mức cao nhất trong vòng hai năm qua. Nguyên nhân xuất phát từ xung đột tại Biển Đỏ, Trung Đông kéo dài hành trình vận chuyển, cộng hưởng với việc các nhà nhập khẩu Mỹ ồ ạt gom hàng sớm để né rủi ro chính sách thuế. Đối với một ngành phụ thuộc tuyệt đối vào hệ thống container lạnh và thời gian bảo quản nghiêm ngặt như thủy sản, cước phí leo thang đang trực tiếp bào mòn biên lợi nhuận của doanh nghiệp.
Không chỉ vậy, “hàng rào” kỹ thuật và phòng vệ thương mại tiếp tục bị siết chặt. Tại thị trường Mỹ, tôm Việt Nam đang phải gánh chịu mức thuế chống bán phá giá sơ bộ đợt 20 (POR20) cao bất thường lên tới 7,56%. Doanh nghiệp còn phải tuân thủ hàng loạt quy định khắt khe như Chương trình giám sát nhập khẩu thủy sản (SIMP) hay Đạo luật Bảo vệ Thú biển (MMPA).
Tại EU, “thẻ vàng” IUU vẫn là chướng ngại vật lớn khiến nhóm hải sản khai thác gặp khó trong việc bứt phá kim ngạch. Cùng với đó, thói quen đặt hàng của các nhà nhập khẩu cũng thay đổi: đơn hàng nhỏ hơn, giao hàng nhanh hơn và yêu cầu truy xuất nguồn gốc minh bạch, vô hình trung đẩy chi phí tuân thủ của các nhà sản xuất Việt Nam lên cao.
Thành quả gần 5,8 tỷ USD trong nửa đầu năm chính là bước đệm vững chắc để ngành thủy sản hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai chữ số trong năm 2026. Tuy nhiên, để cán đích thành công, VASEP khuyến cáo cộng đồng doanh nghiệp cần linh hoạt bám sát những thị trường đang có lợi thế tăng trưởng tốt và khoảng cách địa lý gần như Trung Quốc, ASEAN hay Hàn Quốc để tối ưu cước vận tải. Đồng thời, các đơn vị cần đặc biệt chú trọng khâu kiểm soát chi phí đầu vào, nâng cao tỷ trọng chế biến sâu và gia tăng năng lực quản trị rủi ro để thích ứng bền bỉ trước những biến động khó lường của thị trường toàn cầu.
Bình An
Tạp chí Thủy sản Việt Nam
Nguồn: https://thuysanvietnam.com.vn/xuat-khau-thuy-san-6-thang-dau-nam-2026-dat-58-ty-usd/ - 01/07/2026 10:58