Các nền kinh tế của ASEAN đã đạt được mức tăng trưởng mạnh mẽ trong năm 2022 nhờ tận dụng lợi thế các hoạt động gia tăng sau COVID-19.
ASEAN là một trong số ít điểm sáng khi kinh tế toàn cầu tiếp tục chững lại. Các nền kinh tế của ASEAN đã đạt được mức tăng trưởng mạnh mẽ trong năm 2022 nhờ hoạt động gia tăng sau COVID-19, và mặc dù tốc độ này đang chậm lại và tình trạng lạnh giá toàn cầu sẽ có một số ảnh hưởng, dự báo tăng trưởng chung cho năm 2023 được chốt ở mức 4,4% đối với ASEAN-6 (Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam).
ASEAN là một khối lớn xét về diện tích đất đai, tài nguyên thiên nhiên và quy mô dân số (khoảng 680 triệu người). Dân số trẻ ngày càng có trình độ học vấn cao và giàu có, đồng thời với tư duy kinh doanh và nguồn lực ngày càng tăng để đầu tư vào kinh doanh, ASEA đang tạo ra một thị trường khu vực mạnh mẽ, giúp bù đắp những tác động giảm sút của suy thoái toàn cầu. Du lịch là một lợi thế và khi du lịch quốc tế phục hồi vào năm 2023, khu vực này - và đặc biệt là các điểm đến nổi tiếng lâu năm như Thái Lan - sẽ tiếp tục có lượng khách đến tăng trưởng.
Là một khối thương mại, ASEAN là một trong những khối phát triển nhanh nhất (chiếm khoảng 8% xuất khẩu toàn cầu) và qua nhiều năm thực hiện các thỏa thuận thương mại, hiện là trung tâm của hai khu vực thương mại tự do (FTA) lớn - Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP), bao gồm cả Úc, Trung Quốc, Nhật Bản, New Zealand và Hàn Quốc, và Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), bao gồm các nước Mỹ Latinh như Chile và Mexico, cũng như Canada và một số quốc gia khác các quốc gia châu Á.
Một trong những thách thức lớn nhất mà khu vực phải đối mặt là biến đổi khí hậu. Đối với Indonesia và Philippines, với các quần đảo rộng lớn và nhiều cư dân trên đảo, viễn cảnh mực nước biển dâng cao là rất tàn khốc. Đã có một số quốc gia thành viên của ASEAN đang phải hứng chịu những thay đổi khác liên quan đến khí hậu, điển hình là mưa lớn trái mùa gây lũ lụt, và tình hình này chỉ có thể xấu đi.
Một trong những quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất là Indonesia và quyết định của nước này đảm nhận vai trò lãnh đạo sáng kiến Ocean 20 cho thấy mức độ tham gia – và tiếng nói ngày càng tăng - mà các nước ASEAN muốn có trong cuộc tranh luận về tính bền vững.
Vào năm 2021, khối đã đưa ra Báo cáo Tình trạng Biến đổi Khí hậu đầu tiên, không chỉ vạch ra triển vọng thay đổi mà còn được thiết kế để tìm ra những cách thức mà 10 thành viên có thể cộng tác để đạt được các mục tiêu về khí hậu. Làm thế nào để giải quyết vấn đề phát thải khí nhà kính ngày càng tăng vẫn là một vấn đề trọng tâm, nhưng về mặt tích cực, chín quốc gia thành viên đã cam kết đạt mức 0 ròng và khối đã cam kết tạo ra 23% năng lượng tái tạo sơ cấp vào năm 2025.
ASEAN sẵn sàng dẫn đầu kỷ nguyên tham gia kỹ thuật số tiếp theo. Quá trình chuyển đổi kỹ thuật số trên toàn khu vực đã diễn ra nhanh chóng, với COVID-19 mang đến một sự thúc đẩy không lường trước được. Khi Báo cáo thế hệ kỹ thuật số ASEAN nêu bật sự chuyển đổi và phục hồi kỹ thuật số, nó không chỉ thúc đẩy sự hấp thụ mạnh mẽ của công nghệ kỹ thuật số - 60 triệu người trong khu vực đã trở thành người tiêu dùng trực tuyến trong thời kỳ đại dịch - mà còn là sự bùng nổ kỹ thuật số đã định hình hầu hết mọi khía cạnh của cuộc sống, kể cả làm kinh doanh.
Kết quả là, một số quốc gia ASEAN dẫn đầu toàn cầu trong một số lĩnh vực số hóa, bao gồm tăng trưởng bán lẻ thương mại điện tử. Philippines và Malaysia là hai quốc gia hàng đầu về mặt này, ghi nhận mức tăng trưởng lần lượt là 25% và 23% mỗi năm, trong khi Philippines cũng đang tiếp tục đóng vai trò là nguồn cung cấp lao động trực tuyến ổn định cho phần còn lại của thế giới.
ASEAN được biết đến với tính trung lập với bản sắc “thống nhất trong đa dạng”. Phần lớn, lập trường trung lập của ASEAN đã phát huy lợi thế của mình, cho phép tổ chức này hợp tác với một loạt quốc gia đôi khi thể hiện quan điểm chính trị và an ninh hoàn toàn trái ngược nhau.
Các dấu hiệu đã xuất hiện trong năm 2022 rằng ASEAN có thể cố gắng tận dụng tính trung lập của mình và vai trò trung gian hòa giải. Indonesia đã đạt được thành công trong việc đạt được sự đồng thuận tại G20 vào tháng 11 dưới hình thức Tuyên bố của các nhà lãnh đạo. Tương tự như vậy, Campuchia với tư cách là chủ tịch ASEAN đã đưa Ukraine đến gần khu vực hơn trong cùng tháng đó thông qua Hiệp ước Thân thiện và hợp tác ở Đông Nam Á (TAC), một kỳ tích đáng chú ý dựa trên mối quan hệ lâu dài của ASEAN với Nga.
Những thành công này đánh dấu một bước đột phá vào hòa giải cho khối và có khả năng đặt nền móng cho các hoạt động như vậy sau này. Điều này, cùng với các thế mạnh khác của ASEAN, sẽ đảm bảo rằng trong năm 2023, ảnh hưởng của khối trên trường thế giới sẽ tiếp tục duy trì và củng cố.
Duy Hưng
Nguồn Báo Công Thương