Quy hoạch tổng thể quốc gia và các quy hoạch vùng thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, đặt mục tiêu đến năm 2030 đưa Việt Nam trở thành quốc gia đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao. Mô hình tăng trưởng được định hình theo hướng lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chủ đạo.
Xác lập mô hình tăng trưởng mới
Theo nội dung điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia và các quy hoạch vùng thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, bên cạnh việc phân vùng chú trọng khai thác tiềm năng, lợi thế của từng địa phương và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực. Đối với định hướng phát triển ngành, Bộ Tài chính nhấn mạnh việc xây dựng nền công nghiệp có sức cạnh tranh quốc tế cao, tham gia sâu vào mạng sản xuất và chuỗi giá trị toàn cầu.
Mục tiêu đến 2030, Việt Nam cơ bản đạt được các tiêu chí của nước công nghiệp. Ảnh minh hoạ: T.T
Một số ngành công nghiệp chiến lược, mũi nhọn được ưu tiên phát triển gồm công nghiệp điện tử, công nghiệp công nghệ số, công nghiệp ô tô, đường sắt, đóng tàu và công nghiệp chế biến, chế tạo. Đặc biệt, quy hoạch cũng đặt mục tiêu từng bước làm chủ công nghệ trong các lĩnh vực mới nổi như chip bán dẫn, rô-bốt và tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, vật liệu tiên tiến, năng lượng tái tạo, năng lượng mới, hình thành các cụm liên kết ngành và tổ hợp công nghiệp quy mô lớn.
Cùng với công nghiệp, khu vực dịch vụ được định hướng phát triển với tỷ trọng lớn hơn trong nền kinh tế, chú trọng chất lượng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh quốc tế. Xây dựng các trung tâm thương mại, tài chính, ngân hàng tầm khu vực và thế giới tại các đô thị lớn; hình thành các trung tâm logistics gắn với cảng biển, cảng hàng không, cửa khẩu quốc tế lớn. Quy hoạch cũng thúc đẩy phát triển các trung tâm du lịch cấp quốc gia, cấp vùng cùng các hành lang kết nối phát triển du lịch trên phạm vi cả nước.
Trong lĩnh vực nông nghiệp, định hướng phát triển nông nghiệp bền vững, hiện đại theo chuỗi giá trị; đẩy mạnh thông qua ứng dụng công nghệ và quy trình sản xuất tiên tiến nhằm phát triển các vùng nông nghiệp công nghệ cao.
Việt Nam đang đẩy mạnh nâng tỷ trọng khu vực công nghiệp và dịch vụ trong cơ cấu GDP. Đến năm 2025, khu vực dịch vụ và công nghiệp - xây dựng đóng vai trò chủ đạo, chiếm khoảng 80,4% GDP.
Cơ cấu kinh tế của Việt Nam cũng đang có những chuyển biến tích cực ở cấp độ địa phương. Hầu hết các tỉnh, thành phố đều tăng tỷ trọng công nghiệp, xây dựng và dịch vụ. Nhiều địa phương đã đưa vốn về nông thôn để phát triển các doanh nghiệp công nghiệp và dịch vụ, góp phần thay đổi bộ mặt nông thôn và chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở khu vực này.
Theo đánh giá của chuyên gia kinh tế Lê Duy Bình, Giám đốc điều hành Economica Việt Nam, cơ cấu và chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Việt Nam đang đi đúng hướng, phù hợp với xu thế toàn cầu. Quy hoạch ngành không chỉ xác lập mô hình tăng trưởng mới, sắp xếp lại các hoạt động kinh tế mà còn thực hiện mục tiêu cơ bản hoàn thành mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa, thuộc nhóm 3 nước dẫn đầu khu vực ASEAN về công nghiệp; nâng cao năng suất lao động từ khu vực nông nghiệp (năng suất thấp) sang khu vực công nghiệp, dịch vụ (năng suất cao), cải thiện đáng kể thu nhập bình quân đầu người. Cơ cấu mới khuyến khích tự động hóa, chuyển đổi xanh, tin học hóa và công nghệ cao, giúp Việt Nam thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình và hướng tới nền kinh tế hiện đại.
“Bản đồ” định hướng quá trình phát triển
Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương, Việt Nam đặt mục tiêu chiến lược trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045. Trọng tâm là xây dựng nền kinh tế tự chủ, đẩy mạnh chuyển đổi số, xanh hóa hạ tầng và nâng cao năng suất lao động. Những định hướng trong điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia và các quy hoạch vùng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả vận hành, đồng thời củng cố nền tảng phát triển bền vững cho nền kinh tế trong dài hạn...
Dù vậy, theo các chuyên gia kinh tế, việc thực hiện mục tiêu này đòi hỏi các đột phá lớn về thể chế và nguồn nhân lực để vượt qua thách thức về thu nhập. Đồng thời xây dựng hạ tầng đồng bộ, thông minh, hiện đại.
Theo TS Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Nghiên cứu và quản lý kinh tế Trung ương, quy hoạch ngành giúp phân bổ các ngành công nghiệp, nông nghiệp, và dịch vụ phù hợp với lợi thế từng vùng, đặc biệt là 6 vùng động lực kinh tế mới.
Để đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tích cực, đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế, trong giai đoạn tới, TS Nguyễn Đình Cung cho rằng, cần nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tài nguyên, và bảo vệ môi trường, đặc biệt trong các quy hoạch ngành năng lượng, khoáng sản và kinh tế biển.
Đồng thời thu hút đầu tư chiến lược, tạo hành lang pháp lý rõ ràng, giúp nhà đầu tư xác định tiềm năng và cơ hội trong các ngành then chốt. Tập trung phát triển đội ngũ trí thức trình độ cao và hạ tầng kỹ thuật, đảm bảo cân đối giữa các ngành.
Chia sẻ quan điểm, Cục trưởng Thống kê Nguyễn Thị Hương cũng nhấn mạnh: Cần chính sách ưu tiên cao để thu hút vốn đầu tư phát triển một số ngành có nhiều lợi thế, có hàm lượng tri thức và công nghệ cao. Bên cạnh đó, cần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư, tăng cường điều chỉnh cơ cấu vốn đầu tư cho phù hợp; tập trung đổi mới công nghệ; gắn chiến lược phát triển nhân lực với phát triển kinh tế - xã hội.
Bộ Tài chính cho biết, sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách tài chính nhằm huy động và phân bổ hiệu quả các nguồn lực theo định hướng quy hoạch. Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương để bảo đảm sự đồng bộ giữa quy hoạch với kế hoạch đầu tư công, kế hoạch tài chính và ngân sách. Việc hiện thực hóa hiệu quả các quy hoạch được kỳ vọng sẽ mở ra không gian phát triển mới, tạo thêm động lực tăng trưởng cho nền kinh tế trong giai đoạn tới.
Trâm Anh /Hànộimới