Chiều dài trục cơ sở quyết định độ êm, ổn định, khả năng xoay trở và mục đích sử dụng, từ xe đô thị, địa hình đến xe đua F1.
Chiều dài trục cơ sở là một trong những yếu tố thiết kế có ảnh hưởng lớn nhất đến cảm giác lái của ô tô. Nếu nhìn chiếc xe từ bên hông và tưởng tượng một đường thẳng nối tâm bánh trước đến tâm bánh sau, chiều dài đường thẳng đó chính là trục cơ sở. Nghe qua có vẻ đơn giản, nhưng khoảng cách này tác động đến rất nhiều đặc tính vận hành khác nhau.
Một chiếc Jeep Wrangler Rubicon 2 cửa màu đỏ đời 2026. Ảnh: Stellantis
Smart ForTwo đời 2014 từng sở hữu trục cơ sở chỉ khoảng 74 inch, khiến mẫu xe đô thị này trở thành một trong những chiếc xe dễ xoay trở nhất trên đường phố chật hẹp.
Trong khi đó, Mercedes-Maybach S-Class lại có kích thước hoàn toàn trái ngược, với trục cơ sở kéo dài tới 133,7 inch.
Sự khác biệt này lý giải vì sao Smart ForTwo vượt trội khi cần luồn lách trong bãi đỗ xe chật hẹp, còn Maybach S-Class phù hợp cho không gian rộng rãi và di chuyển đường dài.
Đổi lại, một mẫu xe trục cơ sở dài như Maybach S-Class đem đến trải nghiệm êm ái hơn đáng kể. Chất lượng vận hành phụ thuộc nhiều vào khả năng hệ thống treo hấp thụ dao động từ mặt đường.
Khi khoảng cách giữa hai trục lớn hơn, hệ thống treo có thêm thời gian để phản ứng trước các gờ mấp mô, giúp thân xe ổn định và hạn chế dao động mạnh.
Những yếu tố khác như kích thước lốp cũng tác động đến độ êm, nhưng trục cơ sở vẫn là thành phần quan trọng tạo nên cảm giác “đầm” và ổn định khi chạy tốc độ cao.
Ngoài ra, sự chênh lệch giữa xe trục cơ sở dài và ngắn còn mở rộng sang các yếu tố khí động học và khả năng vận hành địa hình.
Các mẫu xe Công thức 1 hiện đại sở hữu trục cơ sở rất dài nhằm tối ưu khí động học. Thực tế, một chiếc F1 có trục cơ sở lên tới khoảng 141,7 inch. Điều này không chỉ để tăng độ ổn định khi chạy ở tốc độ có thể vượt 350 km/h, mà còn liên quan trực tiếp đến thiết kế bộ khuếch tán khí dưới gầm xe.
Đây là bộ phận giúp tạo lực ép xuống mặt đường, giữ xe bám chặt mặt đường và ổn định khi vào cua tốc độ cao.
Theo chia sẻ của James Key, cựu giám đốc kỹ thuật đội Toro Rosso (hiện là Racing Bulls), sự tăng kích thước của bộ khuếch tán khiến các đội đua phải kéo dài trục cơ sở để tăng diện tích sàn xe, từ đó tạo thêm lực ép khí động học.
Công nghệ bộ khuếch tán hiện cũng được nhiều hãng siêu xe ứng dụng trên các mẫu hypercar hiệu suất cao.
Ngược lại, các mẫu xe địa hình truyền thống như Jeep Wrangler hay Ford Bronco lại được thiết kế với trục cơ sở ngắn vì lý do hoàn toàn khác.
Khi vượt qua những địa hình hiểm trở với góc tiếp cận, góc vượt đỉnh và góc thoát quan trọng hàng đầu, trục cơ sở ngắn giúp xe hạn chế bị cạ gầm khi leo lên hoặc xuống những mô đất dốc.
Hình dung một đoạn đường có đỉnh dốc dựng đứng hai phía, chỉ cần trục cơ sở quá dài, phần gầm xe có thể chạm đất khi hai bánh đều rời khỏi mặt đường, khiến xe mắc kẹt.
Ngoài ra, xe địa hình cũng cần khả năng xoay trở linh hoạt trên địa hình gồ ghề, đặc biệt ở những đoạn cua hẹp hoặc nơi mặt đất không bằng phẳng. Trục cơ sở ngắn giúp xe linh hoạt hơn, dễ đổi hướng và giữ thăng bằng tốt khi đi vào khu vực khó.
Hải Hà (Jalopnik)
Nhà báo và Công luận